RSS Portal

Поиск на RSSportal: названию ленты текстам новостей   


Matbugat.ru RSS

RSS Matbugat.ru
  • 2016-07-21 05:35 Гүзәл Уразова яңа клибын ничек төшергән? (ВИДЕО)
    19.07.2016 Шоу-бизнес Татарстанның атказанган артисты Гүзәл Уразованың "Килче, килче" җырына төшерелгән клибы дөнья күрде. Әлеге шаян клипны кайда төшергәннәр, төшерү процессында нинди кыенлыклар белән очрашырга туры килгән – бу хакта Гүзәл Уразова Intertat.ru хәбәрчесенә сөйләде. – Владимир Федоров көенә, Анна Попова сүзләренә иҗат ителгән "Килче, килче" җырының клибы Казаннан ерак түгел урында – ямьле Идел елгасы буенда төшерелде. Су өстендәге сал селкенеп торгач, урын әз булгач, биергә кыенрак булды. Әмма аның кызыгы да шунда иде. Сал су буйлап агып китмәсен өчен гер ясап, кирпечкә бәйләдек. Ә ярга йөзеп килү өчен үзебез белән таяк алдык. Әмма су төбе тирән булу сәбәпле, таякны ишкәк урынына файдаланырга туры килде, – дип сөйләде Гүзәл Уразова.   Җырчы сүзләренчә, бию күренешләре төшерелгән салны кору өчен берничә транспорт җәлеп итәргә туры килгән. Җыр сезон дәвамында башкарылгач, бию алдан ук куелган булган. "Үз эшенең осталары белән эшләгәч, клипны 2 көн эчендә төшереп бетердек", – ди Гүзәл.   "Килче, килче" җырының клибында җырчы Илдар Хәкимовны да күрергә мөмкин. Клип эчтәлеге буенча, балыкчы Илдар су буена балык тотарга төшә. Күп тә үтми, янына чибәр кыз – Гүзәл килеп утыра. Менә хикмәт: Илдарның кармагына суүсемнәр эләксә, Гүзәл берсеннән-берсе зур балыклар тота! Егет белән кыз кавышырмы – җавабын клипны карагач белерсез!   Эльвира ШАКИРОВА --- | 19.07.2016 (полный текст новости)

  • 2016-07-21 05:35 Татарстандагы яңа мәчеткә Вәлиулла Якупов исеме бирелергә мөмкин
    19.07.2016 Дин Татарстанда яңа мәчеткә Вәлиулла хәзрәт Якупов исеме бирелергә мөмкин. Бу хакта бүген Апанай мәчетендә "Иман" нәшрияты эшчәнлегенә багышланган конференциядә Татарстан мөфтие Камил хәзрәт Сәмигуллин әйтте. Билгеле булганча, Дагыстанда быел август башында Зәйнулла хәзрәт Рәсулев исемендәге 5000 кеше сыйдырышлы мәчет ачу планлаштырыла.   Бу Татарстандагы иң зур Кол Шәриф мәчетеннән дә зуррак. Моннан тыш, Дагыстанда Баязит Хәйруллин исемендәге мәчет тә төзелә, аны ачу тантанасы август аена тәгаенләнгән. "Күрдегезме, Дагыстанда безнең хәзрәтләрне ничек хөрмәт итәләр, - диде Камил хәзрәт Сәмигуллин, - Бездә исә мәчетләргә имамнарыбызның исемнәрен кушу каралмаган. Чөнки бүген бездә “Ихлас”, тагын әллә нинди исемнәр кушабыз. Әбү Хәнифә исемендәге мәчет юк. Үзебезне хәнәфи мәзхәбеннән дибез, ләкин бөтен Татарстанда “Әбү Хәнифә” исемендәге мәчет юк.Мәчетләребеәзнең исемнәре имам Чистави, имам Курсави булсын. Халык әлеге шәхесләрне өйрәнсен, танысын.Үзебезнең кебек исемнәрне кушарга кирәк".   Мөфти, конференциядә катнашучыларның тәкъдименә кушылып, Вәлиулла хәзрәт Якупов исемен Татарстандагы берәр яңа мәчеткә кушу тәкъдиме белән чыкты.    Белешмә: Валиулла хәзрәт Якупов - 1992-1993 елларда Казанның Апанай мәчете имамы, 1993-1996 елларда "Мөхәммәдия" мәдрәсәсе ректоры, 1997-2012 елларда - Татарстан мөфтиенең Беренче урынбасары булды. Җәмәгать эшлеклесе, галим, мәгърифәтче. 30 лап китап авторы.   Вәлиулла хәзрәт Якупов 2012 елда экстремистлар тарафыннан Казанда атып үтерелде. Мәрьям НАСЫЙРОВА --- | 19.07.2016 (полный текст новости)

  • 2016-07-21 05:35 Эмиль Талипов Мамадыш районында зур бәйрәм уздыра
    20.07.2016 Мәдәният 30 июльдә Мамадыш районы Ташлык авылында җыен узачак. Быел Авыл җыены бишенче тапкыр оештырыла. Юбилей елында нинди яңалыклар көтелә? Авыл халкы кайсы артистларны күрә алачак? Бу турыда җыенның төп оештыручысы – Г.Камал театры артисты Эмиль Талипов сөйләде. – Бу – әниемнең туган ягы. Ташлык авылында бүген санаулы йортта гына халык яши. Сабан туйлары инде күптәннән оештырылмый иде, шуңа да бу традицияне торгызасы, авыл халкы белән очрашу оештырасы килде. Ташлык авылы җыенына тирә як авыллардан да кунаклар килә. Быел Г.Камал театрыннан Әсхәт Хисмәт, Раил Шәмсуаров, Олег Фазылҗанов, Ришат Әхмәдуллин кайтыр дип көтелә. Алып баручы буларак Алмаз Гәрәевны чакырдым. Аларга зур рәхмәт, ел да якын итеп кайталар. Узган елларда катнашкан Георгий Ибушев (ул күрше Владимир авылы егете) та килергә тиеш. Эстрада артистларыннан Ришат Фазлыйәхмәтовның килүе көтелә. Аның да әнисе шушы яклардан икән. Башка танылган артистлар белән сөйләшүләр бара, – дип сөйләде Эмиль Талипов.   Авыл җыенын оештыруда Ташлык авылы егете Рафикъ Файзуллин да ярдәм итә. "Рафикъ оештыру эшләре белән шөгыльләнсә, миңа артистлар чакыру, программа язу йөкләнгән. Тагын бер ярдәмче егетебез бар иде, кызганычка каршы, ул вафат булды. Авыл халкы үзе дә бик актив, уеннарда өләшергә төрле бүләкләр алып кайталар. Минемчә, быелгы җыен бик күңелле булачак. Килгән кунакларны күңелле җырлар, дәртле биюләр, уен-ярышлар һәм күтәренке кәеф көтә!" – диде Эмиль.   Ташлык авылы җыены 30 июльдә кичке сәгать 6да башлана. --- --- | 19.07.2016 (полный текст новости)

  • 2016-07-21 05:35 “Вконтакте” социаль челтәрендә музыканы акчага гына тыңлап булачак
    20.07.2016 Интернет “ВКонтакте” социаль челтәрендә музыка бүлеге тулысынча үзгәртеләчәк. Бу хакта Россиядә Universal Music Group генераль директоры Дмитрий Коннов, Россиядә Warner Music Group генераль директоры Александр Блинов һәм Россиядә Sony Music Entertainment генераль директоры Арина Дмитриева “ВКонтакте” фестивале кысаларында узган түгәрәк өстәлдә әйтте, дип яза “Известия”. Социаль челтәр музыканы плейлистлар ярдәмендә тәкъдим итәргә җыена, ә музыкантларның дискографияле үз битләре пәйда булырга тиеш. Apple Musicта шуңа охшаш проектның инде тормышка ашырылганын әйтеп узарга кирәк.   Арина Дмитриева сүзләренчә, “ВКонтакте” интернеттагы музыка социаль хезмәттәшлек белән тыгыз бәйләнгән бердәнбер урын. “Кешеләр плейлистлар белән уртаклаша, бер-берсенә җырлар җибәрә. Тик хәзер нибары 10 аудиоязманы беркетеп җибәрергә мөмкин, моны арттырга һәм зур плейлистлар булдырырга кирәк. Ә артистларның биографиясе, аның бөтен синглалары, альбомнарга бүленеше булырга тиеш”, - дип шәрехләп үтте ул.   Яңа мөмкинлекләрнең кайчан пәйда булачагы мәгълүм түгел. Әмма музыкага хокук ияләре ел ахырына кадәр дип белдерә. Шул ук вакытта мобиль кушымталарда үзгәрешләр булмаячак, дип вәгъдә иттеләр социаль челтәрнең матбугат хезмәтендә.   Ә язылу бәясенә килгәндә исә, ул “бер чәшкә кофе” бәясенә тәңгәл булыр дип ышандырылар. Аңа язылу Apple Musicныкы кебек, бер айга тәкъдим ителергә мөмкин. Гөлшат ГАНИЕВА --- | 20.07.2016 (полный текст новости)

  • 2016-07-21 05:35 Артур Маuzer Sax Радик Юльякшин командасыннан ник киткән?
    20.07.2016 Шоу-бизнес Татарстанның һәм Башкортстанның иң популяр саксофончысы Артур Гыйниятуллин (тамашачылар аны Маuzer Sax буларак белә) соңгы ике елда Elvin Grey концертларында чыгыш ясады. Әлеге тандем чыннан да бик уңышлы килеп чыкты. Ике талантлы егетнең уртак эш нәтиҗәсеннән тамашачылар бик канәгать иде. Тик көзге сезонда Маuzer Sax Радик Юльякшин командасыннан китүен белдерде. Ул моны үзенең сольный концерт программасын әзерләргә теләве белән аңлата. Бу хакта Артур үзенең Инстраграмында тәфсилләп язган.   "Минем Elvin Grey командасыннан китүем турында сүзләр йөри башлады. Чыннан да, бу шулай. Әмма әлеге хәбәрне кабул итәргә теләмәүчеләр, хәтта миңа үпкә белдерүчеләр дә бар. Дуслар, мин беркемне дә ташламыйм. Башта ук мине командага чакырганда барлык эш моментлары сөйләшенде һәм без үзара файдалы шартларда эшли башладык. Мин бернинди дә килешү төземәдем. Барысы да телдә генә, дусларча мөнәсәбәтләргә нигезләнеп сөйләшенде. Алдан уйланылганча, “килешү” икенче тур ахырына кадәр дәвам итәргә тиеш иде. Һәм ул җәй башында тәмамланды. Дуслар! Мин бит инде Радик белән бергә чыгыш ясарга һәм аның белән бер сәхнәдә гомер буе булырга тиеш түгел. Мин шундый ук шартларда башка артистлар белән дә чыгыш ясый алам. Әмма минем планнарда үз сольный карьерамны башлау теләге һәрвакыт бар иде. Бигрәк тә сез мине илһамландырдыгыз һәм илһамландырасыз да. Районнарда концертлар белән йөргән вакытта кешеләр сольный программа белән килүемне сорап еш мөрәҗәгать итәләр иде.   Шуларның барысын да искә алып, хәзерге вакытта мин үземнең сольный проектым өстендә эшлим, яңа шоу, команда туплыйм һәм бик тиздән үземнең концертларым белән сезне сөендерә башлаячакмын. Алда - яңа җырлар, треклар, клиплар, видео-көндәлекләр һ.б.  булачак.  Көз көне минем Радик Юльякшин командасында булмавым мин әле яраткан тамашачыларымны ташладым дигән сүз түгел. Бу - менә хәзер үз иҗатым белән шатландырырга вакыт җитте дигәнне аңлата. Элвин һәм аның командасы, аның продюсеры Александр Слюсаренко белән безнең һәрчак бик яхшы мөнәсәбәтләр, дуслык булды һәм бу шулай булачак та. Киләчәктә дә сезне үзебезнең тандем белән бер генә тапкыр сөендермәбез әле. Аңлавыгыз һәм мине илһамландырып торуыгыз өчен рәхмәт. Сездән башка берничек тә була алмый”, - дип язып элгән Маuzer Sax. --- --- | 19.07.2016 (полный текст новости)

  • 2016-07-21 05:35 Быелгы БДИ нәтиҗәләре нинди?
    20.07.2016 Мәгариф Быелгы бердәм дәүләт имтиханнарында аттес­татсыз калучылар саны өч тапкыр кимегән. Аның каравы 9 нчы сыйныф укучылары арасында 800дән артык кеше белемен күрсәтә алмаган. “Икеле” капчыклары үзләрен көз көне тагын бер кат сынап карый алачак. Ә менә 100 балл туплау­чы­ларның саны арткан. Бу хакта Хөкүмәт йортында узган брифингта хәбәр иттеләр. Сүзебезне аттестат мәсь­­әләсеннән башлау юкка түгел. Мәктәп укучыларын, иң беренче чиратта, әнә шул катыргыдан колак кагу куркыта. Начар укучылар бигрәк тә дер калтырап тора.  Тик шулай да аларны быел бөтенләй начар укыган дип әйтеп булмый. Узган ел аттестатсыз калучылар 138 булса, быел андыйлар – 31. “2ле”гә укучылар бигрәк тә Югары Ослан (1,3), Мөслим (1,1), Казанның Киров (0,9),  Менделеевск (0,8), Алабуга (0,8) районнарында күп булып чыккан. Республиканың 30 районында бер генә бала да мәк­тәптән белешмә белән  чыкмаган.   Узган ел белән чагыштырганда, рус теле буенча уртача нәтиҗәләр 54,5 баллдан 73,05кә  күтә­рел­гән.  Иң югары балл Бөгелмә районына туры килә (81,9). Мамадыш, Апас, Кайбыч, Питрәч, Спас районнары укучылары иң түбән баллар җыйган. Ә менә Теләче, Әлки, Мөслим, Актаныш районнары укучылары  белем күрсәткечләрен ях­шыр­туга ирешкән. Математикадан база имтиханы нәтиҗәләре бераз булса да арткан.  Уртача күрсәткеч – 4,34 балл. 24 районда  уртача күрсәткеч республиканыкыннан югары. Ә  математикадан профиль сынавыннан  бу саннар 19 районда зуррак. Гомумән алганда, республикада 16 мең­нән артык укучы БДИ тапшырган иде.   Физика, химиягә ни булган?   Узган ел белән чагыштырганда, быел республикада   физика, химия,  алман теленнән кала 10  фән­нән уртача күрсәткеч югарырак. Чик баллны үтә алмаучылар саны рус теле,  математика,  информатика, җәм­гыять белеме,  география, тарих фәннәреннән киме­гән. Шул ук вакытта рус әдәбияты,  химия, биология, физикадан нәтиҗә­ләр шактый түбән тәгә­рәгән. Быел 100 балл туплаучылар саны артуы кү­зәтелә. Ләкин химия (узган  ел – 24, быел – 8), физика фәннәреннән (9дан 3)  100 балл туплаучылар саны да кимегән. Ә менә рус те­леннән абсолют нәтиҗә­ләргә ирешүчеләр  57дән 88гә арткан. Ике һәм аннан күбрәк фәннән 100 балл туп­лаучылар республикада дүртәү. Әйтик, Чистай укучысы  Никита Доброхотов рус теленнән һәм математикадан 100әр балл җыйган. Инглиз теленнән – 93, физикадан – 92 һәм химиядән – 76 балл. Егетнең укудагы уңышлары бу!   Быел мәктәпне тә­мам­лаучыларның 11 проценты, ягъни 1 мең 794 укучы “Укудагы казанышлары” өчен дигән илкүләм дәрә­җәдәге медаль белән бү­ләкләнгән. Республика ме­дальләре  нибары 397 укучыга гына эләккән. Әлеге сәләтле балалар  югары балларны туплаган да инде. Тик Апас, Югары Ослан, Лаеш, Питрәч, Ютазы районнарында  медальгә ия булучылар берәү дә юк.  – Безнең өчен химия, физика – бик мөһим фән­нәр.  Быелгы сынауларда узган ел  бу ике фәннән имтихан тапшыра алмаучылар да катнашты. Бу да нәти­җәләргә тәэсир иткәндер. Укучылар белән эшләп бетерү дә җитмәгәндер, – дип белдерде рес­пуб­ликаның баш педагогы Энгель Фәттахов.   70 проценты акланмаган   Имтиханны тапшыручылар арасында үз эшлә­рен­нән канәгать булмыйча,  эш­ләрен кабат тикшертүчеләр  дә булды. Быел җәмгыять белеменнән  риза булмаучылар шактый булган. Ике апелляциядән  имтихан бер баллга югарырак булган. Математикадан  4 эш буенча  3 балл өстәлгән. Ә  эш­ләрнең 70 проценты ка­нәгатьләндерелмәгән.   Кагыйдә бозучылар исә күп булмады. БДИда – 4, ә 9 нчы сыйныф укучылары сынауларында 19 кагыйдә бозу очрагы теркәлгән. Болар – Казан, Чистай, Яшел Үзән, Буа районы укучылары. 2012 елда мондый очраклар –  62, ә узган ел 7әү булган. Быел имтиханга икешәр укучы шпаргалка һәм кесә телефоны белән кергән. Алар имтиханнардан куып чыгарылган. Сынауларны бары киләсе елда гына бирә алачаклар. Быелгы БДИ нәтиҗәләре менә шундыйрак. Сәрия МИФТАХОВА --- | 20.07.2016 (полный текст новости)

  • 2016-07-21 05:35 Украинада журналист Павел Шеремет фаҗигале төстә һәлак булган
    20.07.2016 Фаҗига "Украинская правда" мәгълүмат чарасы журналисты, "Вести" радиосы алып баручысы бүген иртән Киевта Богдан Хмельницкий һәм Иван Франко урамнары чатында, автомобиль шартлау нәтиҗәсендә, һәлак булган. Бу хакта "Украинская правда" яза. ММЧ мәгълүматы буенча, автомобиль хуҗасы - "Украинская правда" газетасы җитәкчесе Елена Притула. Әмма һәлакәт вакытында Елена үзе машинада булмаган, рульдә Павел Шеремет утырган. Шартлау автомобиль юлда барганда 7.45 сәгатьтә булган.   Һәлакәт урынында полиция эшли, дип хәбәр итә чыганак.   Павел Шеремет 1971 елның 28 ноябрендә Минскида туган. 1990-нчы елларда Белоруссия телевидениесендә аналитик тапшыру алып баручысы, "Белорусская деловая газета"ның баш мөхәррире, ОРТ (соңыннан "Первый канал") телеканалында Белоруссиядәге вакыйгаларны яктыртучы корреспондент булып эшләде. Соңгы биш елда Киевта яшәде һәм эшләде. Алсу ИСМӘГЫЙЛЕВА --- | 20.07.2016 (полный текст новости)

  • 2016-07-21 05:35 Өметегез сүнмәсен яки "Баласызлык" диагнозы турында
    20.07.2016 Хатлар Моннан ике ел элек табиб шәхси медицина карточкама минем өчен коточкыч сүзләр язып куйган иде: «Бесплодие». «Син балага уза алмыйсың» - дигән бу карар хатын-кыз өчен нинди мәгънәгә ия булуын үзе шуның аркылы үтүчеләр генә аңлыйдыр. Мин ул вакытта бер генә сорау бирдем: «Ни өчен мин?» Кайсы җирем китек соң минем? Азып-тузып йөргәнем юк, кечкенәдән диндә. Авыр күтәргәнем, зыянлы эштә эшләгәнем юк. Әнием бер-бер артлы ике бала тапкан, әти ягыннан әбием өчне, әни ягыннан әбием - алтыны! Ә табиб миңа син берне дә таба алмыйсың ди?!.   ...Кияүгә чыккач мин дә, тизрәк бәбигә узу, бала сөю турында хыяллана башладым. Ярты елдан соң - менә сөенеч! Кунакларым килмәде! Тестта - ике таяк! И сөендек, и сөендек инде! Әмма 8 атна дигәндә эчем нык авырта башлады, кан китте. Узида бала үсеш алуын туктаткан диделәр.   Алга таба - хастаханә, «выскабливание», дәвалану... Шулай итеп, беренче бәбигә узуым уңышсыз төгәлләнде. Мондый хәл хәзер 70% хатын-кызда күзәтелә икән. Еш кына беренче көмән йә төшә, йә үсеш алуын туктата. Табигый сайланыш процессы, дип аңлаттылар. Арты хәерле булса, 3-6 айдан яңадан балага узып, сау-сәламәт бала табалар. Минем очракта арты бик хәерле булмады.   «Выскабливание» ясаганнан соң аналыкка инфекция эләккән. Нәтиҗәдә, миңа аналык ялкынсынуы диагнозы куелды. Тагын хастаханә, дәвалану...   Болай булмас дип, түләүле табибка бардым. Ул минем дәваланып бетмәгән ялкынсынуга тагын бер кочак диагноз өстәде, кыйммәтле тикшеренүләр үткәрттерде, дарулар язды. Ул табибка бер ел чамасы йөрдем. Эшкә йөргән кебек. Барган саен тагын нидер өстәп кайтара, әле балага уза алмыйсың, иртәрәк ди. Ярты елдан соң әкренләп сүзне ЭКО темасына бора башлады. «Син әле яшь. Тизрәк мөмкинлекне файдаланып калырга кирәк!» - ди. Бер елдан соң инде миңа «баласызлык» диагнозы куйды. Шул диагноз буенча дәвалый башлады...   Чираттагы бер баруда табиб мине тагын ниндидер тикшеренү узарга икенче бер клиникага җибәрде. Клиникадагы медсестра минем кәгазьләрне карады да: «Сезне Фәлән Фәләновна җибәрдеме әллә?» - диде. Миннән уңай җавап ишеткәч, елмайды да: «Сез хәзер күренергә тиешле табиб аның дусты, ул үзенең пациентларын гел безгә җибәрә. Кыйммәтле тикшеренү бит. Сезгә чыннан да кирәк микән ул?» - диде. Бу кызның сүзләре айнытып җибәргәндәй булды. Димәк, мин система колына әйләнгәнмен. Хәзер мине дәваларлар, дәваларлар да, ахыр чиктә ЭКОга җибәрерләр.   Шуңа да хатын-кыз проблемалары белән интеккән ханымнарга беренче киңәшем - түләүле табиблар, клиникалар белән мавыкмагыз! Алар күп очракта акча суыру, аннан ЭКО кебек кыйммәтле процедурага үгетләү белән шөгыльләнәләр. Иң яхшысы - үзең ышана алырдай табиб табу. Ул түләүле клиникада да эшләргә мөмкин. Әмма аның үзеңә ярдәм итәчәгенә ышанырлык табиб булуы кирәк. Шуңа күрә, дуслар, танышлар аша эш итәргә тырышыгыз. Бу очракта табиб сезнең өчен җаваплык тоячак. Клиникага «урамнан» килеп кермәгез. Яхшы табиб түләүсез дә булырга мөмкин. Мин үзем андый белгечне хатын-кызлар консультациясендә таптым. Миңа калса, тәҗрибәле, кешелекле, табиб исеменә тап төшермәгән андый белгечләр һәр консультациядә дә эшли. Аларны табарга гына кирәк.    Яңа гинекологым мине игътибар белән тыңлады да, вакыт сузуым өчен шелтәләп куйды. Түләүле клиникада җыелган бер папка анализларны, дәвалау схемаларын карап чыкты һәм миңа бөтенләй икенче төрле юнәлештә эш итәргә кушты. Төп басым дарулардан соң көчсезләнгән иммунитетны ныгытуга ясалырга тиеш иде. Кишер, чөгендер, бәрәңге, сельдерей согы, әрекмән тамыры төнәтмәсе, дару үләннәре, кара тмин мае, хильба төнәтмәсе, билгеле нокталардан кан агызу (хиҗама) - болар барысы да организмны кире тормышка кайтара башлады. Башта күрем циклы рәткә керде, аннан узи зур гына булган миоманың юкка чыгуын күрсәтте, аналык ялкынсынуы кимеде. Күңелдәге төшенкелек кимеп, өмет уянды.   «Баласызлык» диагнозы куелган ханымнарга төп киңәш - беркайчан да өметне өзмәскә кирәк. Аллаһы Тәгалә насыйп иткән булса, һичшиксез бәби сөярсез! Туасы җан барыбер туа ул, ә туасы булмаса, нинди генә яхшы табиб та саклап кала алмый. Иң мөһиме - төшенкелеккә бирелмәскә! Үзем өчен авыр вакытларда янымда ирем булды. Аның ярдәме, терәге зур иде. Ул булмаса, мин үзем генә җиңеп чыга алмас идем, бирешкән булыр идем...   Аллага шөкер, без бүген Азамат исемле батыр малай үстерәбез! Көтеп алынган бәби көтү процессы җиңел булды дип әйтә алмыйм. Берничә тапкыр саклануда ятарга туры килде, анализлар ахырга кадәр начар булды. Бу очракта бәби көтүче хатын-кызга үзен кулда тотарга өйрәнергә кирәк. Мин үзем өчен билгеле бер алгоритм булдырдым: салкын акыл белән эш итәргә кирәк. Кайбер очракта ниндидер дару капканчы икенче белгеч белән киңәшеп алу кирәк, икенче очракта - анализны кабаттан тапшырып карарга була. Ашыгып, үзеңә дә, балага да зыян салуың бар. Туачак бала өчен төп җаваплы кеше ул - син! Моны аңлап эш итү файдага гына булачак.    ...Минем ана исеменә ирешүем менә шундый маҗаралар аша булды. Аның җиңел генә бирелмәве декрет ялының, бала үстерүнең һәр мизгеленнән тәм табарга, кадерен белергә ярдәм итә. Әлегә бәбигә уза алмыйча интегеп йөрүче хатын-кызларга бу уйга ябышып ятмаска киңәш итәр идем. Кемгәдер ана булу бәхете беренче елда ук килә, кемгәдер гаилә тормышының өченче, икенче берәүләргә бишенче елында. Унбиш елдан соң гына әти-әни булган парны да беләм. Шуңа күрә, Ана булу турындагы өметне беркайчан да сүндермәгез! Алсу --- | 20.07.2016 (полный текст новости)

  • 2016-07-21 05:35 Суга баткан сеңлесен коткарырга җыенган егетнең үзен чак коткарып калганнар
    20.07.2016 Фаҗига 16 июльдә Буа районында 10 яшьлек кыз суга батып үлгән. Кыз 24 яшьлек абыйсы белән буада тутырылган машина камерасы белән суда йөзгәндә, кинәт кулыннан камера шуып китә. Абыйсы сүзләренә караганда, ул буа уртасына таба камера артыннан йөзеп китә, сеңлесе ярга якын, тездән сулы урында кала. Буа уртасына җиткәндә сеңлесенең ярдәм сорап кычкырган тавышын ишетеп абыйсы коткарырга ашыга, ләкин аның гәүдәсен көзән җыера һәм ул үзе чак кына батмый кала.   Ерак түгел печән әйләндерергә килүчеләр егетне коткаралар, ул аңсыз хәлдә хастаханәгә озатыла. Ә кызны эзләп таба алмагач, коткаручыларны чакыралар. Сәгать ярымнан соң кызның мәете табыла. --- --- | 20.07.2016 (полный текст новости)

  • 2016-07-21 05:35 Казанда полиция вәкилен таптата язган Range Rover хуҗасын көчкә туктатканнар (ВИДЕО)
    20.07.2016 Криминал Интернетта Казанның Фучик урамындагы гадәттән тыш хәлне сурәтләүче видео пәйда булган. Полиция вәкилләре югары тизлек белән баручы иномарканы туктатмакчы булып, чак кына үзләре дә тәгәрмәч астына эләкми кала. Range Rover автомобилен йөртүче, полиция таләбен колагына элмичә, туктамый урыннан китеп бармакчы була. Видеода аның каршы як полосасына чыгуы күренә. Полициянең УАЗ машинасы каршысына төшсә дә, кыйбатлы машина хуҗасы, исе китмичә, патруль автомобиленең ишеген каерып китә. Шул ук вакытта полиция вәкилен таптата язып урыннан кача.   Соңрак җинаятьчене Зәкиев урамында тоткарлыйлар. Хәзер аны суд көтә.   Тулырак укыгыз: Жесткое ВИДЕО задержания водителя Range Rover в Казани, Задержанный на Фучика водитель внедорожника нарушил шесть статей   --- --- | 20.07.2016 (полный текст новости)

  • 2016-07-21 05:35 Равил Фәйзуллинның су буе Сабан туеннан ФОТОрепортаж
    20.07.2016 Мәдәният Татарстанның халык шагыйре Равил Фәйзуллинның йөзү марафоны быел 35нче тапкыр узды. Бу хакта ул үзе хәбәр итте. Шагыйрьнең күпсанлы йөзешләр оештырганы бар. Әйтик, узган ел әдип Яшел Үзән районындагы Большие Ключи авылы күлендә йөзде. Равил Фәйзуллин белән суга сикерүчеләр арасында Фәндәс Сафиуллин, Венера Сөләйманова, Шәмсия Җиһангирова, Римзил Вәлиев, Зиннур Хөснияр, Вахит Имамов, Марат Закиров, Вакыйф Нуриев, Рашат Низами, Булат Хәсәнов кебек татарның асыл егет һәм кызлары булса да, ике чакрымнан артык араны шагыйрь үзе, җәмәгате Наилә ханым, улы Газиз һәм шагыйрә Илсөяр Ихсанова кына уза алдылар. Ул чакта әдип йөзү марафонын башкалада үткәрелгән Су спорты төрләре буенча дөнья чемпионатына һәм Әдәбият елына багышлаган иде. Быелгы – 35нче йөзү марафоны 20 июльдә шул ук Большие Ключи авылы янындагы күлдә үткәрелде. Равил Фәйзуллин монысын “Су буе Сабан туе” дип атарга булган.     #1     #2     #3     #4     #5     #6     #7     #8     #9     #10     #11     #12     #13     #14     #15     #16     #17     #18     #19     #20     #21     #22     #23     #24     #25     #26     #27     #28     #29     #30     #31     #32     #33     #34   Шамил АБДЮШЕВ фотолары --- | 20.07.2016 (полный текст новости)

  • 2016-07-21 05:35 Казан уртасында җиңел автомобиль дөрләп янган (ФОТО)
    20.07.2016 Хәвеф-хәтәр Бу хакта социаль челтәрдәге "ВКазани поймут" төркеме хәбәр итә. Хәбәрләрдән аңлашылганча, Казанның Юлиус Фучик урамында, "10 нчы микрорайон" тукталышыннан ерак түгел урында Suzuki автомобиле дөрләп янган. Бераз соңрак гадәттән тыш хәл урынына янгын сүндерү машинасы да килеп җиткән. Фотоларга күз салсаң, машина сафка бастырырлык хәлдә түгел кебек. --- --- | 20.07.2016 (полный текст новости)

  • 2016-07-21 05:35 Гөлсирин Абдуллина көтү көтә?!
    20.07.2016 Шоу-бизнес – Авылда әле мин, каникулда. Бүген менә сыер көтүенә чыктым. Малкайларны сөендерергә, җыр дәресләре бирергә булдым әле. Күрше апалар: “Бүген безнең сыерлар җырлый-җырлый кайтыр инде”, – дип озатып калдылар. Кырга, аланлыкка чыккач, рәхәтләнеп җырлыйсы килә бит инде. Түзеп тора алмадым, моңланып йөрдем. Кызык, сөтлебикәләр ашауларыннан туктап карап торалар. Авылда рәхәт. Бүген сыер көтүе, иртәгә печән, бакчада җиләк... Рәхәтләнеп эшлисең дә, арып-талып кереп ятасың, – ди Гөлсирин. --- --- | 20.07.2016 (полный текст новости)

  • 2016-07-21 05:35 КФУдагы бүгенге имтихан татар бүлегенә ихтыяҗның зур булуын күрсәтте
    20.07.2016 Мәгариф Бүген КФУның филология һәм мәдәниятара багланышлар институтының Г.Тукай исемендәге татар филологиясе һәм мәдәнияте бүлегенә гариза биргән 130лап абитуриент татар теленнән имтихан тапшырды. Имтихан иртәнге 9да башланып, көндезге 12гә дәвам итте. Аның нәтиҗәләре иртәгә билгеле булачак. “Без бакалавриатка абитуриетларны филология (татар теле һәм әдәбияты, тәрҗемә белеме); педагогик белем бирү (татар теле һәм әдәбияты, инглиз теле), (татар теле һәм әдәбияты, башлангыч мәктәп укытучысы) юнәлешләре буенча кабул итәбез. Шушы 3 юнәлешкә барлыгы 70 бюджет урыны каралган. Бу илнең башка вузларындагы милли юнәлешләр белән чагыштырып караганда, бик яхшы сан. Милли тел, әдәбият бүлекләренә бер генә бюджет урыны да бирелмәгән уку йортлары бар”, – дип сөйләде бүлек мөдире, профессор Әлфия Юсупова. Абитуриентларның рус теле, җәмгыять белеменнән БДИ баллары, шулай ук татар теленнән имтихан нәтиҗәләре исәпкә алына. Бүгенге сынауны әлеге фәннән бердәм республика имтиханын тапшырмаган абитуриентлар уза. Әйтик, филология юнәлеше буенча гариза тапшырган 172 кешенең 47сенең БДИ нәтиҗәләре инде бар, шуңа күрә алар бүгенге имтиханнан азат ителгән. Бүлек мөдире кабул итү сынауларының БДИ белән традицион имтихан кушылмасыннан гыйбарәт булуын әйтте, ягъни анда тест өлеше дә, киңәйтелгән җавап бирүне таләп иткән биремнәр дә бар. Шул ук вакытта абитуриентлардан мәктәп программасы күләмендә генә белем таләп ителә. “Татар-информ” хәбәрчесе имтихан тапшырып чыккан абитуриентларның үзләре белән аралашты. Оренбург өлкәсенең Абдуллин районы Абдрахман авылы кызы Линара Кәримова нәкъ менә Казанда укырга хыяллана. Татарстанга, татарлар янына киләсем килә, монда туганнарым да бар, диде ул “Татар-информ” хәбәрчесенә. Киләчәктә башлангыч мәктәп һәм инглиз теле укытучысы булырга тели. Шуңа күрә документларын татар теле һәм әдәбияты, инглиз теле; татар теле һәм әдәбияты, башлангыч мәктәп укытучысы белгечлекләре буенча тапшырган. “Иң элек үзебезнең авылда тугызъеллык татар мәктәбен тәмамладым. Соңгы 2 елда күрше авылдагы рус мәктәбенә йөреп белем алдым, анда татар теле дәресләре кермәде. Шуңа бүгенге имтихан миңа шактый авыр бирелде. Сынауларга, нигездә, үзлектән әзерләндем. Былтыр Татар теле һәм әдәбияты буенча халыкара олимпиадада катнашып, җиңгән идем. Быел исә, катнашсам да, имтиханнарга әзерләнү сәбәпле, югары күрсәткечләргә ирешеп булмады”, – дип сөйләде Линара. Башкортстан республикасы Бакалы районы Камышлытамак авылыннан Гөлгенә Җаппарованың шулай ук Татарстан башкаласында белем алу теләге зур. Казан матур шәһәр. Анда яшьләргә мөмкинлекләр күп, дип аңлатты ул бу теләген. Гөлгенәнең дә киләчәктә укытучысы буласы килә. Татар теленнән имтиханга ныклап әзерләнгән. Шулай да, КФУның татар филологиясе һәм мәдәнияте бүлегенннән тыш, документларын Идел буе физик культура, спорт һәм туризм академиясенә дә тапшырып караган. “Әнием дә татар теле һәм әдәбияты укытучысы булып эшли. Шуңа мин кечкенәдән аның балалар белән эшләвен күреп үстем. Спортка әллә ни исем китмәсә дә, волейбол, баскетбол уйнарга, йөгерергә яратам. Физкультура укытучысы буласым, инвалид балалар белән дә эшлисем килә”, – диде ул. Чувашия республикасының Батыр районы Кыр бишеге авылыннан Азат Хәмдиев документларын КФУның татар филологиясе һәм мәдәнияте бүлегенең барлык юнәлешләре буенча да тапшырган. БДИ баллары буенча Казан дәүләт авыл хуҗалыгы университетына үтсә дә, укытучы буласы килү теләге аны бүгенге имтиханга китергән. “Имтихан бер дә җиңел булмады. Сынауга ярты ел дәвамында әзерләндем. Нәтиҗәсе ничек булыр – анысын әйтә алмыйм. Әмма яхшы булса, һичшиксез, КФУны сайлаячакмын”, – дип сөйләде егет. Башкортстанның Ярмәкәй районы Иске Сүллә авылы кызы Фәзилә Галиева күрше Усман Ташлы авылында татар теле милли компонент рәвешендә укытылган рус мәктәбен тәмамлап килгән. Документларын татар теле һәм әдәбияты, тәрҗемә белеме юнәлеше буенча тапшырган. “Укытучы да, тәрҗемәче дә булырга теләк зур. Кайсысы буенча эшләячәгемне, укуны тәмамлагач, сайлармын”, – диде ул. Фәзилә башта Башкорт дәүләт университетына укырга керергә ниятләгән, әмма анда рус әдәбиятыннан бердәм дәүләт имтиханы нәтиҗәләре таләп ителгәнлектән, Казанга юл тоткан. “КФУның татар филологиясе һәм мәдәнияте бүлегендә белем алучы дусларым, танышларым бар. Казанга алар киңәше белән килдем. Соңгы БДИны 14 июньдә тапшыргач, татар теленнән имтиханга әзерләнә башладым. Әлеге фән буенча белемнәрне “Сәләт”нең “Болгар Туган тел” аланында арттыру, ныгыту да файдага булды”, – дип билгеләп үтте ул. Ш.Мәрҗани исемендәге 2нче татар гимназиясен тәмамлаган Зәйнәп Шаһвәлиеваны күпләр татар филологиясе буенча укырга кермәскә үгетләсә дә, ул максатчан рәвештә КФУның нәкъ менә татар филологиясе һәм мәдәнияте бүлегенә килгән. Мәктәптә укыганда ук татар теле һәм әдәбияты буенча республика, халыкара олимпиадаларда катнашып, шактый белем туплаган. Башкалардан аермалы буларак, киләчәктә Зәйнәпнең укытучы булып түгел, ә фән өлкәсендә эшлисе килә. Имтиханны ул уртача авырлыкта дип бәяләде. Казанның дини һәм дөняви белем бирүне күздә тоткан “Госмания” мәктәбен тәмамлаган Гөлгенә Сәгыева татар теленнән имтиханга махсус курсларга йөреп әзерләнгән. Шуңа күрә аның өчен биремнәр әллә ни авыр булмаган. БДИ баллары канәгатьләнерлек, белемнәренә ышанычы югары булганлыктан, документларын КФУның татар филологиясе һәм мәдәнияте бүлегенә генә тапшырган. Ләйсән ИСХАКОВА --- | 20.07.2016 (полный текст новости)

  • 2016-07-21 05:35 Рәшит Ваһапов һәм Хәйдәр Бигичевка һәйкәл ачылу тантанасыннан GONGTV репортажы тиздән "Матбугат.ру"да
    21.07.2016 Мәдәният Күптән түгел генә GONGTV.ru спорт һәм музыка каналы хәбәрчеләре Нижгар якларында Уразовка авылында булып кайтты. Монда Хәйдәр Бигичев һәм Рәшит Ваһаповка һәйкәл ачтылар. Күп кенә мәгълүмат чараларында ул яңалыклар рәвешендә узды. Тулы репортаж "Матбугат.ру"ның GONGTV.ru төймәсендә дә булачак. Шуны да әйтеп узарга кирәк, әлеге репортаж GONGTV.ru сайтының тәүге зур репортажы. GONGTV һәм instagram.com/gulsik93 фотолары   --- --- | 21.07.2016 (полный текст новости)

  • 2016-07-21 05:35 Төркиядә гадәттән тыш хәл режимы игълан ителде
    21.07.2016 Сәясәт Кичә кич Төркия Президенты Рәҗәп Тайип Эрдоган илдә гадәттән тыш хәл режимы игълан итте, ул өч айга кертелде, дип хәбәр итә BBC News. Эрдоган бу хакта хөкүмәт вәкилләре белән очрашудан соң игълан иткән, карарның сәбәбе дип 16 июль төнендә булган хәрби түнтәрелеш омтылышы атала. Төркия Президенты гадәттән тыш хәл кертү илдәге куркыныч ситуацияне мөмкин кадәр тизрәк юк итү өчен эшләнде, дип аңлатты. Ул түнтәрелешне оештыручылар белән бәрелеш барышында һәлак булганнарны "интегүчеләр" дип атады.   Исегезгә төшерәбез, 16 июль төнендә хәрбиләр төркеме Төркия Президентын бәреп төшерү максатыннан хәрби түнтәрелеш оештыруга омтылыш ясады, әмма уңышка ирешә алмады. Ил хөкүмәте фетнә оештыруда АКШта яшәүче имам Фәтхулла Гүләнне гаепли. Алсу ИСМӘГЫЙЛЕВА --- | 21.07.2016 (полный текст новости)

  • 2016-07-21 05:35 Доберман токымлы эт 4 яшьлек баланы талап үтергән
    21.07.2016 Фаҗига Калининград өлкәсенең Тикшерү комитеты доберман токымлы этнең 4 яшьлек сабыйны талап үтерү факты буенча эш ачкан. Әлеге фаҗига 20 июль көнне булган. Ишегалдында уйнап йөргән балага, ни сәбәпледер, эт ташлана. Моны күреп алган әнисе ярдәмгә килеп, этне куып җибәрә һәм ашыгыч ярдәм чакырта. Тик, кызганычка каршы, табиблар баланы коткара алмыйлар. Күп тән җәрәхәтләре алган сабый вафат була.   Хәзерге вакытта фаҗига сәбәпләрен ачыклау һәм тикшерү эшләре дәвам итә, дип яза kld.sledcom.ru. --- --- | 21.07.2016 (полный текст новости)

  • 2016-07-21 05:35 Башкортстан мөселманнары покемоннарга каршы чыккан (ВИДЕО)
    21.07.2016 Җәмгыять «Pokemon GO» кушымтасы монстрлар артыннан куу мәйданчыгы итеп Уфа мәчетләренең берсен тәкъдим иткән. Кушымта мәчеттә покемоннарның тренерлары җыелып, көч сынашуларын планлаштырып куйган. Башкортстан диния Назәрәте мәчет тирәләрендә покемоннарны аулауны тыйган. Бу хакта "Башинформ" хәбәр итә. Башкортстан мөселманнары «Pokemon GO» уенын ясаучыларга гыйбадәт йортларын кибер ярышларда кулланмаска дигән таләп белән чыгарга җыеналар.   "Pokemon GO" — “өстәмә чынбарлык” технологияләре ярдәмендә төзелгән кушымта (приложение). Андагы сурәтләр смартфон экранында күренә һәм чынбарлыкка проекцияләнә, шул рәвешле цифрлы дөнья белән чынбарлык кушыла. Кушымтаның төп максаты — әлеге покемонны тоту. “Pokemon GO” күп кенә кешеләрне урамнарга чыгарга, төрле объектларга керергә мәҗбүр итә һәм үз эченә “йота” бара.   "Pokemon GO" уенына каршы чыгучылар - Башкортстан мөселманнары гына түгел. Исегезгә төшерәбез, кичә Россия ислам институты ректоры Рәфыйк Мөхәммәтшин “Pokemon GO” уенында монстрлар “артыннан кууының” бушка вакыт уздыру икәнен аңлату максатыннан студентлар өчен лекция планлаштырганлыгы хакында хәбәр итте. Согуд Гәрәбстаны дин әһелләре, Рус православ чиркәве дә әлеге виртуаль персонажларга каршы булуын белдерде.     Pokemon GO — “өстәмә чынбарлык” технологияләре ярдәмендә төзелгән кушымта (приложение). Андагы сурәтләр смартфон экранында күренә һәм чынбарлыкка проекцияләнә, шул рәвешле цифрлы дөнья белән чынбарлык кушыла. Кушымтаның төп максаты — әлеге покемонны тоту. “Pokemon GO” күп кенә кешеләрне урамнарга, пляжларга чыгарга мәҗбүр итә һәм үз эченә “йота” бара.   Белгечләр фикеренчә, уен белән мавыгу чынбарлыкта имгәнүләргә китерергә мөмкин. --- --- | 21.07.2016 (полный текст новости)

  • 2016-07-21 05:35 Гаделсезлек белән очрашкан авыл кешесенә кемгә-кая мөрәҗәгать итәргә?
    21.07.2016 Авыл Гаҗәп, әмма факт: авыл хуҗалыгында эшләүчеләр һөнәр берлегенә торган саен күбрәк берләшә. Әле кайчан гына бетүгә таба юл тоткан авыл профсоюз­ларының сафлары соңгы елларда көннән-көн ныгый барып, инде 50 меңнән артып китүнең сәбәпләре нәрсәдә? Ел дәвамында берсе икенчесенә ялганып ба­ручы эш-мәшәкатьләргә авыл­лар күптән күнеккән. Вакыты белән алы да, ялы да күзгә кү­ренерлек түгел. Әмма игенчеме ул, механизатор яки терлекчеме – аның гаделлек белән яшисе, хез­мәтенә тиешле бәя аласы, эш һәм тормыш шартларын яхшыртасы ки­лә. Ә менә пай җире өчен тиешлесен онытылганда бер, анда да әле печән, салам яисә бернигә ярамаслык ашлык белән бирсәләр ни эшләргә? Яки иртә таңнан кичке караңгыга кадәр дәвам иткән хезмә­теңә эш хакын вакытында түләмәсәләр? Башка төрле гаделсезлекләр булганда кая барырга? Президент Указы тикмәгә түгел    Чыннан да, район түрә­ләре ерак, инвесторның елына бер тапкыр да күренгәне булмаган авылларда моң-зарыңны кемгә сөйләргә? Ан­дый оешма да калмады дисәм... бар икән бит. Халык турында кайгыртып яшәүче хуҗалыкларда профсоюз оешмалары бү­ген дә актив эшчәнлек алып бара. Алай гына түгел, хуҗалык җитәк­челеге бе­лән хезмәт коллективы арасында күмәк киле­шү­ләр төзеп эшләүчеләрне социаль яклау буенча байтак кына эшләр дә башкарыла. “Хезмәт коллективларында социаль партнерлык эш­чән­леген җәелдерү” турында яңарак кына Татарстан Президентының махсус Указы да тикмәгә түгелдер.   Сер түгел, авыл хуҗа­лыгында эшләүчеләрнең тор­мыш-көнкүреше бүген дә әле шәһәрнекеннән шактый калыша. Бигрәк тә эш шартлары, хезмәт хакы, социаль, мәдәни һәм кайбер башка юнәлешләрдә. Кол­хоз-сов­хозлар таркалып, алар урынын вәгъдәгә бай, гамәлгә сай инвесторлар яисә әлегә буыннары ныгып җитмәгән фермерлар алгач, авыл халкына карата төрле гадел­сезлекләр һа­ман да күбрәк сизелә.   – Хуҗалык җитәкчеләре башлыча хезмәт коллективы белән уртак тел табып эшләргә тырыша. Әмма әлегә, теләсә ни эшләсәм дә ярый, дип, эш кеше­сенең мәнфәгатьлә­ренә өстән караучы җи­тәкчеләр дә юк түгел. Тәҗ­рибәле­рәкләре исә хуҗа­лыкта профсоюз оешмасын яңа­дан торгызуга каршы килми, – ди Татарстан авыл хуҗалыгы хезмәт­чән­нәре профсоюз оешмасы рәисе Фәридә Гарифуллина.   30 елга якын гомерен шушы эшкә багышлаган Фәридә Галимҗан кызын респуб­ликаның һәр хуҗа­лыгында яхшы беләләр. Әлмәт, Бөгел­мә һәм Азнакай районнары хуҗалыкла­рын­да йөргәндә моның шулай булуына тагын бер кат инандым. Район­нар­ның һәр­кайсында әлегәчә профсоюз оешмасы төзел­мәгән хуҗа­лык­лар бар икән. Шундый­ларның берсе – Бөгелмә районы Муса Җә­лил исемен­дәге җавап­лылыгы чиклән­гән җәм­гыять. Тик шунысы да бар: хуҗалык җитәкчесе Фәрис Әхмәт­гәрәев әйтүен­чә, профсоюз оешмасы элек ничек эшләгән булса, бүген дә шулай эш­ләвен дәвам итә. Алдынгыларны, хезмәт ветераннарын хөрмәтләү, бәй­рәм чаралары үткәрү, юбилейларны бил­геләп узу, ярыш йомгаклары, кыскасы, барлык эшләр дә башкарыла. Әмма оешма рәсми рәвештә теркәлмәгән. Бу кадәресе хезмәт коллективыннан тора: теләк булса, мин каршы түгел, ди Фәрис Хәмит улы. Алдагысын алдан кайгыртасы   Рәсми рәвештә теркәл­мәгән оешманың карарлары юридик көчкә ия түгел. Әй­тик, хуҗалык белән хезмәт коллективы арасында төзел­гән күмәк килешүдә кеше эш урынында фаҗига­гә очраган икән, аңа яки аның гаиләсенә төрле матди ярдәм карала. Ходай сак­ласын, дөнья хәлен белеп булмый. Шундый килешү булганда, хуҗалык бәла-казага тарыган кешенең гаиләсенә, аның балигъ бул­маган балаларына матди ярдәм итәргә тиеш. Оешма рәсми рәвештә тер­кәлмәгән булса, мондый килешү га­мәлдә саналмый.   Бөгелмә районы җитәк­чесе урынбасары Фәнис Мөхәммәтов, профсоюздан башка авыл хуҗалыгы юк, дип саный. Үзе дә шактый еллар профсоюз оешмасы рәисе булып торган җи­тәкче белми әйтмәс. Фәнис Вәгыйз улы озак еллар район авыл хуҗалыгы идарәсен җитәк­ләгән. Ху­җа­лыклар­дагы хәл­не яхшы белә. Профсоюз оешмасы актив эш­ләгән оешмаларда төрле хокук бозулар, гаделсезлек­ләр бер­мә-бер азрак, ди.   – Ни өчен дигәндә, җитәкчене өстән билгелә­сәләр, профсоюз оешмасы рәисен хезмәт коллективы үзе сайлап куя. Сайланып куелган кеше гадәттә зур хезмәт юлы узган, коллективта авторитетка ия. Шуңа да аның фикер-тәкъдим­нәренә җитәкче игътибар итә, коллектив та аны тыңлый төшә, – ди Фәнис Вәгыйз улы. --- --- | 21.07.2016 (полный текст новости)

  • 2016-07-21 05:35 Илнең "баш яучысы" Роза Сәбитова белән кызыклы ИНТЕРВЬЮ
    21.07.2016 Шоу-бизнес Баш яучы! Роза Сәбитованың Беренче каналдагы имиджы шундый! Милли театрлар тамашаларында күреп өйрәнгән яучы-карчыкларга һич тә охшамаган ул. Бәби итәкле озын күлмәген биленә кыстыра төшеп, ыштан балагының сыңарын читек кунычына тыгып, кәләш өенә бик тә «изге эшләр» белән атлап керә торган әбекәй итеп истә калдырганбыз. Ә бу – замана яучысы. Роза Сәбитова зәвыклы һәм заманча итеп киенгән. Холык-фигыле дә шикәр түгел бугай. Чыннан да, ханым гадәти экран йолдызларыннан нык аерыла. Туры сүзе, җор теле һәм «яучылыгын» онытмавы белән. Роза Рәиф кызы белән нәкъ менә безнең заман яучысының хасияте һәм башка күп нәрсәләр турында сөйләшәбез дә инде.    «Яучы – арадашчы ул» - Роза Рәифовна, Сез – илнең баш яучысы. Без татарларда яучылар, уйнап әйткәндә, элек-электән кызларның «башын ашаганнар», ә чын мәгънәсендә исә язмыш жирәбәсен сайлап биргәннәр. Ә бүгенге көндә яучы кем ул?  – Беренчедән, яучы «әбекәй»нең яшен ачыклыйк. Аңа 40 яшьләр тирәсе булган. Ул ниндирәк кыяфәтле булган? Элек заманда хатын-кызлар иртә картайган, ә безнең заманда 40 яшьлек хатынга әби дип әйтеп кара син! Тагын бер мөһим деталь: яучы кияүдә булмаска тиеш. Кагыйдә буларак, алар – тол. Хәзер дә безнең кәсеп-нең бу төп шарты булып тора. Ни өчен икәне аңлашыла да: хатын-кызның вазыйфалары бик күп – йорт, ир, балалар, һәм болар бик күп вакыт һәм көч таләп итә.    Хәзерге заманда яучының, әлбәттә, психолог белеме булырга тиеш. Бу – шулай ук мөһим шарт.    Икенчедән, элеккедән килгән алыш-биреш атрибутикасы кала. Димәк, үзара товар-сатып алучы мөнәсәбәт-ләре урнаша. Димәк, яучы реклама һәм пиар остасы булырга: үзе «саткан» товарны белергә һәм аны дөрес итеп рекламаларга тиеш. Замана безгә мәгълүмат тапшыру өлкәсендә яңа технологияләр тәкъдим итә – димәк, интернет һәм компьютер өлкәсеннән дә белемнәр таләп ителә. Бөтен база электрон версиядә саклана. Кешеләр төрле шәһәрләрдә яшиләр, һәм бу безнең заманда клиент өчен комачау була алмый. Хәтта скайп аша консультацияләр бирергә мөмкин.  - Яучыга еш мөрәҗәгать итәләрме? Бүген ул ни дәрәҗәдә кирәкле һөнәр?   – Ул һәрвакыт кирәк булган һәм булачак. Беләсезме, ул кер юучылар кебек. Сез керегезне үзегез юа аласыз һәм аның чисталыгы өчен җаваплылыкны үз өстегезгә аласыз. Шул ук вакытта бу эшне профессионалларга тапшырырга да мөмкин: алар сезгә керегезне юып, төреп бирәләр. Бу – беренче. Икенчедән, шул ук товар - сатып алучы аналогиясе. Яучы – арадашчы ул. Хатын-кызга үзе башлап йөрү килешми, бу «сатып алучы» – ир-ат тарафыннан бәйлән­чеклек булып кабул ителергә мөмкин. Кыз кеше үзен-үзе мактый алмый, чөнки бу тыйнаксызлык санала. Хикмәт яучының ни дрәҗәдә оста булуында – ул ир-атлар, хатын-кызлар психологиясен белергә, җенесләр арасындагы мөнәсәбәтләрдән, ялгызлык проблемаларыннан хәбәрдар булырга тиеш. Үзенә күрә маркетинг төре бу.    Эш шунда ки, яучыга хатын-кызлар ешрак мөрәҗәгать итә. Гәрчә, чынлыкта, ир-атлар күбрәк шалтырата. Әмма ир-атның фәлсәфәсе шундый бит ул: аңа хәзер үк булсын. Ә инде эш анкеталар тутыруга, консультацияләргә килеп терәлгәч, теләк сүнә.   Ул иртән тора, аның командировкага барасы бар, башка хатын-кыз белән таныша һәм башкасы. Статистика буенча (ә мин ул статистиканы алып барам) башка агентлыкларда 90 процент хатын-кызлар, 10 процент ир-атлар, миндә исә 65 процент хатын-кызга 35 процент ир-ат туры килә. Танылу өчен барысын да эшлим, шуның аркасында эш даирәм дә бик киң. Беренче белемем буенча мин системалар программисты. Икенчесе – психология буенча.  «Гаиләле тормышка йөз тотып» - «Давай поженимся» тапшыруында Сез берничә тапкыр: «Ә менә татар кызлары...» дип кабатлаганыгыз булды. Ничек уйлыйсыз, татар кызларына гына хас булган сыйфатлар чыннан да бармы?   – Мин үзем – татар кызы. Әзәрбайҗан милләтеннән булсам, әзәрбайҗан кызлары, дияр идем. «Татар» дигәндә, мин шәрык кызларын күздә тотам. Бездә көнчыгыш тәрбиясе геннардан килә. Үземнең кызымның тәрбиясеннән чыгып фикер йөртә алам. Ул әти-әни йортында тәрбияләнгәндә, аның өчен гыйффәтлелек һәм сафлык үзеннән-үзе билгеле төшенчәләр иде. Кияүгә дә ул гыйффәтле булып чыкты. Безнең өчен бу беркайчан да ябык, интим характердагы тема булмады. Ул үзенең хатын-кыз икәнен, хатын булгач, иренә хезмәт итәргә тиешлеген белеп тәрбияләнде. Болар барысы да аның холык сыйфатына салынды. Бу дөрес тәрбия, һәм чагыштыру өчен үземнең тәҗрибәм җитәрлек. Минем Казанда агентлыгым бар иде, ягъни мин бу мәсьәләнең кухнясын эчтән беләм, шулай ук бик күп гыйффәтле кызларны да беләм. Сафлыгын саклаган кызларның кияүгә чыккач яхшы хатын булырына ялгышмый идем. Әлбәттә, Мәскәүдә яшәүче, Европача тәрбия алган кыз бала дөрес тәрбияле шәрык кызыннан аерыла. Ләкин барысы да тәрбиядән тора, җирлектән түгел. Минем кызым да Мәскәүдә туып-үсте. Әмма туганнан бирле алган ата-ана тәрбиясе аның киләчәк тормышын билгеләде. Йомгаклап әйткәндә, дөрес гореф-гадәтләр нигезендә дөрес ата-ананың дөрес тәрбиясен алган татар кызлары бары тик гаиләле тормышка йөз тота.    Яучылык, асылда, үзгәрми: хатын-кыз үзен кәләш, ягъни товар буларак тәкъдим итә. Ир-ат ягы хатын ала, шуңа да ул сатып алучы.   - Татар хатын-кызларын тыйнаклык бизи, диләр...  – Татар хатыннары турында шундый бер мәзәк бар. Имеш, син татар хатыны белән яшәгәнсең икән, сиңа хәтта җәннәт тә җәһәннәм булып тоелачак. Мин, шул исәптән 12 китап авторы, язучы буларак та әйтәм моны. Тыйнаклыкның ниндие турында сүз бара бит? Ата-бабалардан калган традицияләр нигезендә тәрбияләнгән, тыйнак, гыйффәтле татар кызы кияүгә чыкканчы үзен дөрес, матур итеп тота, чөнки белә (бу аның канына сеңгән): ир-ат, күрәләтә торып ертлач, дорфа хатынга өйләнмәячәк. Кыяфәте белән үк «Мин – хан кызы, ә син – чүп» дип кычкырып торган кызны кем алсын? Менә кияүгә чыккач башлана да инде... Анда тыйнакланып торып булмый. Минем әбием – татар хатыны, 50 ел Мәскәүдә яшәде, махсус рәвештә русча сөйләшми иде. «Әбием, нигә русча сөйләшмисең?» – дигәч, «Тел онытыла», – дип җавап бирә иде. Чыннан да, әбиебез мәрхүм булды, тел дә онытыла башлады. Кирәк вакытта ул тыйнак була белә иде. Ә өйдә, гафу итегез, өйдә ул хуҗабикә, ул барыбызны да тотып тора, ул – баш. Гадәттә, көчле, үз сүзен кистереп әйтә, сүз эзләп кесәгә керми торган бабабыз да өйгә кайтып керүгә ефәк кебек булып кала иде. Чөнки белә: монда әби хуҗа. Татар кызлары ир-атларны тота белергә кирәк икәнен яхшы аңлый. Әбием һәрвакыт кабатлый иде: «Ирсез яшәп булмый, ләкин алар белән дә җиңел түгел, идеал юк. Шуңа да гаилә ныклы булсын дисәң, тыйнакланып утырып кына булмый».    Кәләш үзен тәкъдим итәргә тиеш түгел. Димәк, моны аның өчен кемдер эшләргә тиеш.  «Кияүгә чыгу мәҗбүри»  - Ир-атлар һәм хатын-кызлар арасындагы мөнәсәбәтләр өлкәсендә белгеч буларак, кызлар үзләренә гомер юлдашы сайлаганда ниндирәк хата җибәрә? Еш очрый торганнарын атап китә аласызмы?  – Төп ике хата. Без ни генә дисәк тә, ир-атлар җәмгыятендә яшибез. Ир-ат – баш, Россия гаиләләрендә бернинди демократия, партнерлык турында сүз була алмый. Татарларда бигрәк тә. Әгәр ир-ат – баш, ә хатын аңа иярә икән, димәк, ул аңа хезмәт итә. Партнерлык, демократия турында хыялланган кызлар белән, гадәттә, тиз «саубуллашалар». Гаилә килеп чыкмаячак аның белән. Ир-атның йөрәгенә иң кыска юл аның эгосы аша ята. Ир-ат – иң-иңе. Гомер буе аның колагына «син – иң-иң әйбәте», дип пышылдап торырга кирәк. Бу – Көнчыгыштан килгән зирәклек: соңгы сүзне һәрвакыт ир-ат әйтергә тиеш, һәм бу сүз «әйе, кадерлем» булырга тиеш. Ир-ат «әйе, кадерлем» дисен өчен, хатын-кыз укымышлы, тәрбияле һәм башлы булырга тиеш. Бу – нигез ташы. Һәм тагын бер мөһим нәрсә бар. Кызлар, исегездә тотыгыз: кияүгә чыгу мәҗбүри, әмма кияүдә булу бик катлаулы эш. Шуңа да кайнанагызны яратыгыз, аның белән дус булыгыз, чөнки ул үзенең улын ярата, һәм сез үз әти-әниегезгә караганда да кайнанагызга якынрак булырга тиеш. Акыллы кайнана сезне улын дөрес яратырга өйрәтәчәк, чөнки аңа үзе юкта улының ышанычлы кулларга калачагын белергә кирәк. Бу да нигез ташы. Исегездә тотыгыз: хатын хезмәт итә, кайнана әнидән өстенрәк.    Боларны миңа әбием өйрәтте, гәрчә ул укымаган булса да. Безнең әбиләргә психолог булырга да кирәк­мәгән, алар тормыш итүдә үзеннән-үзе зирәк, акыллы булган, артыгын алмаганнар да. Беренче каналда да, үземнең һөнәри эшчәнлегемдә дә мин шушылар белән шөгыльләнәм: туйдан соң яшәргә җиңелрәк булсын дип тырышам.  - Безнең заманда еш очрый торган картина: кияүдә булмаган кыз, үзе укымышлы, менә дигән эше, соклангыч карьерасы бар. Һәм менә аңа кияүгә чыгарга тәкъдим ясыйлар. Кызга нишләргә: кияүгә чыгып, алдагы берничә елда карьера турында онытырга, хуҗабикә булып яшәргәме, әллә кияүгә чыгудан баш тартыргамы? Сез нинди киңәш бирер идегез?  – Беренчедән, ир-ат хатынга өйләнә. Һәм хатынының акчасы аңа әллә ни кирәк түгел. Бу җәһәттән миңа Лариса Гузееваның мисалы ошый. Ире аңа болай дигән: «Әгәр иҗат белән шөгыльләнәсең килә икән, барысына да өлгер. Чөнки мин өйгә кайтканда, син дә өйдә булырга тиеш. Өлгермисең икән, өйдә утыр». Ләкин белем алу һәм яхшы эшле булу – иминлек мендәре ул. Әбием гел шулай дип әйтә иде: «Роза, исеңдә тот, беркайчан да яхшы да, начар да булма. Барыбер ике начарлыкның кечерәген сайлаячаксың». Менә шушында башны эшлә­тергә кирәк инде. Ир-атлар җәмгыятендә һәрвакытта да хатын-кызның өч үлчәме үзәктә тора: хатын-кыз, ир хатыны һәм әни. Ир хатыны булу ул – совет чорында Советлар Союзы Герое исемен алуга тиң – бик мактаулы халәт. Шуңа да сайлау алдында каласың икән, әлбәттә, бер генә юл: кияүгә чык! Әлбәттә, гаилә! Чөнки бары тик ирегез янәшәсендә генә сез хатын-кыз була аласыз, бары тик ирегез генә сезгә ир хатыны дигән статусны, ана булу бәхетен бирәчәк.    Картлык көннәрен сез эштә үткәрәчәксезме, әллә ирегез, балаларыгыз, оныкларыгыз янәшәсендәме? Монда сайлау мөмкинлеге юк та. Мин кызыма һәрвакыт шуны әйтәм: «Өч бала тап», чөнки, кагыйдә буларак, күп балалы әнине ташламыйлар. Бер белән аерылалар, ике бала белән ташлап чыгып китәләр, ә менә өч белән... Анда инде уйлап торырлык вакыт та калмый – балаларны ашатасы, киендерәсе, кеше итәсе бар. Әлбәттә, үзем исән вакытта кызыма ярдәм итәчәкмен. Әни ни өчен кирәк соң? Балалар үсә төшкәч, ярдәм итәрдәй кешең булса, карьера белән параллель рәвештә шөгыльләнергә мөмкин. Анда да карьераң гаиләңә комачауламаслык булса гына. Тик бик авыр булачак. Карьера белән гаиләне бергә алып бару хатын-кыз өчен бик авыр ул. Ярдәм юк икән, хәтта мөмкин дә түгел.    Хатын-кыз өчен тормыш көзендә ирең, балаларың һәм оныкларың мәхәббәтен тоеп яшәү – ниндидер компаниянең генераль директоры булып, ялгыз гомер кичерүгә караганда күпкә мактаулырак. 50 яшьтә сезнең берәүгә дә кирәгегез калмаячак.    Мин бернәрсәне дә исбатламыйм, тормыш үзе исбатлый ул. Хәзер ул карьералы кызларга – 25, 30, 35. Ләкин озакламый 40 та булачак, 50 дә тулачак. Шул вакытта күрәбез дә инде: 25 яшендә кияүгә чыгып, балалар үстергән хатын 50 гә җиткәндә оныклар караша, һәм аның тормышының мәгънәсе бар, ул нәрсә хакына, кем хакына яшәвен белә. Ә карьераны өстен күргәннең ни баласы, ни мәчесе юк, эт белән яшәп ята һәм миңа килә. Ә мин аңа булышмаячакмын, чөнки мин бала табу яшендәге хатын-кызлар белән генә эшлим. 35 яшькәчә. Мин алтын балык та, тылсымчы да түгел, гафу итегез, ир-атны карт кыз куенына саласым килми. Адәм белән Һәва заманнарыннан бирле берни дә үзгәрмәде.    «Мин династия булдырдым» - Үзегезнең хатын-кыз бәхетенең рецепты нинди?  – Хатын-кыз бәхетенең рецепты бер генә: бу дөньяда хатын-кыз, ир хатыны һәм әни буларак яшәп калу. Мөмкин булса, күпмедер карьера кору. Әгәр мин хатын-кыз булып туганмын икән, миңа табигать тарафыннан билгеле бер юл үтү өчен программа бирелгән. Мин балаларым хакына, аларга бу тормышта үзләрен табу җиңелрәк булсын өчен танылу алдым. Асылда, яңа династиягә нигез салдым. Боларны ирем эшләгән булыр иде, кызганычка каршы, ул мәрхүм, һәм монда минем гаебем юк. Бу эшләр минем җилкәгә күчте. Иң мөһиме: бу тормышта үз юлымны лаеклы үттем.    - Роза Рәифовна, Сез – һәрчак күз уңындагы кеше. Ни генә булса да, тәнкыйтьсез булмыйдыр. Аңа ничек карыйсыз?  – Бик яхшы. Фаина Раневская әйткәнчә, әгәр сине ямьсез сүзләр белән искә алмый башлаганнар икән, димәк, син инде популяр түгел. Башкаларда ниндидер эмоцияләр кузгата торган кеше популяр була. Уңаймы, тискәреме – нинди хисләр булса да. Әгәр кемнең дә булса сиңа ачуы килгән икән, димәк, аның күңеленә кагылгансың. Һәм ул орыша, тәнкыйтьли башлый, чөнки битараф кала алмый. Ә нәрсәгә тәнкыйтькә үпкәләргә? Мин бит ул тәнкыйтьне үзем китереп чыгарганмын. Кайчан да булса мине сөйләми, «чәйнәми» яки мактамый (мине балаларым һәм җитәкчелек мактый – миңа шул җиткән) башлыйлар икән, димәк, пенсиягә китәргә вакыт.    - Гади телевизор караучы «Давай поженимся» тапшыруына ничек итеп эләгә ала?  – «Давай поженимся» тапшыруында катнашу өчен кызыклы тарих кирәк. Тапшыру ялгызлык проблемасы турында, һәм без катнашучыларның тарихлары аша туйга кадәр, туй вакытында һәм аннан соң нинди проблемалар килеп чыгу ихтималы бар – шулар турында сөйлибез. Тапшыруга яхшы белемле, бер тапкыр да кияүгә чыкмаган, акыллы, тыйнак кыз килә икән – тамашачыларга нәрсә сөйләргә тиеш булабыз?   Телевизор караучы кулында пульт бар, ул ике минуттан соң ук башка каналга күчәчәк. Шуңа да «Давай поженимся» тапшыруында катнашасың килә икән, «шкафыңдагы скелет»ларыңны да күрсәтерлек көчең булсын. Әйе, болар экраннар аша бик үк матур күрен-мәскә дә мөмкин. Шуның өчен тапшыруга кияү яки кәләш табар өчен генә килмиләр. Безнең программага билгеле бер проблеманы күрсәтергә һәм, ихтимал, кияү яки кәләш табарга киләләр. Ә нигә хәлне катлауландырырга әле, кияү яки кәләш табар өчен үземә килегез. Ә телевизорда ул эмоцияләргә корылган шоу гына.    «Мәскәүгә. Хәдичә апага»  - Сезнең гаиләдә татарның нинди гореф-гадәтләре сакланган?  – Барысы да түгел, ләкин миңа энемнең хатыны Рәйсә әйтеп-өйрәтеп тора. Бик теләсәм дә, ураза тота алганым юк әле. Телевидениедә эшләгәч, вакытында туклану мөһим – мин командада уйный торган уенчы, шуңа да кагыйдәләргә буйсынырга тиешмен. Эчмим, тәмәке тартмыйм. Булдыра алган кадәр мөселман традицияләренә тугрылыгымны саклыйм. Догалар укыйм – әбием өйрәтте. Балалар аякта нык тора башлагач, барысын да үтәрмен дип уйлыйм.    Өчпочмак, чәкчәк – боларның барысы да өстәлдә бар. Иптәш кызым Коръән бүләк итте, әбиемнән калган борынгы Коръән китабы бар – ул әйбәтләп, кадерләп төрелгән. Машинамда да дога китабы бар – шуннан сүрәләр укыйм. Тәнкыйть турында сорау бул-ган иде – кешеләр көнләшә дә бит әле, болар барысы да җыелып бара, шулардан чистарыну өчен иртәләрен Коръән сүрәләрен аудиодан тыңлыйм. Өйдә шәмаил эленгән. Кыскасы, әбием өйрәткәннәрне үтәргә тырышам.    Әгәр дә татар хатын-кызы гаилә тормышында тыйнаклык саклап тора икән, бу гаиләдә рәт булмаячак.    - Роза ханым, Сез берничә тапкыр әбиегезне искә алдыгыз. Буыннар арасындагы бәйләнешләрнең бер буын аша ныграк та, назлырак та булуын беләбез. Сезнең очракта турыдан-туры күренә. Әбиегезнең исеме ничек иде?  – Хәдичә апа. Киң күңелле, кунакчыл кеше иде.   Бер бүлмәле фатирда яшәде ул. Балачактан ук хәтерлим әле: әбиемдә һәрвакыт кемдер куна – идәндә гел кемдер йоклый – авылдан килгән берәр туганыбыз (кайчак ул үзе дә танып бетерми иде аларны) атналар буе анда яшәп калырга мөмкин. Камыр ашлары әзерләү – бәлеш, пәрәмәч, аларның исе... Һәм гел кунак, кунак, кунак... Тумышы белән ул Бөгелмәдән иде. Әнием хәрбиләр гаиләсендә – Львов шәһәрендә туган. Әбиемнәр – Нурлат ягыннан. Минем кече Ватаным – Татарстан. Андагы туганнарны санап бетерерлек түгел: әниемнәр 13 бала булган, һәркайсының дүрттән дә ким булмаган баласы бар.   Хәдичә әбием икенчегә кияүгә чыккан (бабам, кызганычка каршы, һәлак булган). Гәрчә әтине тәрбияләп үстергән бабайның үги икәнен белмәдек. Алар Мәскәүгә бик иртә күченгән. Башта баракта яшәгәннәр.   Зур шәһәрдә акчаң булмаса, күпләп бала табып ятып булмый, шуңа да әтием үзе генә калган. Шулай да нәсел дәвам итә – без бар! Ландыш ӘБҮДАРОВА --- | 04.05.2016 (полный текст новости)

  • 2016-07-21 05:35 Популяр җырчы Лилия Хәйруллина балаларының аяк киеме үлчәмен ничек билгели? (КИҢӘШЛӘР)
    21.07.2016 Киңәш-табыш Балалар өчен җитештерелә торган товар индустриясе көннән-көн үсә бара. Базарга барсаң да, затлы кибетләргә керсәң дә, балаларга нинди генә кием-салым юк! Аеруча аяк киемен сайлау мөмкинлеге зур. Ләкин аяк киеменең үлчәмен ничек билгеләргә? Бу сорау бик күп ата-ана өчен актуаль булып кала, чөнки үлчәме туры килмәгән очракта, кыйммәтле, сыйфатлы аяк киеме дә балага кечкенә яки зур булырга мөмкин. Гадәттә, балалар бер яше тулганчы, яки тулып киткәч тә тәпи йөри башлый. Әмма ата-ана балага аяк киемен берникадәр иртәрәк алырга тырыша. Игътибар иткәнегез бардыр, хәзер 6-8 айлык балалар да сандали киеп куя. Ярты яшьлек баланың аяк табаны якынча 10 см була, бу 17нче үлчәмгә туры килә. Ә киләсе ярты елда, ягъни бер яшькә нәни аяк 1,5-2 сантимерга үсәчәк, ул чакта аяк киеменең үлчәме 18-20 булачак. Әмма 6 айлык баланың аяк киеме үлчәмен зуррак алсагыз да зыянлы булмас, ул күп вакытын арбасында утырып яки үрмәләп үткәрә.   Алга таба аяк киеменең үлчәмен сайлау авыррак булырга мөмкин, чөнки сабый тәпи киткәч, аяк табанының формасы үзгәрә башлый. Кагыйдә буларак, 1-1,6 яшьтә баланың аягы 20-21 үлчәмгә кадәр үсә. Ябык аяк киемен бармак терәлеп торырлык итеп алырга киңәш ителми. Тик бу ачык сандалига кагылмый, аларның үлчәме баланың аяк үлчәме белән туры килсә дә ярый.   Игътибар! Баланың аяк табанын үлчәгәндә, үкчә чигеннән алып иң озын бармакка кадәр үлчәргә кирәк. Ике аягын да үлчәгез, аяк киемен сайлаганда, зуррак күрсәткечләргә таяныгыз. Интернет челтәрендә баланың аяк киеме үлчәмен билгеләү буенча таблицалар бихисап.  Шуңа да баланың аяк киеме үлчәмен аяк табаны буенча билгеләү авыр түгел. Төп кыенлык сантимер, дюйм, миллиметрларның төрле җирдә төрлечә билгеләнүенә килеп терәлә. Әгәр АКШ һәм Канада аяк киеменә өстенлек бирсәгез, биредә җитештерелүче аяк киемнәренең 3 төрле булуына игътибар итегез: яңа туган бала, бала һәм яшүсмер бала. Һәр төркемнең үзенең 1нче үлчәме була.   Россия, Белорусия, Украинада җитештерелүче аяк киеменең үлчәме нәкъ менә аяк табаны үлчәменә бәйле. Бездә ул сантимер һәм миллиметрда үлчәнә. Бөекбританиядә, мәсәлән, аяк киеме дюймнарда үлчәнә, билгеле инде безнең саннардан ул аерылып торачак. Бәлки шуңа да гадәттә, балалар аяк киемендә төрле илләрнең үлчәме языла. Шулай да сатучыдан аяк киеме җитештерүчесенең нинди үлчәм системасын куллануын белешергә онытмагыз. Файдалы киңәшләр! Баланың аяк табанын кичке якта үлчәгез, чөнки бу вакытта баланың табаны шешенеп, максималь үлчәмгә җитә. Йөри башлаган баланың аягын басып торган килеш һәм йөргәндә үлчәгез. Кайбер ата-аналар: "Бер яшьлек баланың аяк киеме үлчәмен ничек билгеләргә? Ул бит аның ярыймы юкмы икәнен аңлата алмый", - дип сорый. Игътибар белән күзәтегез: баланың аягы кысылып тормаска, бала тигез басарга һәм ышанычлы итеп атларга тиеш. Җәйге аяк киеме өчен 0,5-0,8 см, ә кышкысы өчен, оекбаш калынлыгына карап, 1,5-2 см запас калдырырга кирәк.   Татар эстрадасының популяр җырчысы, 2,4 яшьлек Кәрим һәм 9 айлык Мөнир исемле ике ул үстерүче Лилия Хәйруллина фикере: "Балага аяк киеме алганда, аны үзем белән кибеткә алып барам. Аннан башка гына барсам, аягын кәгазьгә бастырып, каләм белән сызам. Ул кәгазьне кибеткә алып барып, аяк киеме сайлыйм. Аяк киеменең тышкы кыяфәтенә, стиленә зур игътибар бирәм. Ул төсе буенча киемгә дә туры килергә тиеш. Аның аякка уңайлы булуы да мөһим. Бер сезонга ничә пар алганын төгәл әйтә алмыйм. Аяк киемен төрле кибетләрдән алабыз. Чит илгә яки Мәскәүгә барсам, шуннан алып кайтырга тырышам. Бала тәпи киткәнче үк аяк киеме кидертәбез, баланы матур йөртәсе килә".   Эльвира ШАКИРОВА --- | 21.07.2016 (полный текст новости)

  • 2016-07-21 05:35 Летняя зона отдыха от AMAKS Сафар-отель
    21.07.2016 Җәмгыять Летняя площадка – прекрасная альтернатива душным помещениям в тёплое время года. Ведь отдых в таком месте пропитан свежим воздухом, ароматами живых цветов и аппетитными запахами еды, которую прямо при вас готовят повара на открытом огне. Ни с чем несравнимое удовольствие – собраться вместе с друзьями, заказать вкусные блюда и напитки, сидеть и беседовать об интересных вещах, происходящих в жизни и мире. А приятная музыка и необходимые удобства – дополнительный бонус подобных мест. Гостинично-развлекательный комплекс «AMAKS Сафар-отель», оправдывая статус максимально комфортной гостиницы Казани, именно для таких романтичных натур открывает свои двери на шикарную летнюю площадку «OUT Hall». Здесь Вам рады круглосуточно, а превосходные блюда русской, украинской и восточной кухни порадуют даже искушённых гурманов. На Ваш выбор предоставляются три ресторана на свежем воздухе:       «Русское раздолье», где вас радушно встретит, пригласит к столу и угостит «хреновухой» сказочный герой Емеля. Здесь вы насладитесь исконно русскими блюдами. Дополнит приятное впечатление «пение» звонкого ручейка, расположенного вблизи посадочных мест. Ресторан рассчитан на 56 гостей.  «Украинский хуторок» на 62 посадочных места перенесёт вас в атмосферу гостеприимной казачьей станицы, с её хлебосольными традициями и гуляниями. Здесь вы отведаете сытные и аппетитные блюда украинской кухни.  «Восточный шатёр» - лучший выбор для таинственных и романтичных натур, где вы будете надёжно укрыты от любопытных глаз, и в  уед инении насладитесь восточной кухней, а также плавными движениями красавиц-танцовщиц.    Помимо вышеперечисленного, приятно провести вечер с друзьями или даже в одиночестве Вы сможете в уютном лобби-баре. Ненавязчивая музыка, современный дизайн, разнообразие блюд и напитков – всё это отличительные черты данного помещения.     Особо энергичные натуры смогут продолжить отдых в ночном клубе, поиграть в бильярд или боулинг. Расслабиться после тяжёлого дня уставшим гостям поможет сауна с бассейном. Что касается проживания в гостинице «AMAKS Сафар-отель», все номера здесь рассчитаны на комфортный отдых с максимально возможными удобствами.   Более подробно о бронировании номеров, заказе стола в ресторане или других услугах узнайте на официальном сайте отеля или позвонив по телефону +7 (843) 527-96-79, +7 (843) 527-95-95.   Если же Вы лично хотите посетить комплекс «AMAKS Сафар-отель», то приезжайте по адресу г. Казань, ул. Односторонка Гривки, 1. Вы своими глазами увидите, что лучшего места для отдыха не найти!     На правах рекламы   --- --- | 21.07.2016 (полный текст новости)

  • 2016-07-21 05:35 Радио хезмәткәрләре бәйгегә әзерләнә
    21.07.2016 Матбугат Татарстанның татар телендә тапшырулар алып баручы радиостанция хезмәткәрләре тыңлаучыларын гына түгел, тамашачыларын да сөендерергә булган. 26 июльдә Казанның пляж волейболы үзәгендә аларның волейбол буенча өченче турниры уза. Иң оста туп сугучы команданы ачыкларга мәйданга "Татар радиосы", "Болгар", "Тәртип FM", “Татарстан”, Чаллының “Кунел”, шулай ук "Азан" интернет-радиосы хезмәткәрләре чыга.   Быелгы бәйгене узган турнир җиңүчеләре – "Тәртип FM" хезмәткәрләре оештыра. Ярышларны тамаша кылу – бушлай! --- --- | 21.07.2016 (полный текст новости)

  • 2016-07-21 05:35 Татар авылларын берләштергән яңа сайт барлыкка килде
    21.07.2016 Интернет Бөтенроссия татар авылларын берләштергән яңа сайт барлыкка килде. Россиядә барысы дүрт меңнән артык татар авылы бар, аларда ике миллионнан артык халык яши. - Әлеге сайт ярдәмендә без читкә таралган милләттәшләребезне барлаячакбыз, үзара элемтә урнаштырачакбыз. Ул үз эченә бик күп бүлекләрне ала. Мәдәният, мәгариф, эшмәкәрләр, татар авыллары тарихы, дин, яшьләр өчен танышу сәхифәсе – татарлар тормышына кагылышлы бөтен әйберне дә колачлаячакбыз. Бик тиздән ул эшли дә башлар дип уйлыйбыз, - диде Бөтендөнья татар конгрессы башкарма комитеты рәисе урынбасары Марс Тукаев.   Бөтенроссия татар авыллары иҗтимагый оешмасы рәисе Фәнир Галимовка шалтыратып,  алар алдында торган максатлар турында сораштык.   - Оешманың бурычы – татар авылларын берләштерү, аларның иҗтимагый һәм икътисади хәлен өйрәнү, татар авыллары арасында даими һəм ныклы элемтə булдыру. Яңа төзелгән сайт бу эштә безгә ярдәм итәр, авылда тир түгүче уңган егет-кызларыбызның үзара аралашу, тәҗрибә уртаклашу, фикер алышу мәйданына әверелер һәм милләтебезне саклап калу юлында бер адым булыр дип өметләнәм. Татар-авылы.рф сайтында предприятиеләр каталогы да урнашкан. Ул авыл хуҗалыгы, фермерлык, медицина, спорт, туризм, бакчачылык, мәдәният һәм сәнгать, ял итү һәм күңел ачу сәхифәләре аша татар эшкуарлары җитештергән әйберләр һәм төрле хезмәтләр белән танышу, авыл хуҗалыгы техникасы, йорт хайваннары, йорт җиһазлары һәм башка кирәкле товарларны сату, алу яки алмаштыру мөмкинлеген бирә. Моңардан тыш сайт татар авыллары тарихы турында кызыклы мәгълүмат бирәчәк, - ди ул.   Сайт көннән-көн тулылана, яңалыклар, кирәкле мәгълүматлар белән баетыла бара.   - Бик зур эшкә тотындык, максатыбызга ирешербез дип уйлыйм, - диде Фәнир абый.                 Дилбәр Гарифуллина Дилбәр ГАРИФУЛЛИНА --- | 21.07.2016 (полный текст новости)

  • 2016-07-21 05:35 Мисырның Россия туристлары өчен кайчан ачылачагы билгеле булды
    21.07.2016 Җәмгыять Россия туристлары өчен Мисыр курортлары быелгы көздә үк ачылырга мөмкин, дип хәбәр итә “Российская газета” Россия туриндустрия берлеге вице-президенты Юрий Барзыкинга сылтама белән. “Пассажирларны каршы алу һәм озату зоналарында һәм курортларның үзләрендә куркынычсызлыкны тәэмин итү буенча күп эшләр башкарылган. Моннан тыш, эксперт Мисырда Россия белгечләре эшләү ихтималын да әйтеп узган. “Боларның барысы да куркынычсызлык дәрәҗәсен көчәйтә һәм Мисыр безнең туристлар өчен көз көне, төгәлрәк әйткәндә, октябрь аенда ачылырга мөмкин булу хакында сөйли. Сүз уңаеннан, хәзер анда ял итәр өчен артык эссе”, - дигән Барзыкин.   Шул ук вакытта Барзыкин Россия турбизнесының Мисырдагы хезмәттәшләре белән элемтәләре тиз арада җайга салынырга мөмкин дигән фикердә тора. Чөнки анда аларның 1,5 миллиард сумнан артык депозиты ята. Шул ук кунакханәләр өчен түләнгән, ди эксперт.   Алданрак Мисыр хакимияте һава юлы элемтәсен торгызу өчен Россия куйган таләпләрне үтәвен әйткән иде. Июль азагында әлеге темага фикер алышу өчен Мәскәүгә Мисыр генераль прокурорының килүе көтелә.   Россия белән Мисыр арасында авиаэлемтә узган елның октябрь аенда, А321 лайнеры һәлакәткә юлыкканан соң, бетерелгән иде. Ул вакытта Шарм-эль-Шейхтан Санкт-Петербургка очкан 217 пассажир һәм җиде экипаж әгъзасы һәлак булды. --- --- | 21.07.2016 (полный текст новости)

  • 2016-07-21 05:35 Татарстанда бер кансызы машина өчен кеше үтергән
    21.07.2016 Криминал Россия Югары суды 32 яшьлек Әлмәт кешесе, инженер булып эшләгән Дмитрий Пановка карата чыгарылган хөкем карарын үзгәрешсез калдырды. Татарстан Югары суды аны 19 елга кырыс режимлы колониягә озату һәм моннан тыш 2 елга иреген чикләү турында карар чыгарган иде. Тикшерү органнары һәм суд ачыклаганча, Панов 2015 елның июнендә интернетта 4 миллион сумга Toyota Land Cruiser 200 машинасы сатылу турындагы белдерү күрә. Шуннан ул мәкерле план кора: хуҗасын үтереп, машинасына ия булырга тели.   Машина сатучы Йосыф Бабаев очрашуга дусты Гусейн Мамедов белән килә. Пановның кулында мылтык күреп, Бабаев урманга кереп кача ала. Ә ату һәм пычак ярасы алган Мамедовның гомере өзелә. Эзне бутау өчен Панов "112" хезмәтенә шалтырата, үзенә һөҗүм итүләрен хәбәр итә. Әмма тикшерүчеләр аның ялган сөйләвен аңлап ала. Ир-ат үз гаебен танымады.   Гражданлык шикаяте нәтиҗәсе буенча, Панов вафат булган Мамедовның туганнарына – 1 миллион сум, Бабаевка – 500 мең сум акча түләргә тиеш була.   --- --- | 21.07.2016 (полный текст новости)

  • 2016-07-21 05:35 Татарстанда кыйбатлы машинаның шартлаганы очраклы рәвештә ВИДЕОга эләккән
    21.07.2016 Хәвеф-хәтәр Гадәттән тыш хәл 15 июль көнне булган иде. Буада Вахитов урамындагы бер кибет яныннан ерак түгел урында "Ниссан" автомобиле "күккә очты". Беренче фаразлар буенча, машинада газ баллоннары булган. Шуларның берсе шартлаган, диләр. Районның ашыгыч ярдәм күрсәтү хезмәтеннән җиткерүләренчә, машина хуҗасы – 1961 елгы ир-атны хастаханәгә, хирургия бүлегенә салганнар. Кыйбатлы машинаның шартлаганы очраклы рәвештә видеога эләккән, дип яза "Байрак". Моңа кадәр язган идек: Татарстанда машина шартлаган (ФОТО) --- --- | 21.07.2016 (полный текст новости)

  • 2016-07-21 05:35 "Мәгариф" журналының яңа җитәкчесе билгеле булды
    21.07.2016 Матбугат Сөмбел Нурислам кызы "Мәгариф" журналына яңа җитәкче итеп билгеләнде. Моңарчы ул “Татмедиа” АҖ генераль директоры урынбасары булып хезмәт куйган иде. Бу вазыйфасында да кала. Белешмә өчен: "Мәгариф" – айлык иҗтимагый-педагогик һәм фәнни-методик гомумтатар журналы. Оештыручысы – “Татмедиа” акционерлык җәмгыяте. “Мәгариф” журналы татар мәктәпләре, гимназияләре, лицейлары өчен алдынгы тәҗрибә уртаклашу өчен мөнбәр ролен үти. Ул - укытучыларның, мәгариф системасында эшләүчеләрнең өстәл китабы. Алдынгы педагогик фикер булдыруда, “Мәгариф” илкүләм проектын тормышка ашыруда, белем бирүдә һәм тәрбия процессындагы көнүзәк мәсьәләләрне яктыртуда актив катнаша.   Журналның элеккеге җитәкчесе кая киткәнлеген бер ай элек язган идек.  --- --- | 21.07.2016 (полный текст новости)

  • 2016-07-19 05:15 Чаллы урамында коточкыч һәлакәт (ВИДЕО)
    18.07.2016 Фаҗига Чаллыда булган һәлакәттә сәламәтлегенә зур зыян килгән 8 яшьлек кыз баланы хастаханәнең ренимация бүлегенә озатканнар. Юл-транспорт һәлакәте кичә көндез булган. Чаллының Тынычлык һәм Яшьлек проспектлары киселешендә "Lada Granta" һәм "Nissan Pathfinder" автомобильләре бәрелешкән.   Һәлакәтнең азагы аяныч. Автомобильләрнең берсендә ике баласы белән әни кеше барган. Махсус бишектә булган кечкенә бала зыян күрмәгән, ә менә 8 яшьлек апасының, һәлакәтнең шаһитлары әйтүенчә, аягы өзелгән. Аны тиз арада хастаханәнең реанимация бүлегенә озатканнар.   --- --- | 18.07.2016 (полный текст новости)

  • 2016-07-19 05:15 Алсу мәхәббәт турында: «Fashion дөньясында аның брендының копияләре бихисап»
    18.07.2016 Шоу-бизнес Күпләрнең яраткан җырчысы, якташыбыз Алсу Сафина инстаграмда ире белән рапс басуында төшкән фотосын урнаштырган. Өченче баласын көтүче Алсу хисләргә бирелеп, мәхббәт турында фәлсәфә дә корып алган. Аның татарчасы якынча болайрак яңгырый: "Мәхәббәтне акчага сатып алып та, аңа тәэсир итеп тә булмый, ул иң нәзберек һәм сирәк материя, fashion дөньясында аның брендының копияләре бихисап, әмма аны тудыручы һәрвакыт чынбарлык, әгәр сезгә килгән булса, йөрәгегездәге мәхәббәтне  бернәрсә белән дә бутамассыз." --- --- | 17.07.2016 (полный текст новости)

  • 2016-07-19 05:15 Милли бүлектә “яшел ут” янды
    18.07.2016 Мәгариф “Балаларны татар төркемнәренә фамилиясенә карап кына тупламасыннар иде. Бала рус милләтеннән булып та, татар телен бакчада өйрәнергә, ә татар балалары туган телен бөтенләй белмәскә мөмкин”, – ди КФУның татар филологиясе һәм мәдәнияте бүлеге мөдире Әлфия Юсупова. Болары – мәктәпләргә бер киңәш. Ә вуз үзе милли белгечләрне ничек әзерләргә җыена?   Башка төбәкләрдә милли бүлекләргә бүлеп бирелгән бюджет урыннарының саны дистәгә дә җитмәсә, бездә бу яктан хәлләр начар түгел. КФУ вәкилләре әнә шулай дип тынычландырырга тырыша. Университетның филология һәм мәдәниятара багланышлар институтына быел көндезге бүлеккә – 232, читтән торып уку бүлегенә 110 бюджет урыны бүлеп бирелгән. Шуларның яртысыннан артыгы татар филологиясе һәм мәдәнияте бүлегенә туры килә. Биредә татар теле һәм әдәбияты, инглиз теле һәм татар теле, әдәбияты, башлангыч мәктәп укытучылары әзерләнә. Шулай ук  тел белгечләренә дә укырга мөмкин.   Быел әлеге юнәлешләрдә  укырга теләүчеләрнең саны бермә-бер арткан. Татар филологиясе белгечлегенә 25 бюджет урыны бүлеп бирелсә, барлыгы 142 гариза кабул ителгән. Бу – бер урынга алты кеше дәгъва кыла дигән сүз. Педагогларны татар телендә әзерләү буенча бәйгеләр бер урынга 7,5 кешегә җитә. Монда 20 бюджет урыны бар. Соңгы биш ел эчендә мондый хәлнең күзәтелгәне булмаган. Абитуриентларның да күбесе документларының төп нөсхәсе белән килә икән. Димәк, уку теләге дигән нәрсә бар. Монысы – иң мөһиме. Институт Башкортстан, Чуашстан, Мәскәү, Дагстан һәм башка төбәк яшьләрен дә кызыксындыра. Дүрт кытай абитуриенты гариза биргән.  Башка елларда  укырга керү өчен математика сынавы кирәк булса, быел  андый шарт бетерелгән. Әлеге фән белән бик үк дус булмаган гуманитарийларга таләпләр җиңеләя, димәк. Абитуриентларның белем дәрәҗәсе дә елдан-ел арта бара икән. “Татар-Информ” мәгълүмат агентлыгы уздырган очрашуда КФУның филология һәм мәдәниятара багланышлар институты директоры урынбасары Рамил Мирзаһитов белдергәнчә, башка елларда  уртача  баллар 70-76ны тәшкил итсә, быел тагын да югарырак булыр дип өметләнәләр.   Әмма борчыган проблемалар да юк түгел. Быел республикада татар теле сынавын 70 укучы тапшырса, ә татар әдәбиятыннан нибары бер укучы гына имтихан тоткан. Кайбер елны  укучылар аны бөтенләй сайлап тормый. Әмма соңгы елларда бу сан бердән артмый. Укучылар әдәбият белән кызыксынудан бөтенләй бизмәсме?   – Укучылар мәктәпләрдә татар теленнән имтиханны бирә ала. Ә  өлгермәгәннәр аны вузда тест формасында тапшыра. Ә менә укырга керү өчен татар әдәбиятыннан имтихан нәтиҗәләре кирәкми. Шуңа күрә сынауны сайлаучылар да юк дәрәҗәсендә, ихтыяҗ юк бит, –  ди КФУның татар әдәбияты кафедрасы мөдире Әлфәт Закирҗанов. – Безгә кергәндә математика, рус теле, җәмгыять белеме, татар теленнән сынау нәтиҗәләре кирәк. Әгәр бу исемлекне тагын бергә арттырсак, укучыларга өстәмә мәшәкать туачак. Укучылар татар әдәбиятын  начар белә дип әйтмәс идем.    КФУның филология һәм мәдәниятара багланышлар институты директоры Рәдиф Җамалетдинов әйтүенчә, бүген  балалар мәктәпне тәмамлаганда ук документларын берничә урынга тапшыру турында уйлый. Шуңа күрә күбрәк фәннән имтихан бирәләр. Ә татар әдәбияты читтә кала.   Тагын бер яңалык бар: 1 сентябрьдән татар филологиясе һәм мәдәнияте бүлеге  Г.Тукай исемендәге Югары татаристика һәм тюркология мәктәбе итеп үзгәртеләчәк. Кытыршырак яңгыраса да, татаристика дигән исемне иң отышлысы дип тапканнар. Әлеге атама татар телен кысрыклап чыгармасмы? “Юк,  татаристика ул татар теле, әдәбиятны гына түгел, татарның тарихын,  мәдәниятен, археологиясен, фольклорын, музыкасын да үз эченә ала”, – дип тынычландыра галимнәр. Сәрия МИФТАХОВА --- | 16.07.2016 (полный текст новости)

  • 2016-07-19 05:15 Тотарга, пешерергә, сыйланырга – "Кама ухасы" фестиваленең асылы бик гади! (ФОТО)
    18.07.2016 Җәмгыять Кама Тамагы районында, Идел елгасы кушылдыгы – Карамалка елгасы ярында балык тоту һәм "Кама ухасы" фестивальләре узды. Intertat.ru хәбәрчесе катнашучылар тоткан иң зур балыкларны күрде һәм иң тәмле балык шулпасыннан авыз итте. Кама Тамагында ел саен – 200 мең балыкчы   – Безнең район үсешенең бер юнәлеше – эчке туризм. Бүгенге чара да вакыйгалы туризмның бер мисалы булып тора. Кама Тамагын без гаилә белән ял итү урыны итеп тә күрәбез. Ел саен бирегә 200 меңгә якын балыкчы килә. Аларның 98 проценты, әлбәттә – әтиләр. Шуңа без әтиләр үз балалары, хәләл җефетләре белән бергә килүен телибез. Сабыйлар һәм әниләр, әти кеше балык тоткан арада, нәрсә беләндер шөгыльләнә алырга тиеш, – ди Кама Тамагы районы башлыгы Павел Лоханов.   Әлеге идеяне булдыру максатыннан, Кама Тамагында кемпинг төзергә телиләр. Моның өчен аерым территорияне бүлеп бирү мәсьәләсе Татарстан Президенты белән килешенгән. Биредә туристларга ялның актив төре буенча хезмәт күрсәтелергә тиеш. Анда ял йортлары, автокараванчылар, ягъни автойорт белән килүчеләр өчен дә уңайлыклар булуы ихтимал. Әлегә автокараванчылар системасы – Татарстанда гына түгел, Россиядә дә өр-яңа юнәлешләрнең берсе. Биредә шулай ук чатырлар шәһәрчеген булдыру идеясе дә бар.   Балык тоту фестиваленә әйләнеп кайтсак, былтыр бу чара, беренче тапкыр уздырылу сәбәпле, бераз төерле булган. Чөнки билгеләнгән көннәрдә җил секундына 15-17 метрны тәшкил иткән. 12 июльдә булырга тиешле чара башта 2 августка билгеләнгән, нәтиҗәдә, август ахырында гына узган. Шуңа да катнашучылар саны күпкә кимегән.   Бүген балыкчы экипажлары инде иртәнге 5тән үк ярыш урынында иде. Катнашучы 18 экипажның һәрберсендә ике-өч кеше ярышты. Фестивальдә төп бүләк иң күп балык тотучыларга эләгә. Әлбәттә, балыкчыларга махсус таләпләр дә кулган. Мисал өчен, берш – 25, судак – 40, чуртан – 32, ә җәен 90 сантиметрдан да ким булмаска тиеш. Ә Чулман судагының иң зурысын тотучыларга аерым номинация каралган.   Ярышта 5 килограмм 200 граммлы Чулман судагын да тоттылар. Бу – Казан һәм Кама Тамагы балыкчыларының уңышы иде.   – Мин балык тоту белән инде 30 елга якын шөгыльләнәм, ә минем кулдашым Александр – 15 ел. Ярышларда беренче тапкыр катнашабыз. 5 килограммлы балык тоту өчен уңыш елмаю да, әлбәттә, бераз балык тоту күнекмәсе дә кирәк. Балыкчылар юрауларга ышана торган, шуңа күрә серен әйтмибез, – дип елмая балыкчы Андрей Ферофонтов.   Әлеге команда 5 килограммлы балыктан тыш 2 килограмм 800 грамм, 1 килограмм 500 граммлы балыклар тоткан. Гомумән, алар тоткан балыкларның гомуми авырлыгы 30 килограмм 810 граммны (!) тәшкил итте. Нәтиҗәдә, шушы команда төп бүләкне алып та кайтып китте. Иң зур Чулман судагын да, иң күп балык тотучылар да алар булды. Бүләкләр дә, чын мәгънәсендә, балыкчылар өчен каралган иде: спиннинг һәм башка төрле балыкчы өчен кирәк-яраклар. Ә 8 килограммлы җәен Андрей Красильниковка эләксә, "Биотөрлелекне саклау өчен" дигән кубокны 110 грамм балык тоткан өчен тагын бер команда алды.   Кем уханы иң тәмле итеп пешерә?   Әйтергә кирәк, балык тотучылар арасында гына түгел, балык пешерүчеләр арасында да, чын мәгънәсендә, ярыш барды. Кама Тамагы гаиләләре, төрле оешмалары белән беррәттән, ярышта Ульян өлкәсеннән дә катнашучылар булды. Гомумән алганда, кулинар бәйгедә 19 команда ярышты. Инде иртәнге якта ук балык шулпасы пешерүчеләр үз өстәлләре тирәсендә кайнаша иде. Кемдер бәрәңге, суган әрчи, балык әзерли, башкалар учак ягып, казан аса...   Катнашучылар төрле рецептлар буенча пешерде: биредә классик уха рецептыннан алып "Патша ухасы"н пешерүчеләр дә бар иде. Шуларның берсе – Кама Тамагы җирлекара китапханәсенең  "КНИГИни" командасы. Алар әлеге рецептны үзләренең китапханәләрендәге 1980 елда чыккан аш-су китабыннан табып алган.   – "Патша ухасы"н әзерләүдә элек-электән өч төрле балык кулланыла. Без елга балыгы белән беррәттән диңгез балыгын да кулланырга тиеш. Шуңа күрә берш, судактан кала, кызыл балыкның булуы да мәҗбүри. Без исә форель алдык. Шулай ук помидор һәм болгар борычы да кулланабыз. Балыкны бөтен ингридиентлар белән бергә марляда пешерәбез. Пешеп җиткәч, шулпадан марлядагы балыкны сөзеп алабыз. Табынга биргәндә, шулпасын аерым бирәбез, ә балыгын аерым, яшелчәләр белән бергә матур итеп бизибез, – ди Кама Тамагының җирлекара китапханәсе директоры Ләйсән Рахманова.   Балык пешерүчеләрне бәяләүнең төп критерие – шулпаның никадәр тәмле булуы. 19 төрле балык шулпасын кабып карап, иң яхшысын ачыклау да бер хөкемдар җилкәсенә төшкән.   – Мин исә катнашучыларның эшне нәрсәдән башлауларына игътибар итәм. Чынлыкта, бүген әзерләнәчәк балык шулпасы рецептларының күбесен авторлар үзләре уйлап тапкан. Шуңа да һәрберсенең үз нечкәлеге, сере бар. Катнашучылар арасында инде уха пешерүдә остарганнар да, бу һөнәргә әле генә тотынучылар да бар. Иң кызыгы: зур компанияләр артыннан күзәтү: анда кемдер пешерсә, башкалар биеп, пешерүчеләргә көч өстәп тора, – дип белдерде "Metro Cash&carry" ширкәтенең төбәк шеф-повары Ленар Зарипов.   Шеф-повар әйтүенчә, балык шулпасы 45 минут эчендә өлгерергә тиеш. Күп кенә пешерүчеләрнең ялгышы шунда: шулпа кайнарга тиеш түгел. Бу ялгышны җибәрсәгез, сез әзерләгән балык шулпасы тоныклана, аннан соң балык та артык пешеп бетә. Шулпа кайнар дәрәҗәгә җитеп, аны уттан алгач кына ризык дөрес итеп пешерелгән, дип санала.   Шеф-повар җиңүчене игълан иткәннән соң, бар кеше дә балык шулпасыннан авыз итте. Нәтиҗәдә, балык шулпасын пешерүдә беренче урынга Янгын гарнизоны командасы лаек булды. Ә "КНИГИни" командасының балык шулпасы шулкадәр тәмле булган ки, пешерүчеләр ухадан үзләре дә авыз итәргә өлгермәгән...   "Кама Тамагы – балыкчылар Мәккәсе булып тора. Аерым алганда,бирегә Чулман судагын тотар өчен, махсус киләләр", – ди район башлыгы. Ул үзе дә балык тотарга ярата. Куйбышев сусаклагычында балык тотучы Павел Лоханов иң мөһиме – балык яхшы чирткән урынны белергә кирәк, ди. Ә калганы инде тәҗрибә белән килә.  Бу ярыш-фестивальләрне традициягә кертеп, һәр ел саен уздырырга ниятлиләр. Шулай итеп, Татарстанда эчке туризмның тагын бер вакыйгасы барлыкка килде. Балыкчылар көнен үзебезнең Татарстанда да  балык тотып, аннан уха әзерләп, менә дигән итеп бәйрәм итәргә була икән, ләбаса.                 Солтан ИСХАКОВ фотолары   Алинә МИННЕВӘЛИЕВА --- | 17.07.2016 (полный текст новости)

  • 2016-07-19 05:15 Питрау Сабантуе батырына 125 кило авырлыктагы сарык һәм җиңел автомобиль бүләк иттеләр (ФОТО, ВИДЕО)
    18.07.2016 Бәйрәм 16 июль көнне Мамадыш районының Җөри авылындагы Тырлау аланында керәшеннәрнең милли бәйрәме — Питрау узды. Көрәштә Дмитровград шәһәреннән Сергей Павлик баш батыр булды. Сергей Павликка "Иң көчле ир-ат" титулы белән бергә, 125 кило авырлыктагы сарык һәм җиңел автомобиль бүләк иттеләр.  Питрау батырлары: 65 кг авырлык категориясендә - Мамадыштан Булат Юнысов, 75 кг - Әлмәттән Рамил Синякеев, 85 кг - Балтачтан Ринат Хәйретдинов, 100 кг - Теләчедән Муса Галләмов, 120 кг - Зәйдән Радик Сәләхов.       1   2  3  4  5  6  7  8  9  10  11  12  13  14  15  16  17  18  19  20  21  22  23  24  25  26  27  28  29  30  31  32  33         Ленар Гобәйдуллин видео һәм фоторепортажы.  --- --- | 18.07.2016 (полный текст новости)

  • 2016-07-19 05:15 Бәхтияр (Автобиографик хикәя-эссе)
    18.07.2016 Язмыш Һәрбер кеше – кемнең дә булса баласы. Пьер Опостен Бомар Военкоматтан повестка китерделәр. Бәхтияр өчен кул куеп, әнисе алды ул повестканы. Бәлки Бәхтияр үзе дә алган булыр иде. Әгәр...   ***  Кеше үз бәхете белән туа, диләр. Әйе, шулайдыр: кеше үз бәхете белән яшидер, үз бәхете белән дөньядан китәдер, җиһанга тәүге авазын салган көннән алып, һәммә кешене гомер ахырынача бәхете озатадыр... Шулайдыр, әйе.    Без барыбыз да – Алла колы.  Аллаһы Тәгалә барыбызны да бәхетле итеп яраткан. Алай дисәң, бәхетсезләр каян килә? Гомумән, нәрсә соң ул – бәхет? Бәхет – кеше тормышындагы абсолют камиллек ул, минемчә. Бәхет – бары тик сөенеч һәм куаныч белән мөлдерәмә тулы күңел халәте. Бәхет – бүген кылган игелекле гамәлләреңнең киләчәктә үзеңә җан тынычлыгы, тән сәламәтлеге, зиһен бөтенлеге булып кайтуы. Бәхәссез, бәхетне һәркем үзенчә аңлый, үзенчә күз алдына китерә, үзенчә аңлата.     *** Бәби туу – зур шатлык, олы бәхет. Безнең өченче бәбиебез дә зур шатлык һәм олы бәхет булып туды. Түземсезләнеп көтеп алдык аны... Исемен Бәхтияр дип куштык. Бәхтияр – фарсы сүзе, бәхетле дигәнне аңлата.  Димәк, Бәхтияр – бәхет иясе, бәхет иярләүче...    *** Туарга ашыкмады ул.  Хатыным Фиданиянең бәби табар вакыты җитте. Вәләкин түземсезләнеп, сабырсызланып көткән “сигнал” юк та юк. Ул арада «тугыз ай чиге»н үтеп киттек. Күңелебезгә корт төшә башлады. Ниһаять, сәгате сукты, дип... бала тудыру йортына... ике мәртәбә барырга туры килде. Беренче баруда «иртә әле», дип борып кайтардылар. Икенчесендә...   Төнге уникеләрдә, уналтынчы августка каршы төндә хатынымның тулгагы башланды...   *** Туарына бер көн кала, карындагы нарасый Аллаһы Тәгаләдән болай дип сораган, имеш:  – Дөньяга ни өчен барганымны белмим. Мин ни эшләргә тиеш?   Аллаһы Тәгалә әйткән:  – Мин сиңа фәрештә бүләк итәм. Ул һәрвакыт синең белән бергә булыр. Барысын да аңлатыр.  – Мин бит аның телен белмим, ничек аңлармын соң?  – Фәрештә сине үз телендә сөйләшергә өйрәтер. Барлык афәтләрдән дә саклар ул сине.  – Кайчан, ничек һәм нинди юл белән мин Синең янга кабат кайта алам?  – Бу турыда да фәрештәң әйтер.  –  Минем ул фәрештәмнең исеме ничек соң?  – Исемнәре күп аның. Әмма син аны «Әни» дип йөртәчәксең...   *** Туганда ул биш кило да йөз грамм авырлыкта иде. Шул авырлыгын истә тотып һәм башы зурлыгына ишарәләп: «Үскәч пәһлеван булыр бу!» – дип сөенештек. Әмма...  Улыбыз, нишләптер, үзен сәер тота, артыгын хәрәкәтләнми, ятагына йөзтүбән яткырсак, башын калкытырга уйламый да – кулларын аз-маз кыймылдаткалап ала да капланган килеш ята бирә. Кулыбызга алсак та, башын төз, туры тота алмый – шундук артка чөнкәйтә. Нилектән болай бу? Сәбәп нидә? Шул сораулар белән борчылып яшәгән, баланы ничек савыктырырга белмичә изаланган көннәр бер-бер артлы үтә тора.     Туган вакытта зыян килүне табиблар урысчалатып, «родовая травма», диләр.  Бәхтиярыбыз шуның корбанымы әллә? Бәлки – әйе. Бәлки – юк...    Хәзер инде вакыт узган. Хәтеребез – тишек иләк: истә калганнарның да күбесе коелып бетеп бара.   *** Вакыт дәвалый, диләр...  Минемчә, вакыт – ашыгыч ярдәм машинасы белән бер: сиңа бик кирәктә тиз генә килеп җитми ул...   ***  Шулай итеп, без, кинәт аңыбызга килеп, зур түземсезлек белән көтеп алган улыбызны алмаш-тилмәш күтәреп, бер табибтан икенчесенә чатыр чабып йөри башладык. Чарасызлыктан ары сугылабыз, бире сугылабыз, куласадагы тиен кебек, туктаусыз йөгерәбез. Бармаган табиб, күрмәгән багучы калмады. Тик... нарасыебызны савыктыра гына алмыйбыз. Вакыт бара, вакыт ага... Көн арты көн, ай арты ай артта калып бара. Табиблар, сабыйның киләчәген өметсез күреп, боргаланып-сыргаланып тормыйча гына: «Интекмәгез! Сез яшь бит әле! Балагызны интернатка тапшырыгыз!»– дип, безгә турыдан-туры ярып салды...    *** 1991 елның 16 августында  дөньяга тәүге авазын салды ул. Хәер, тәүге авазын салды, дип әйтү дөрес түгел, хатын әйтүенчә, чынлыкта алай булмаган. «Иреккә» чыгуга кычкырып җибәрергә тиешле бәби, киресенчә, «авызына су капкан кебек», беравык тынсыз-өнсез торган. Бу хәлне күреп, акушер хатын тиз генә бәбинең арт шәрифен чәбәкли башлаган. Шуны гына көткән шикелле, нарасый, кинәт, ачыргаланып, чырыйлап кычкырып җибәргән. Шул вакыт бу хәлне читтән генә күзәтеп яткан ана да, акушер ханым да җиңел сулап куйган. Алар янында кайнашкан өлкән яшьтәге татар хатыны исә, бәбине кулына алып: “Гомерең озын булыр, иншаллаһ”, – дигән...   Без ул көнне туганнан туган сеңлем Ләлә белән булачак киявебез Римнең туена чакырулы идек. Билгеле, ул туйга кайта алмадык. Шул көнне үк, хатыным Фиданиянең киңәшен тотып: “Бүген улыбыз туды. Шул сәбәпле, кайта алмыйбыз. Туегыз котлы булсын!” – дигән телеграмма сугу белән генә чикләнергә туры килде...   *** Хатыным Фидания сөйли:  – Тугач та: «Гигант бала бу!» – диделәр. Мөгаен, ярып алырга кирәк булгандыр. Алдагы икесен җиңел генә  тапкач, монысын да җиңел табар дип уйлаганнар. Тик бусы катлаулырак булды. Минем көчем бетте. Соңгы чиктә ике шәфкать туташы ике яклап эчемә ятып, баланы этеп чыгарды. Шул вакытта баш миенә зыян килгәндер инде. Икенче көнне баланы имезергә китерделәр. Шулкадәр әйбәт имә. Бишенче көнне өйгә чыгып киттек. Улыбызны бала арбасына салдык та җәяү генә кайттык.   Дүрт айлар тулганда бала аягын тери башларга тиеш бит инде. Бәхтиярнең аяклары җеп кебек асылынып тора. Шуңа игътибар иттем. Аннан гел утка карый. Тегеләй дә борып карыйбыз, болай да борып карыйбыз. Юк, гел утка карый бу. Шуннан невропатологка алып киттек. Ратнер клиникасына кереп яттык. Сигез тапкыр яттык без анда...   *** Әйе, табиблар: «Интекмәгез! Сез яшь бит әле! Балагызны интернатка тапшырыгыз!» – диләр... Алар шулай дигән чакта күзләребездән шундук яшьләр бәреп чыга. Күз яшебезне күрсәтмәскә тырышып, сыктыйбыз – күңелләребез елый, йөрәкләребез парә-парә килә. «Ничек инде? – дибез аларга. – Юк! Мондый эшне беркайчан да эшли алмаячакбыз!»  Чынлап та, без андый эшкә бара торганнардан түгел! Безне газиз әти-әниләребез, күпне күргән, кичергән газиз әбиләребез (хатын белән икебезнең дә бабаларыбыз яудан кайтмаган) таш бәгырьле итеп тәрбияләп үстермәде. Табибларга: «Һичбер вакытта да андый адымга бармаячакбыз, бүтән берүк алай дип әйтмәгез!» – дидек. Аңлаганы – аңлады, аңламаганы – аңлаган кыяфәт ясады. Хәер, аларны гаепләргә кирәкмидер дә. Үзләренчә хәлебезгә керүләре бит, хәсрәтебезне шулай җиңеләйтергә тырышулары... Безнең алда – очы-кырые күренмәгән билгесезлек. Мин түзәм, түзәргә тырышам. Хатыным да сабыр, Алланың рәхмәте яугыры. Дөрес, кайчакта мендәргә капланып елый. Үкси-үкси елый. Ләкин түзә. Бирешми. Күпмегә  түзәр ул? Күпмегә кадәр авыру бала белән изаланыр? Терелерме, савыгырмы  улыбыз? Күпмегә кадәр мин түзәрмен? Ахыры еракмы бу интегүләрнең? Аралары яшь тә өч ай гына булган ике кызыбыз да бар бит әле. Аларны да карарга, тәрбияләргә кирәк. Көннәрдән бер көнне сыгылып, сынып төшмәбезне? Моны бер Аллаһы Тәгалә үзе генә белә.    Ярый әле үз фатирыбыз бар. Анысына мең шөкер. Фатирың да булмаса, «башны салларга салып, китәсе иде агып», дияргә генә кала. Әмма безнең исәп нык: төшенкелеккә, сынауларга бирешмәскә, сыгылып төшмәскә. Тугансың икән – яшә. Яшисең икән – түз. Без – түзәбез. Түзәчәкбез. Юлдагы киртәләр, каршылыклар, эреле-ваклы түмгәкләр безгә комачау була алмый да алмый инде хәзер! Әйткәнемчә, максатыбыз бер: барыбер үз дигәнебезгә ирешәчәкбез! Мондый чакларда мин, еш кына: «Но пасара́н !» – дим.  Әйе, без җиңәчәкбез, артка чигенү юк, бары – алга! Мин шулай дип әйттем дә әйтүен... Без шулай дип уйлаган идек тә уйлавын...   *** Кешене өмет яшәтә. «Өмет – иң яхшы табиб», – дигән Алсександр Дюма. Безнең өмет – Юлия Николаевна. Ул – массаж ясаучы, Бәхтиярны аякка басуына нык ышанган кешеләрнең берсе. «Вот увидите, поставим мы его на ноги!» Аның безне канатландырып торган сүзләре бу. Юлия Николаевна олы йөрәкле мәрхәмәт иясе. Аның фамилиясен хәтерләмибез дә инде, әмма өметләндергеч сүзләре мәңгегә исебездә калды. Авыр чакларда, чарасызлыктан интеккән мәлләрдә янәшәңдә Юлия Николаевна шикелле КЕШЕ булуы мәслихәт.     Бөтенләй диярлек хәрәкәтсез яткан Бәхтиярыбызга кабат җан өрүче булды ул. Вакытын, көчен кызганмады. Аның шифалы куллары, җитез бармаклары нарасыебызның тәнен, аяк-тәпиләрен, кул-бармакларын өзлексез әвәләде, туктаусыз сылады. Баланы тик яткызма, мин юкта да массаж яса, дип, бу эшкә Фиданияне дә өйрәтте. «Менә күрерсез!..» Аның бу сүзләрен Аллаһы Тәгалә ишетте. Тырышулар бушка булмады, шөкер...   ...Көннәрдән бер көнне, чираттагы сеанстан соң, Юлия Николаевна Бәхтиярны палата идәненә ипләп кенә бастырган. Һәм – менә сиңа могҗиза! – моңарчы бер тапкыр да мүкәләп кармаган улыбыз, палатадагыларны таң калдырып, тәпи йөреп киткән! Шушы куанычлы вакыйгадан соң мин безне жәлләп уфтанучыларга: «Менә күрерсез әле, Бәхтияр дүртенче президент булачак!» – дип әйтә башладым. Йа Хода! Нинди президент ди әле ул! Кирәк бит шулкадәр оптимист булырга...   Сабый савыксын әле башта. Терелеп бетсен. Биш яшендә әле тәүге адымын гына атлады бит. Менә үсәр, егет булып җитәр. Аннан соң күз күрер. Кем белә, бәлки, чынлап та президент булып куяр. Һичьюгы берәр академиянеке яисә ассоциациянеке?! Дүртенче президент, дидем бит мин... Икенчесе йә өченчесе димәдем...  Бу – минем күз яше аша көләргә тырышуым. Мең-мең рәхмәтләр яусын Юлия Николаевнага! Инде байтак гомер узды. Исән-саумы икән ул? Исән булса, Аллаһы Тәгалә аңа озын гомер бирсен, саулыктан аермасын иде...   Дөньяда иң кадерле нәрсә – сәламәтлек. Кызганыч, яшьлегендә кеше аны сакламый шул, картайгач – үкенә үкенүен, әмма... терсәк якын, тик тешләп булмый...   *** «Сәламәтлек кенә телим!..» Саулык һәркемгә дә кирәкле шәйдер. Бер танышымның бөерендәге ташы кузгалган. Шул чактагы халәтемне белсәң иде син, ди, стеналарга сикерерлек булдым, ди. Булыр-булыр, ышанам. Бер теш сызлаганга да ах-ух киләбез, кая керер тишек тапмагандай, үрле-кырлы сикерәбез. Ә инде билсез калсаң, бөтенләй эш харап...  Шушы урында үзем язган робагый искә төште: Яшь чагында кызлар сөйдек һәммәбез дә,  Хәмердән дә баш тартмадык беребез дә. Кинәт кенә әүлиягә әверелдек Анализлар биреп йөргән көнебездә...   Шигырь шәрехләүгә мохтаҗ түгел шикелле.   *** Көнхисап дәфтәрдән: «Бәхтияр йөреп китте китүен, ләкин теле ачылырга ашыкмады. Табиблар: «Баш миенең бер ярымшары эшләми, шул сәбәпле, бала сөйләшми», – диләр. «Кайчан да булса сөйләшәчәкме соң?» – дигән соравыбызга җаваплары мондый:   – Әгәр баш миенең эшли торган өлеше  икенчесенең дә вазыйфасын алса, бала сөйләшә алачак!  Андый хәлләр булгалый, дип өметләндерәләр. Тормышта моңа мисаллар бар, диләр. Мисаллар булуы әйбәт, анысы. Әйбәт. Бу юлы да яхшыга өметләнәбез – башка юл юк...»   *** Фидания сөйли:  – Зарарланган өлешнең функцияләрен баш миенең икенче өлеше үзенә алса, югалган эшчәнлеге кире кайта, дигән иде табиблар. Алмаса инде... Беркем дә бернинди гарантия бирә алмый. Шулай да, әкренләп үзгәреш булгач, өметләнәбез...     *** Безнең Бәхтияр әле сөйләшми. Ара-тирә бер-ике сүз әйткәненә дә чиксез сөенәбез. Кәефе булган вакытта, очынып-сөенеп йөргән чакларында: «Всё!» дип әйтеп куя. Кайвакыт: «Ма-ма», ди. «На!»  дип әйткәне дә бар. Без шаяртып:   – Бәхтияр, өйдә урысча сөйләшмә, яме! – дигән булабыз. Авызы җырыла Бәхтиярның, бу – аның без әйткәнне аңлап көлүе үзенчә.  Аңлап, дигәннән...   Кешедән яшерә торган түгел: Бәхтияр – акылга зәгыйфь бала. Шулай туды, шулай яши, калганын бер Алла белә...   Бездән еш кына:  – Бәхтияр бераз гына булса да аңлыймы соң? – дип сорыйлар.   – Әйе, аңлый ул, – дибез. Дөрестән дә, шактый нәрсәне аңлый Бәхтияр. Берәр әйбергә төртеп күрсәтеп:    – Бәхтияр, әнә тегене генә алып бир әле! – дисәң, кәефе булса, карусыз шуны кулга китереп тоттыра. Утны сүндер (яндыр), дисәң – сүндерә (яндыра). Ишекне яп (ач), дисәң – яба (ача).  Кайчакта әйткәнне дә көтеп тормый: бүлмәдән чыгуга, утны сүндереп куя. Кайвакыт арттырып та җибәргәли: эшләп торган суыткычның розеткасын без күрмәгәндә алып, дивар белән суыткыч арасына ыргыта. Телевизор белән дә шундый ук хәл еш кабатлана: сине карый-карамый дип тормый, бара да сүндерә. Сүндерә дә, зур канәгатьлек белән: «Всё!» – ди. Мин әйттем, янәсе... Җаена торып әйтсәң, сүзебезне тыңлый, кыскасы. Барысын да түгел, әлбәттә.    Яраткан шөгыльләре дә бар Бәхтиярның. Мәсәлән, машиналар ярата ул. Чыннарын да, уенчыкларын да. Без алган уенчык машинаның исәбе-хисабы юк. Күбесе бер көннән артыкка чыдамый. Машинаны гына түгел, башка уенчыкларның да тиз арада ватыласын белеп алабыз. Баланы  сөендерүдән үзебез дә рәхәтлек кичерәбез. Моны шул хәл-халәтне кичергәннәр генә аңлый торгандыр, шәт!   Машинаны, гомумән, барлык техниканы да ярата ул. Казан –Кукмара арасын күп таптадык: поезд белән дә, машина-фәлән белән дә. Кеше баласы юлда юк-бардан көйсезләнеп елаган чакта,  безнең Бәхтияр ялгыш та ыңгырашу, шыңшу авазы чыгармый. Артка шуышкан табигать күренешләрен, үткән-сүткән поездларны, машиналарны тәрәзә аша исе китеп карап бара.   Җыр тыңларга ярата. Үлеп ярата. Иң яраткан җыры – «Зәңгәр шәл»дән кызлар җыры. «Булат, Булат ка-а-айткан, бүләк алып ка-а-айткан, сиңа да, миңа да...» – дип мин үземчә җырлап җибәрүгә, Бәхтияр эче катып көлә башлый. Икенче җыруны, әйтик, «Халык улы, ил батыры – Бәхтияр Леронов ул...» – дип җыр суза башлауыма – улыбыз рәхәтләнеп көлә...   Бервакыт   Киндерледәге бакчабызга  әһле каләмнәр, ахириләр, замандашлар җыелды: Фәнис Фәтхи, Данил Салихов, Газинур Морат, Мөнир Вафин, Гафур Каюмов, Зиннур Хөснияр, Ркаил Зәйдулла...    Бер мәл Данил Салихов «Мәдинәм-гөлкәем»не җырлап җибәрде: Кулъяулыгым икәү иде, Берсе суларга акты. Мәдинәм, гөлкәем, Берсе суларга акты, бәгырькәем...   Шул тирәдә кайнашкан Бәхтиярыбызның Данилның көчле тавыш белән җырлавына исе китте, шатлыгыннан нишләргә белми: уйный, сикерә, көлә, кулларын чәбәкли...   Дәвамы бар. Ләбиб ЛЕРОН --- | 14.07.2016 (полный текст новости)

  • 2016-07-19 05:15 Мөселман яшьләре форумы Бәкир белән Айшәне кавыштырган
    18.07.2016 Ир белән хатын Бу көннәрдә Болгарда мөселман яшьләренең II форумы уздырыла. Анда Кырымнан Бәкир һәм Айшә Адиловлар да катнаша. Аларны былтыр форумның беренчесе кавыштырган. Бу хакта “Татар-информ” хәбәрчесенә яшьләр үзләре сөйләгән. Бәкир Адилов – иҗади кеше. Ул нәшидләр башкара. Шулай ук балаларга җыр буенча дәресләр алып бара. Киләсе елга Кырымның мәдәният, сәнгать һәм туризм университетында магистратура тәмамлый. Айшә исә белеме буенча - филолог. Ул кырым татар теле укыта.   “Хәләл җефетем белән былтыр Болгарда мөселман яшьләренең I форумында таныштык. Бер атна дәвам иткән әлеге чара барышында Айшә белән уртак якларыбызның күп булуы ачыкланды”, – диде Бәкир.     Яшьләрнең һәркайсы Симферополь шәһәрендә яшәсә дә, Айшәнең Бәкирнең концертларына баргалаганы булса да, аларга нәкъ менә Татарстанда танышырга насыйп булган. Кырымга кайткач, якыннан аралашуларын дәвам иттергәннәр. Моннан 3 ай элек гаилә корып җибәргәннәр.   “Без биредә таныштык. Форумның гаиләбезнең күркәм традициясенә әверелүен теләдек. Шуңа күрә быел да анда кабат катнашырга булдык”, – диде Айшә Адилова.   Бәкир билгеләп үткәнчә, дин – ул тормыш рәвеше. Моның шулай икәнлеген таныган, диннең үз-үзеңне чикләү, дөньядан ваз кичү түгеллеген аңлаган очракта гына җан тынычлыгы була. Ислам дине кешеләрне дөрес юнәлештә үсеш алырга һәм тормышның мәгънәсен аңларга ярдәм итә дип саный ул. --- --- | 18.07.2016 (полный текст новости)

  • 2016-07-19 05:15 Су коенучыларның тимер атларын аулый башладылар
    18.07.2016 Җәмгыять Бу яллар гадәттәгедән кызу килде. 32 градус җылыда кемнең өйдә утырасы килсен, ди? Су керми чыдап булмый. Идел, Чулман ярларын су коенырга теләүче халык сырып алган иде. Аларда алма төшәрлек урын да булмады... Анысы бер хәл, тик менә су коенучылар яр буена терәтеп диярлек үз машиналарын куя. Әйтерсең лә үзләре түгел, ә машиналарын су кертергә килгәннәр. “Бездә пляж түгел, ә автомобиль абзары. Ни йөзеп, ни балалар белән ял итеп булмый. Җитмәсә, үзләре артыннан күпме чүп-чар калдыралар”, – дип зарланалар автомобильләрен пляжга куючыларга.   Хәер, мондый очраклар Казанда гына түгел, ә Татарстанның һәр районында да шулай. Үзләре ял иткән җиргә чүп-чар аударып китүгә исләре дә китми. Үзләре берничә көннән тагын шушында килеп ял итәселәрен күз алдына китермимени икән алар? Балалары да шушы “тәрбия”не күреп үсә бит, җитмәсә...   Пляжга машина кую да – четерекле мәсьәлә, Татарстан Президенты тарафыннан Су саклау зоналары елы дип игълан ителгән елда бу проблема аеруча актуаль яңгырый. Әлеге автомобильләрнең хуҗалары бу “ләззәт” өчен кесәләрен 4-5 мең сумга кадәр юкартырга туры киләчәген әлегә уйлап карамыйлар, ахры.   Чөнки 15 июльдә Татарстанда “Авто-СТОП” махсус операциясе башланды. Татарстанның Экология һәм табигый ресурслар министрлыгының әйләнә-тирәне саклау өлкәсе  инспекторлары мондый хокук бозучыларны ачыклау буенча махсус чаралар уздыра.   – Җәйге челләдә гражданнарның күбесе су буйларында ял итә. Шул сәбәпле, хокук бозучыларның саны да арта. Аларга чик кую һәм халыкны бу мәгълүмат белән таныштыру максатыннан, эш көннәре белән беррәттән ял көннәрендә дә махсус рейдлар узачак. Шушы ялларда гына да 500дән артык хокук бозу теркәлде. Федераль карамакта булган су объектларының яр буйларына кагылышлы материалларның бер өлеше Татарстан буенча Табигатьтән файдалану өлкәсендә күзәтчелек итү федераль хезмәте (Росприроднадзор) идарәсенә җибәреләчәк, – дип белдерә Татарстан Экология һәм табигый ресурслар министрлыгының Үзәк территориаль идарәсе башлыгы урынбасары Алмаз Исмәгыйлев.   Россиянең Административ хокук бозулар кодексының 8.42 маддәсе буенча, сулыкларның яр буенда машина калдыручыларга административ штраф салыначак. Гражданнарга аның күләме 3-4,5 мең сумга кадәр булса, вазифаи затларга – 8-12 мең сум. Юридик затларга исә кесәләрен 200 меңнән алып 300 мең сумга кадәр юкартырга туры киләчәк.   Тыю – бер хәл, мондый хокук бозу булмасын өчен башта альтернатива тәкъдим итсеннәр, дип уйлый татарстанлылар.   Мәсәлән, Алинә Хәйруллина Казанның Глубокое күлен үз итә. Су коену урыны итеп нәкъ менә аны сайлый. Биредә дә яр буена машина белән керүчеләр бар икән, тик тәртипле гражданнар – тимер атларын юл кырыенда, йә урман янында куеп калдыралар.   - Әгәр су керә торган сулыклар янында машина калдыру өчен махсус урыннар ясасалар, яхшы булыр иде. Үзем исә яр буенда машина калдыручыларга 4,5 мең сум штраф салуны бер дә дөрес түгел, дип саныйм. Халык үз автомобильләрен кайда калдырырга тиеш соң? Без гаилә белән су коенырга еш барабыз, үземне дә машина йөртүчеләр урынына куеп карыйм. Тик ниндидер җәза керткәнче, башта машина кую урыны булдырсыннар, аннары гына штрафлар кертсеннәр, – ди ул.   Тик экологлар исә яр буйларында махсус машина кую урыннары булмау әле гражданнарның җаваплылыгын өсләреннән төшерми, дип әйтә.  Бу вәзгыятьнең нинди нәтиҗәләргә китерәсен әлегә әйтүе кыен... Алинә МИННЕВӘЛИЕВА --- | 18.07.2016 (полный текст новости)

  • 2016-07-19 05:15 Сыер өчен салым салмыйлармы?
    18.07.2016 Авыл Авыл хуҗалыгы исәбен алырга кергән Лилия Гыйләҗеваны һәр йортта диярлек әнә шул сорау белән каршы алалар. Бу чараның ни өчен кирәклеген аңлатканнан соң гына сорауларга җавап бирә башлыйлар икән. Ә сораулар бик гади: ниләр үстерәсез, нинди терлекләр асрыйсыз, нинди техникагыз бар? “ВТ” хәбәрчесе исәпкә алуда катнашып кайтты. Исәпкә алу 1 июльдән 15 августка кадәр дәвам итәчәк. Бу эш ничек бара? Әнә шул сорауга җавап эзләп Яшел Үзән районына юл тоттык. Дөресрәге, исәпкә алучы Лилия Гыйләҗева белән йорттан йортка йөрдек. Беренче кергән хуҗалыгыбыз Олы Яке авылында яшәүче Әхмәтшакировлар булды.    – Ничә тракторыгыз бар? – Ике. – Мотоблок? – Анысы юк.  – Нинди яшелчәләр утыртасыз? – Кәбестә, кишер, чөгендер, кабак, бәрәңге. Суганның сутыен быел бераз арттырдык әле, – дип күпме мәйданда утыртуларын санап чыкты хуҗабикә Лилия. Бөтенесе бергә 50 сутыйдан артып китте. – Җиләк-җимеш агачлары үстерәсезме? – Бар, билгеле, өч төп алмагач, биш төп карлыган, ике төп виноград. – Кеше яллап эшләтергә туры киләме? – Юк инде, бөтенесен дә үзебез эшләргә тырышабыз. – Җирләрне кем эшкәртә? – Барысын да үзебез эшлибез. Техникабыз бар, иртә таңнан караңгы төшкәнче эштә без. – Ветеринар ярдәмнәреннән файдаланасызмы? – Терлекләр авырый башласа, мал табибын чакыртмый калган юк. Ә болай авылда торып күп нәрсәне үзебез беләбез.  Бу хуҗалыкта яшелчәне дә күп үстерәләр, терлекне дә күп асрыйлар. Кош-кортлары да шактый. Тавыклар арасында нәселлеләре дә бар.    Лилия аларның һәрберсен теркәп куйды. “Исәпкә алу үткәрелгәннән соң авыл кешесенә ярдәм итәргә уйлыйлар икән, билгеле, мондый чара кирәк, – ди Лилия Әхмәтшакирова. – Сыер асрыйбыз, моның өчен дәүләттән бераз булса да акча бирә башладылар. Бу да авыл кешесе өчен ярап тора. Киләчәктә мондый мөмкинлекләр уйлап табылса, бик яхшы булыр иде. Исәп алу халыкка файдага гына булсын”.   Бераз гына көтегез!   Каратмән авылында яшәүче Ибраһимовларга да кереп чыктык. Гаилә башлыгы көтүдә иде. Люция апа иренең берничә минуттан кайтып җитәсен әйтте.   – Ул бөтен эшне үзе эшли, мин янында булышып кына йөрим. Аннан башка дөрес булмас, көтик бераз, – диде хуҗабикә. Әхтәм абыйны каршыларга бакча артына чыктык. Андагы пөхтәлекне күреп исебез китте. Бакчада ник бер чүп булсын! Бер сантиметр буш мәйдан күрмәссең. Агач төпләрендә дә ни дә булса үсә. Җирен эшкәртмичә ятучыларга тәҗрибә уртаклашырга бирегә килергә кирәктер ул. “Бөтенесен дә үзе эшли. Кайвакыт, кер инде, аргансыңдыр, ял ит, дим. Мин бакчада ял итәм, ди. Шундый кеше инде ул”, – дип ирен мактаган арада гаилә башлыгының кайтканы күренде.   Хуҗалар өч сыер тота икән, бозаулары да шулкадәр, 30лап сарык асрыйлар. 20 сутыйлап бәрәңге үстерәләр. Кишер-чөгендер өчәр сутый тирәсе. Боларга өстәп тагын суган-сарымсагы... Тракторлары да, машиналары да бар. Теплицасында кыяр-помидор үсеп утыра. Алар хакында да сөйләде Әхтәм абый. Лилия күпме чәчәк үстерүе белән дә кызыксынды. Чират дару үләннәренә дә җитте... Хуҗалыкта җитештергәннең яртысын сатулары, туганнарга да өлеш чыгарулары, үстергәннең бер өлешен гошер итеп бирүләре дә билгеле булды. Лилиянең энәсеннән җебенә кадәр соравын тыңлап торган Люция апа түзмәде, сүзгә кушылды.   – Кайбер терлекләрне берничә айдан суясы. Агачларны да гел үзгәртеп торабыз, кайсын кисәбез, алар урынына икенчесен утыртабыз. Дәүләт нигә шул кадәр кызыксына соң, салымга түгелдер бит? – дип шиген белдереп алды хуҗабикә. – Юк, статистика гына бу. Авыл халкының ничек яшәвен белү өчен кирәк, – дип аңлатты Лилия.    Бакчачылар да исәптә   Бу авылда бакчачылар да бар икән. Шундый хуҗалыкларның берсе булган Ибраһимовлар күршесендәге Суфия Латыйпова янына да кереп чыктык. Суфия апа Казанда яши, пропискада да шунда. Биредә җәйге йорты бар. 2012 елда иске генә йорт сатып алган булганнар. Хәзер әнә шуны зурайтып, янкорма эшләп яталар. “Төзелеш баргач, бакчага вакыт та калмый”, – ди ул. Теплица да корып куйганнар. Анда помидор үстерәләр. “Өч төп кыяр да үсә”, – ди Суфия ханым көлеп. Кыярны ачык һавага утыртмаган, түтәлендә кабак, ташкабак кына җәелеп үсә. Бераз суган, сарымсак, чөгендер, кишере бар. Җиләк-җимеш агачлары да утырткан. Тик алмагачлары гына тернәкләнеп үсеп китә алмый, бу хәлгә ничә еллар бакча тотучы ханым аптырашта. Чиянең берничә төрен утырткан булганнар. Алар быел уңыш бирә башлаган. Ябышкак чия дигәннәренең уңышы бигрәк мул. Аның белән хуҗабикә безне дә сыйлады. Тәмле. “Чияне дә ничә ел үстерә алмый интектек, күчереп тә утырттык, менә биредә алар үзләрен яхшы хис итә, уңыш бирә башладылар”, – дип хуҗалыгы белән таныштырды ул. Курасы да сыгылып тора. Каен җиләге дә бакчада урын алган. Зелпе дә үсә. Өрек, төче чия, груша да утырткан.   Һәрберсенең ничә төп икәнен санап чыкты. “Без үзебез өчен генә үстерәбез, сатмыйм, артыгын туганнарга, танышларга өләшәм. Экологик яктан чиста яшелчәләр үстерер өчен бирегә кайттык”, – диде ул. Терлекләр, кош-корт асрамауларын да әйтте. Суфия апа да салым була күрмәсен дип борчыла. “Авыл хуҗалыгы исәбе дип, киләчәктә авыл кешесеннән салым гына алмасыннар. Әгәр дә исәп алудан соң ярдәм итәргә уйлыйлар икән, бик яхшы булыр иде. Элеккеге чордагы кебек һәр куак өчен салым ала башласалар, бакча тотуның кызыгы калмаячак”, – диде ул саубуллашканда.  Кеше әйткәнне генә язабыз      Исәпкә алучылар бер хуҗалыкта 1 сәгать эчендә теркәү эшләрен башкарырга тиеш икән. Лилия Гыйләҗева әйтүенчә, бу вакыт эчендә алар кеше әйткәнне ноутбукка язып өлгерә. Сорауларны инде ятлап бетергәннәр. Әмма барысы да шома гына бармый. Мәсәлән, теплицада үскән яшелчәләрне квадрат метрлап язарга тиеш ул. Бакчада үскәне сутыйлап языла. Ә авыл халкы, гадәттә, сутыйлап сөйләшми, аның өчен бер яки берничә түтәл бар. Кайберәүләр яшереп тә калдыра икән. “Курыкканы әйтми инде, ә без кеше әйткәнне генә язабыз, тикшереп, карап йөрергә тиеш түгелбез, – ди Лилия. – Халык салымнан курка. Хуҗалыкка килеп керү белән исәп алуның ни өчен кирәк икәнлеген аңлаткан белешмә бирәм, үзем дә сөйлим. Бланкларга исем-фамилия язылмаса да, халык ышанып бетми, шикләнә. Сораулар шактый. 23 биттән тора. Техника турында сораганда гына да әллә ничә сорау бирәм. Җиләк-җимеш, мал-туар белән дә шул ук. Мәгълүматлар махсус кодлар белән теркәлә”. Лилия әйтүенчә, авыл халкы исәп алудан шикләнсә дә, катнашмыйбыз дигән хуҗалыклар юк икән.  Куркырлык җирлек юк   – Бөтенроссия авыл хуҗалыгы исәбен алу аграр тармакның бүгенге торышын күзаллар өчен кирәк, – ди Федераль дәүләт статистика хезмәтенең Татарстан буенча идарә җитәкчесе Валерий Кандилов. – Аның беренчесе 2006 елда узган иде. Шуннан соң авыл хуҗалыгын үстерү юнәлешендә шактый гына программалар барлыкка килде. Татарстанда гына да, авыл тормышын яхшырту, үстерү максаты белән 23 дәүләт программасы кабул ителде. Бу исәп алу нәкъ менә авыл җирендә гомер итүчеләргә яңа төр дәүләт ярдәме булдыру өчен кирәк.   Статистика идарәсе белдергәнчә, мәгълүматлар читкә чыгарылмый, бары исәп алуда гына файдаланылачак. Бланкларны соңыннан тураклап, картон фабрикаларына озатачаклар. Беренче нәтиҗәләр быелның ахырында билгеле булса, йомгакны киләсе ел ахырында ясарга уйлыйлар.  Бөтенроссия авыл хуҗалыгы исәбен алу чорында “кайнар линия” эшли. Россия буенча – 8-800-707-2016, Татарстанда – 8(843) 292-86-02 (8-18 сәгатьләрдә) телефоннары буенча шалтыратырга була.   Республикада исәп алуга 483,4 мең хуҗалык кергән. Бер исәпкә алучы 45 көндә 460 объектны йөреп чыгарга тиеш. Лилия НУРМӨХӘММӘТОВА --- | 16.07.2016 (полный текст новости)

  • 2016-07-19 05:15 Татарстан мәчетләрендә җомга вәгазьләрен бары татарча гына уку турында карар кабул ителергә мөмкин
    19.07.2016 Дин Бу хакта мөселман яшьләренең II форумын ачу тантанасыннан соң, журналистларга Татарстан мөселманнары Диния нәзарәте рәисе, мөфти Камил хәзрәт Сәмигуллин белдерде, дип хәбәр итә "Татар информ". “Әлеге тәкъдим белән кайбер хәзрәтләребез чыкты. Мин дә бу фикерне хуплыйм, чөнки телебез юкка чыга бара. Динебезгә турыдан-туры карамаган, әмма аны саклый торган өч нәрсә бар, ул да булса - гореф-гадәт, тел һәм милли кием, дип әйтеп калдырган Шиһабетдин Мәрҗани. Шуңа күрә аларны сакларга кирәк”, – диде ул.   Мөфти билгеләп үткәнчә, бу карар татар телен аңламаган кешеләрне вәгазь тыңлау, белем алу мөмкинлегеннән мәхрүм итә дигән сүз түгел. Рус телендә вәгазьне башка көннәрдә оештырырга була. Хәтта җомга да, әйтик, ахшам намазы алдыннан. Ләкин вәгазьләребез, гыйбадәтләребез, мәчеттә аралашу да татарча булса, яхшы булыр иде, диде ул.   “Казанда берничә мәчеттә генә русча сөйлиләр. Татар теленә өйрәнү авыр түгел. Өстәвенә, мәчетләр каршында рус телле якшәмбе курслары эшләп килә. Хәтта безнең Галиев мәчетендә дә дәресләр атнасына 6 тапкыр русча һәм нибары 1 мәртәбә татар телендә үткәрелә”, – дип сөйләде Камил хәзрәт Сәмигуллин. Шул ук вакытта ул җомга вәгазьләренең генә фәкать татар телендә алып барылачагын ассызыклады.   Карар Татарстан мөселманнары Диния нәзарәтенең пленумында кабул ителергә мөмкин. Пленумның Корбан гаетенә кадәр уздырылачагы билгеле (Корбан гаете быел 12-14 сентябрьдә була). --- --- | 18.07.2016 (полный текст новости)

  • 2016-07-19 05:15 Алмаз Гәрәев Уфа кызы белән туй иткән (ФОТО)
    19.07.2016 Шоу-бизнес 16 июль көнне Г.Камал театрының алыштыргысыз артисты, "Манзара" тапшыруын алып баручы Алмаз Гәрәевның туе гөрләп узды. Алмаз үзе шәхси тормышы турында сөйләргә яратмаса да, иҗатташ дуслары интернет челтәрен туй фотолары белән шыплап тутырды. Туй мәҗлесен "Казан" милли-мәдәни үзәгендә зурлап үткәргәннәр. Кәләш Алинә исемле, Уфа кызы. Туйда барлыгы 140лап кунак булган, алар арасында Г.Камал театрының күренекле артистлары да бар. Татар эстрадасы җырчылары арасыннан Ландыш Нигъмәтҗанова, Рөстәм Закиров, "Зөләйлә" төркеме килгән. Мәҗлесне Алмазның якын дуслары – Байбулат Батуллин, Ильмир Ямалов, театр артистлары Әсхәт Хисмәт, Илнур Закиров алып барган.   --- --- | 18.07.2016 (полный текст новости)

  • 2016-07-19 05:15 Путин кәгазь боткасы белән халыкның башын картырмаска кушты
    19.07.2016 Сәясәт 13 июль көнне Кремльдә Стратегик үсеш һәм өстенлекле проектлар буенча Президент каршындагы Со­вет­ның беренче утырышы булып узды. Владимир Путин һәртөр­ле кәгазь боткасы белән халыкның башын картырмаска кушты һәм проект тормышка ашырыла икән, халыкка аның нәтиҗәсе күренергә тиеш дигән таләп куйды, ягъни сәламәтлек саклау өлкә­сендә нәр­сәдер эшләнә икән, ул поликлиникаларда чират­ларның кимүе булып кайтаваз бирергә тиеш. Утырышның стенограммасын укыганда, бер нәрсәне төше­нәсең: Путин галиҗәнаплары илдәге вәзгыятькә дө­рес бәя бирә, ситуациянең ике меңенче ел­ларның башындагыдан күпкә катлаулырак икәнен аңлый, чөнки тарих Россиягә үсеш өчен соңгы шансны бирә һәм вакытны бик кыска куя. Моңарчы да илдә өстенлекле проектлар кабул ителгән, технологик үсеш һәм модернизация турында игълан ителгән, әле кайчан гына: ”Россия алга!“ дигән шигарь тантаналы һәм мәгърур яңгырый иде. 2014 ел диварына бәрелеп, башкарылган бик күп эшләр чәлпәрәмә килде: халыкның тормыш дә­рәҗәсе түбәнәйде, модернизация про­ект­ларының байтагы сабын куыгы кебек пылт итеп шиңделәр, илнең катастрофик рәвештә импортка бәйле икәнлеге ачыкланды.   Ил алдында торган бурычларны идарәче элита һәрвакыттагыча дөрес билгели: кече бизнес һәм шәхси эш­мәкәрлек өчен уңай мохит тудырырга, хезмәт җитеш­терүчәнлеген үсте­рергә, югары технологик товарлар экспортын арттырырга. Тик бу бурычлар инде йөз дә беренче тапкыр куела, йөк кенә һаман да урыныннан кузгалмый.   Моның төп сәбәбе бюрократик җи­тәкчелекнең пошмаслыгында, хәрәкәт итү өчен артык авыр гәүдәле булуында икәнлеген аңлаган Путин хәзрәтләре проектларны тормышка ашырырга тиешле идарәчеләрнең шәхси җаваплы­лыгына кат-кат басым ясый: ”Моны документларга теркәвегезне үтенәм“, – дип өзгәләнә. Ихтимал, калын тиреле элитаны нәрсәдер эшләргә этәрү өчен персональ җаваплылыкны кәгазьгә теркәп кую гына да җитми торгандыр. Эш эшләнмәгән очракта башларның очачагын, моның өчен президентның сәяси ихтыяры җитә­чәген кул астындагылар яхшы аңларга тиеш. Бу вәзгыятьтә Бөек Ватан сугышы вакытында Сталин­ның Байбаковка кыска срокларда Татарстанда нефть табарга дип биргән әмере турындагы анекдот искә төшә. Куелган бурычның үтәрлек түгеллеген әйткән Байбаков алдына большевизм юлбашчысы бер генә дилемма куя: ”Нефть булса, Байбаков та бар; нефть юк икән, Байбаков та юк“, – ди ...һәм озак та үтми Татарстанда нефть фонтаны бәрә. Карар­ларның тормышка ашырылуы юлындагы бюрократик киртәләрне алып ташлау өчен югары җитәкчелеккә хәлит­кеч адымнар ясарга туры киләчәк, ул адымнар юк икән, алгарыш та юк, кискен ыргылыш урынына бер урында сикер­гәннән соң күлләвеккә сузылып ятарлык итеп егылу гына булачак.   Алгарыш юлындагы киртәләрне алып ташлау өчен кайчак күп тә кирәкми. Чамасыз үзәкләштерүне, һәрбер адым өчен югарыдагы кабинеттан рөхсәт сорау их­тыяҗын гына бетерергә кирәк. Бу юл­ларның авторы үткән ел өч фазалы электр челтәренә тоташырга кирәк булгач, алда калкып чыккан бюрократик киртәләрне күреп, бездә технологик үсеш була алмаячагына төшенгән иде.   Багана башыннан лапастагы тегер­мәнгә өч фазалы чыбык сузу өчен (бу яхшы остага бер-ике сә­гать­лек эш) бер кочак доку­мент­ның күчермәсен эш­ләтергә, аларны район энер­гетик­ла­ры­ның җи­тәкчесенә тапшырырга, шуннан соң Казанга киткән документ­ларның рөхсәт белән әйләнеп кайтуларын өч ай (!!!) көтәргә кирәк икәнен белгәч, мин үзем ясаткан тегермәнне стратегик объект ахры дип шикләндем. Ә нәрсәдер эшкәртүче мини-цех ачарга теләгән булсам? Бу очракта барлык карарларга кул куеп бетергәнче, мин сатып алган технологик җиһазлар мораль яктан искермәсме? Шулай булгач ниндидер бизнес ачу өчен башыңа тай типкән романтик булырга кирәк икәне үзеннән-үзе аңла­шылып тормыймы?   Ә бит мәсьә­лә­нең чишелеше гади генә: урыннардагы җитәкчеләргә карар кабул итү мөмкинлеге бирергә. Һәм без күрер идек: югарыдагы бик күп кабинетлар ияләре кирәксез булу сәбәпле бушап калачак, бюджет та отачак, бушаган финанс чараларын яңа модернизация проектларына юнәлтү мөмкинлеге дә туачак.   Стратегик үсешкә старт бирергә тиешле Совет утырышында Путин да нәкъ менә шулар өчен борчыла инде, бюрократия һәр талпынышны гадәт­тәгечә тоткарлап калмасмы дип шикләнә. Президент шикләре бик тә урынлы. Рәшит ФӘТХРАХМАНОВ --- | 19.07.2016 (полный текст новости)

  • 2016-07-19 05:15 «Фатирымны 50 ел эшләп алдым: пенсиягә чыккач, аның рәхәтен күреп, ял итәрмен дигән идем дә – насыйп булмады»
    19.07.2016 Җәмгыять Газетабызның даими укучысы 82 яшьлек Хәмзә Гайнуллин редакциядә еш кунак. Туры сүзле, гадел Хәмзә абый гел дөреслек эзләү юлында. Бу юлы да ул үзен борчыган мәсьәлә белән мөрәҗәгать итте. Дрель тавышы үлгән кешене терелтә – Кооператив белән төзелгән йортта яшибез. Бу фатирымны 50 ел эшләп алдым, 12 ел буе аның өчен акча түләдем. Пенсиягә чыккач, торагымның рәхәтен күреп ял итәрмен дигән идем дә – насыйп түгел икән. Беренче катта яшәүчеләр торакларын офиска сатып җибәрделәр. Баштарак анда матурлык салоны ясап маташтылар. Аннары хуҗалары үзгәрде, хәзер нәрсә төзеләчәген Алла белсен. Мине башка нәрсә борчый. Өске каттагы күршеләр ремонт эшләрен төгәлләп кенә бетергәннәр иде, хәзер янәшәбездә дрель тавышы тынмый. Мин бит олы кеше, инвалид. Көне буе бу тавышка түзә алмыйм. Үлгән кешене терелтә бит ул дрель тавышы. Җитмәсә яңа хуҗа өй каршындагы агачларны кисә башлады. Безнең урамда болай да тузан, гел машина йөреп тора. Ул агачлар азмы-күпме кислород бүлеп торалар иде, – дип зарын сөйләде безгә Хәмзә абый.     Бондаренко урамындагы 25нче йортка 47 ел. Беренче катта даруханә, чәчәк сату кибете урнашкан. Күптән түгел тагын бер оешма ачылган. Әле элмә тактасын да куярга өлгермәгәннәр. Укучыбыз сөйләгән яңа күршеләр шушылар булырга тиеш дип, без дә керергә булдык аларга.   Офислары каршындагы киселгән агачларны фотога төшергәнне күреп, алар ишекләрен бикләп, тәрәзәләрен ябып куйдылар. Шулай да, шакыгач, ачтылар үзләре. Баксаң, биредә тәрәзә, балкон рамнары ясый торган шәхси оешма ачылган икән. Яңа хуҗаның килгәненә әле бер айлап кына. Хәер, торак хуҗасы ук дип әйтү дөрес булмас, бу кеше бинаны арендага гына алып тора.   – Без килгәнче үк агачлар киселгән иде инде. Дрель белән эшләүгә килгәндә, законны боз­мадык, егетләр кичке алтыда эш сәгатен бетереп кайтып китәләр иде инде. Хәзер көндез дә тавыш­ланмыйбыз, эш бетте. Аның каравы, өстәге күршеләрдә ремонт башланган бугай, үзебез дә дрель тавышын тыңлап утырабыз менә, – диде исемен әйтергә теләмәгән егет.   Йортка хезмәт күрсәтүче торак төзелеш кооперативы рәисе Александр Патрин яңа хуҗаларны әлегә белеп бетерми. – Элек кооператив йортта фатир сатылганда, рәис белән килешенеп эшләнә иде. Беренче катта фатирдан кеше яшәми торган берәр оешма ясарга уйлаганда да, яшәүчеләрнең рөхсәте алына иде. Әйтик, даруханә белән барысы да килешенеп хәл ителде. Бу очракта, беренче катта барлык­ка килгән чәчтарашханәне күпләр белми дә калды. Дөрес, озак эшләмәде ул салон. Хәзер менә тагын яңа хуҗалар килгән. Монда нәрсә булачагын үзем дә белмим, ачыкларга кирәк булачак, – диде рәис.     Кооператив йорт уставы нигезендә, коммуналь хезмәтләргә бурычлары булган кешеләрне торактан чыгара да алалар. Язмада сүз бара торган фатир өчен дә шактый бурыч җыелган булган. Әле алдагы хуҗаның әҗәте дә калган. Дөрес, хәзер ул бурычларын кайтара башлаган, ди.   Россия Торак кодексының 17нче маддәсенең 2нче ­пункты нигезендә, йортта яшәүче кешеләрнең ирекләре кысрыкланмаган, хокуклары бозылмаган очракта, аерым шартлар үтәлгәндә, фатирны офис өчен кулланырга була. Дөрес, кайбер таләпләрне үтәргә кирәк. Әйтик, бизнес ачкан кеше ул фатирны үз исеменә рәсмиләштерергә тиеш. Башланган эш күршеләрнең мәнфәгатьләрен, хокукларын чикләмәсен. Өченче шарт – фатир бары тик һөнәри эшчәнлек яки шәхси эшмәкәрлекне үстерү өчен генә офис буларак кулланыла ала. Ә менә сәнәгать өлкәсендә җитештерү максатында шәхси фатирны куллану тыела. Офиска еш килгән кешеләр шулай ук күршеләрдә канәгатьсезлек уятмаска тиеш. Бу хакта яшәүчеләрнең телдән ризалык бирүләре дә җитә.   Дрель белән эшләүгә килгәндә, «Тынычлык турында»гы закон буенча, сәгать иртәнге 6 дан 23.00гә кадәр тавышланырга рөхсәт ителә. Закон нигезендә, хуҗа кеше фатирында ремонт эшләрен кичке сәгать 11гә кадәр башкара ала дигән сүз. Көне буе өйдә утыр­ган, ял итәргә теләгән пенсионерның да хәлен аңларга була, әлбәттә. Бу очракта бары үзара аңлашып кына уртак фикергә килсәң инде.   «Агачларны бергә кистек» Беренче каттан торак сатып алган хуҗа керү ишеге, баскычлар ясар өчен юл кырыенда шаулап үсеп утырган өрәңгеләрне кисте дип белдерә Хәмзә абый. «Темп 46» торак төзелеш кооперативы рәисе Александр Патрин әйтүенчә, әгәр аларның йортыннан фатир сатып алган кеше үз белдеге белән генә агачларны кисә икән, бу очракта, әлбәттә, аңа штраф каралган. Ләкин аның әлегә кадәр законсыз рәвештә агач кисүчеләр белән очрашканы булмаган. Йорт каршында агачлар киселүдән ул хәбәрдар.   – Аларны йортта яшәүчеләр белән килешеп кистек бит. Кайбер агачлар инде картайган, «авария» хәленә килгән. Ботак­лары җәяүлеләр йөри торган юлга сынып төшә, куркыныч тудыра иде. Шуңа да аларның очларын кистек. Мамык чыгара торган карт тупыллардан да «котылдык». Йорт каршындагы берничә агачны, фатир хуҗалары тәкъдиме белән, машина кую урыны ясар өчен кисәргә туры килде. Һәр агачны кисү шәһәр башкарма комитеты, «Горзеленхоз» оешмасы, район хакимияте белән килешенеп эшләнә, – ди Александр Патрин. Карт агачлар урынына яңаларын утырту турында да сораштык.     – Бик утыртасы иде, – диде рәис. – Мин үзем өрәңгеләр яратам, мәсәлән. Яшеллеккә мохтаҗбыз, тузан, тавыш бит бездә. Чис­тай урамына чыгучы машиналар гел безнең йорт каршындагы тыкрыкта бөкедә утыралар, ишегалдыннан урап чыгучылары да җитәрлек. Экология шартлары начар булу аркасында агачлар да үсә алмый, озак тернәкләнми утыралар. Үсеп киткәннәре дә әллә нинди авыру шунда. Казан шәһәре мэриясе матбугат үзәге исә агачларны законсыз кисү очраклары белән очрашканда, шәһәр башкарма комитетының административ-техник инспекция­се идарәсенә шикаять юлларга киңәш итте.   Илдар Мөхәммәтҗанов фотолары.   Эльвира МОЗАФФАР --- | 18.07.2016 (полный текст новости)

  • 2016-07-19 05:15 Бәхтияр (Автобиографик хикәя-эссенең АХЫРЫ)
    19.07.2016 Язмыш Дөрес, Бәхтиярне чит илгә алып бармадык түгел, алып бардык, анысы. Ләкин дәвалау максатыннан түгел. Ял итеп, дөнья күреп кайту нияте белән... Безнең белән бергә, Төркиянең Анталия аэропортын, Мәхмүтләр бистәсен (биредә җиде көн яшәдек), Динизли, Памуккале шәһәрләрен, мәшһүр Эфис каласын (читтән генә булса да) күрде Бәхтияр. Анда юл йөргәндә әллә ни борчу китермәде, дисәм... Башын монда укырга мөмкин.   Кайчандыр Мәрьям ана сөекле улы Йосыф белән яшәгән таш өйгә керергә теләмичә, Бәхтияр бик яман көйсезләнеп алды. Аяк атларга киреләнеп, бармыйча, бик озак җирдә ятты. Чыгырдан чыгар чиккә җитә яздык, ярый әле Аллаһы Тәгалә сабырлык бирде. Автобус шофёрлары, күпсанлы туристларның кызганулы-уңайсызланулы карашлары астында көч-хәл белән торгыза алдык үз киресенә каткан Бәхтиярне. Шөкер, мондый җәфаланып алулар башка булмады шикелле.   Чит җирдә йөргәндә бер нәрсәгә игътибар иттек. Анда Бәхтияр шикелле балаларга мөнәсәбәт бездәгедән гаять үзгә: андагыларның күз карашыннан ук теләктәшлекне, ярдәм итәргә теләү, шуңа омтылу хисен «укырга», тоярга, сиземләргә була. Безнең илдә исә үткән-сүткәннең карашында түбәндәгеләр ярылып ята: комсызларча кызыксынып карап тору, салкын битарафлык...   * * * Теш сызлауның коточкыч нәрсә икәнен андый хәлгә дучар булмаган кеше генә белмидер, аңламыйдыр, мөгаен. Ул җәфа белән күп интектем үзем дә. Авыртуга чыдый алмыйча, идәндә тәгәрәп ятар чиккә җиткән чаклар аз булмады. Әмма Бәхтияребезнең теше сызлавын күргәч, шул хәлнең шаһите дә булгач... Аныкы белән чагыштырганда минем тешем авыртуы пүчтәк кенә икәнен аңладым.   Авызына дүрт бармагын кабып, күзләреннән яшьләрен агызып, сиңа карап торсын әле балаң! Ул бит, ул бит, сөйләшмәгәч, кайсы тешенең авыртканын да әйтә алмый! Бик тиз генә җыенып, балаңны җитәкләп, стоматологиягә чыгып чабар идең дә тиз генә явыз тештән котылып кайтып та җитәр идең... Ха-ха! Чәчәкләр һәм чәкчәкләр белән сине кочак җәеп көтеп тордылар, ди менә! Тот... Кайсы илдә яшәгәнеңне онытма, туганым!   Башта табибка «приёмга» языл, бер күч анализ тапшыр, аннары түземсезләнеп көт... Улым, түз, балам, түз, ди-ди бер атна үткәргәч, вакытыннан бер сәгать алда табиб бүлмәсе каршысына килеп басасың. Ике сәгать көткәч, табибның бүген кабул итә алмаячагы билгеле була. Аны алыштыручы юк икән, чөнки андый табиб, нәкъ менә Бәхтиярдәй авыру балаларның тешләрен ала яисә дәвалый торган белгеч бу хастаханәдә генә түгел, гомумән, син яшәгән калада бүтән юк, имеш. Кире кайтып китүдән башка чара калмый... Илнең тетмәсен тетәсен, дөньясын каһәрлисең, әмма аңа карап кына балаңның теше сызлавы туктамый. Ул өзгәләнеп, бәргәләнеп, авыртуга чыдый алмаудан отыры ярсып, синнән ярдәм көтә, көтә, көтә... И Аллам, сабырлык бир!..   Өченче баруыңда, ниһаять, күпме нервылы, йокысыз төннәреңнең нәтиҗәсен күрәсең: табибә исән, эш урынында, наркоз бирүче дә янында. Фидания белән икебезнең, Бәхтиярне җилтерәтеп, алдан әзерләнгән ятакка күтәреп диярлек кертеп салганыбызны унлап практикант читтән күзәтеп тора. Беребез улыбызның аякларыннан, икенчебез кулларыннан, башыннан тотып, табибның наркоз биргәнен – укол кадаганын көтәбез...   Ярты сәгать узгач, Динә исемле табибә кыз: – Өч тешен ямадым, икесен алып ташладым! – ди... Без исә, тәмам тешсез калса, Бәхтияр ничек ашар, дип борчылып алабыз, әмма Бәхтиярнең күпмедер вакытка кадәр тешләре сызламаячагына сөенеп, үзебез дә сизмәстән, җиңел сулап куябыз...   * * * Акылы белән өч-дүрт яшьлек баланы хәтерләтсә дә, Бәхтиярнең олыгаюын, җегет булуын искәртә торган яклары вакыт-вакыт күзгә чалынып алгалый. Мәсәлән, өйгә ят кыз бала килсә, аны күрүгә, Бәхтияр оялудан башын ия, ике кулы белән ике колагын тотып, читтән шул кызыйны күзәтеп тора, янына килергә кыймый...   * * * Бәхтиярнең иң курыкканы – бал корты. Хатыным ягында – Октябринода да, үземне якты дөньяга иңдергән Түрештә дә аны корт чакканы булды. Шуңа күрә, җәй көннәрендә, аеруча бал кортлары ыгы-зыгы килеп очкан вакытларда Бәхтияр тыш якка ялгыш та башын калкытмый – гел өйдә генә утыра. Кичке эңгер-меңгер төшкәч кенә, ишегалдына, урамга чыгара батырчылык итә...   * * * 2009 ел. 13 февраль. Җомга көн. Бу көнне хатыным Фидания Чуйков урамындагы 7 нче хастаханәгә кереп ятты. Бу көнне мин Пучыга, хастаханәдә яткан әниемнең хәлен белергә кайта алмадым... Бу көнне өлкән каләмдәшем, Балтач районы Карадуган авылы тумасы, журналист, публицист һәм әдәби тәнкыйтьче Рәфыйк Кәләметдин улы Шәрәфиевкә 70 яшь тулды. Бу көнне М.Җәлил исемендәге Республика премиясен бүләкләү комитеты карары нигезендә, Татарстан Республикасы Министрлар Кабинеты татар драматургиясенең үсешенә зур өлеш керткәне өчен егерме ике яшьлек драматург Илгиз Газинур улы Зәйниевне М.Җәлил исемендәге Республика премиясе белән бүләкләү турында карар кабул итте. Бу көнне мин, унҗиде яшьлек Бәхтиярне җитәкләп (туры мәгънәсендә), военкоматка юл тоттым... * * * Туп-туры хәрби комиссар бүлмәсенә барып кердек. Исем-фамилиясе «мин – татар» дип кычкырып торуына карамастан, бүлмә хуҗасы минем белән бары тик урысча сөйләшүне генә кулай күрде. Әйтәсемнең барысын да әлеге хәрби иптәшкә җиткердем. Яшермим, ачуым яман иде – кызып-кызып татарча аңлатырга керештем: – Авыру баланы армиягә алыр көнгә калдыгызмыни инде? – дип ярсыдым. – Сугышыр кешегез юк икән, алыгыз аны, тик безгә исән-сау кайтарып бирегез! – дип дуладым...   Чебен дулап тәрәзәне ватамы инде, җә?    Ыкы-мыкы килде комиссар, нидер әйткән булды. Мин, тузынып, коридорга чыктым. Хәрбиләрне учётка алып, теркәп утыручы ханымнар янына кердем. Комиссарга әйткән сүзләремне болар да тыңларга мәҗбүр булды. Шулчак бер ханым кинәт кенә әйтеп куйды: – Россия – это дурдом! – ди. Шул ук хатын биш минуттан миңа мондый сорау бирде: – Бахтияр сейчас в какой школе учится? – Что?! Он даже не разговоривает! Как он может учиться? У него ум как у трёхлетнего ребёнка! – дим... Акылы зәгыйфь илдә сәламәт яшәүләре, сөенеп көн итүләре, ай-һай кыен ла...   Шагыйрь әйтмешли: тормыш бирде кирәкне – авыру бала белән дә төшенкелеккә бирелмичә яшәргә өйрәндек без.   * * * ...Военкоматка барып кайткан көннән нәкъ биш ел вакыт узгач, олы кызыбыз Айсылуның икенче баласы – безнең яраткан оныгыбыз Нурихан туды.   2014 елның 13 феврале иде бу. Ләбиб ЛЕРОН --- | 18.07.2016 (полный текст новости)

  • 2016-07-19 05:15 Артистлар арасында ябыгу буенча "ярыш" бара
    19.07.2016 Шоу-бизнес Һәрвакыт игътибар үзәгендә булган сәхнә кешесе өчен эчке дөньяның гына түгел, гәүдә, йөз-кыяфәтнең дә матур булуы мөһим. Шуңа да артистлар "сәхнә матурлыкны ярата", дип еш кабатлый. Татар эстрадасында ябыгып һәм тагын да чибәрләнеп киткән артистлар байтак. Алар арасында Илнар Сәйфиев, Айгөл Рәхимова, Ризат Рамазанов һәм башкалар бар. Илнар Сәйфиев: 4 ай эчендә 10 килога якын авырлыкны югалттым. Диетада утырдым, яшелчә, җиләк-җимеш, тавык түше ашадым. Рационнан ипи, бәрәңге, майлы һәм баллы ризыкларны алдым. Дөрес туклану рәвешен алып бару өчен әз һәм еш ашарга, аксымга бай ризыкка өстенлек бирергә кирәк. Айгөл Рәхимова: 5-6 ай эчендә 12 кило ташладым. Сере бик гади: спорт һәм дөрес туклану. Җәяү күп йөрим, кичләрен йөгерергә чыгам. Баллы һәм камыр ризыкларын ашамыйм, бары тик яшелчә-җимешләр белән генә тукланам. Бу диета түгел, ә минем тормыш рәвешем! Шоколад, туңдырма ашыйсы килгән чаклар булды, әмма үземне тыярга өйрәндем. Хәзер инде барысын да әз-әзләп ашыйм, ә аннан соң йөгерергә чыгып китәм. Бер шоколад - 6 чакрым! Ризат Рамазанов: Помидор, кыяр, кызыл борыч, зәйтүн мае һәм тавык түше ашап, фитнес белән шөгыльләнеп, 2 ай эчендә 17 килога ябыктым. Нәтиҗәсе канәгатьләндерсә дә, мондый катгый рационда тору, бигрәк тә баллы ризыклардан баш тарту бик авыр.   Хәтерләсәгез, Азалия Зиннәт тә 4 елда 20 килога ябыгуы турында сөйләгән иде. "Мин дөрес тукланып, сәламәт яшәү рәвеше алып барам. Аэробика, спорт, йога белән шөгыльләнәм. Тиз арада гына ябыгып булмый. Ябыгу процессын яшәү рәвешенә әйләндерергә кирәк. Яшелчә, җиләк-җимеш, балык, ит ашыйм. Ипи дә ашарга кирәк, чөнки анда кирәкле витаминнар күп. Мин баллы ризыклардан да баш тартмыйм, Аллаһы Тәгалә аларны безгә ни өчен биргән соң? Ашау вакытын гына дөрес сайларга кирәк. Һәм, әлбәттә, чамасын белеп тукланырга! Кеше, гомумән, үзенең организмын тоя белергә тиеш!" Эльвира ШАКИРОВА --- | 17.07.2016 (полный текст новости)

  • 2016-07-19 05:15 Уразавылда Хәйдәр Бигичев белән Рәшит Ваһапов исемнәре мәңгеләштерелде (ФОТО)
    19.07.2016 Мәдәният Кайтып барабыз. Юк, туган авылыма түгел. Җыр туган якка! Күңелемнән җыр китабын актарам: ”Ал Зәйнәбем”, ”Аппакай-алмакай”, ”Асылъяр”... Алфавит буйлап китәм. ”Берсе алма, берсе хөрмә”, ”Вәгъдә”,”Дим-дим”, ”Зиләйлүк”, ”Нурия”, ”Әлфия”... Ахырга кадәр саныйсы озак. Сез болай да аңладыгыз инде – бөек җырчы Рәшит Ваһапов җырларына ияреп кайтуыбыз. Казаннан Нижгарга юл ерак. Шуңадыр инде, бу төбәк егетләре Сергач станциясенә килеп, Мәскәү тарафына китә. Аннан инде, урау юллар аша Казанга килә дә туган авылына – кем Актүккә, кем Чүмбәлигә, кем Кочки-Пожаркига, кем Рбишчага, кем... (юк, санап бетерә алмам. Алай да Кави Нәҗми, Лотфулла Фәттахов исемнәрен дә язмада калдыру кирәк. Ә бит барысын да санасаң да ярар иде) татарның мәшһүр бер кешесе булып әйләнеп кайта. Аларны татар дөньясына зур кеше итеп Казан күрсәтә, Казан таныта!   Кайтабыз... Барабыз... Безне юл өстендә татар атамалары (топонимнары) озата бара. Татарлар яшәгән, биләгән җирләр бу. Һәр төркичә аңлаешлы матур исемгә урысчалатып койрык кына тагып куелган. Милләтен үзгәрткән кешенең йөзендә атасының чалымнары ярылып яткан кебегрәк инде бу. Баскыннарга беренче сабакны укыткан урынны – Пьяна елгасын кичәбез.Татарстанның матур урманнарын, игене өлгереп килгән басуларын узганнан соң башланган иде ул ниндидер ятсыну хисе. Әллә ничек җир кадерен белмиләрме соң – урман булырга тырышкан агачлыкларны чаган баскан. Ярый ла автобус тиз бара – ландшафт алышына. Инде уйдык-уйдык әрәмәлекләрне күзәтеп барабыз. Әрәмә яратам мин. Анда шом юк. Шом юкмы? Ә бит Нижгар төбәгенең иллеләп дин әһеле белән берочтан репрессиягә дучар булган, соңыннан атылган Ваһап мулла улы Рәшит белән әрәмәлектә генә күрешә торган булган...   Инде менә кабатланмас җырчының тавышындагы моңның каян икәнлеген дә чамаладык. Ә бит шушы тыйнак җырлау өслүбе белән өретелгән чамасыз моң ничәмә-ничә еллар татар кешесен юатты, елатты, татар дөньясына ничәмә-ничә яңа җырчыны китерде.   Арада иң калкуы – Хәйдәр Бигичев! Рәшит Ваһапов моңын сагынып яшәгән татар кешесе тиз арада бу икәү арасына тигезлек билгесе куйды. Яхшыны яхшы белән чагыштырып азаплану игелекле шөгыль түгел. Шуңа күрә якташлары да, бу икәүгә һәйкәлне янәшә кую дөрес булыр, дигән акыллы карарга килгәннәр. Узган елның гыйнварында Нижгар татарлары конгрес-сының киңәйтелгән утырышында шура рәисе Гаяр Хәсәнов һәйкәл кую инициативасы белән чыккан иде диделәр. Бу тәкъдимне төбәк халкы да, ”Туган як” мәдәни үзәге дә, Нижгар татарлары автономиясе дә күтәреп ала, Мәскәүдә яшәүче хәлле якташлары да янчыкларын чишә. Алар шундук сынчылар да эзли башлый, эскизлар да эшләтә, Казанга килеп Рәшит Ваһапов белән Хәйдәр Бигичев яшәгән урыннарны күрәләр, каберләрен зиярәт кылалар. Кыскасы, хәтер уяна. Һәйкәл Кызыл Октябрь районының үзәге Уразавылда булыр дип тәгаенләнә. Район башлыгы Халит Сөләйманов дилбегәне үз кулына ала.   Һәйкәл тикле һәйкәл, бигрәк тә берьюлы ике кешегә, зур бюджетлы проект ул. Идея белән генә ерак китеп булмый. Татарның моң бәгыре булган бу икәүнең һәйкәлдәге язмышына Татарстан битараф калсынмы? Инде моңарчы да Казандагы Нижгар татарлары якташлыгы рәисе, ”Рәшит Ваһапов фонды” директоры, галим һәм журналист Рифат Фәттахов, якташларының исемен мәңгеләштерү йөзеннән, байтак бәрәкәтле гамәлләр башкарып килә иде. Татар дөньясын җыр җәһәтеннән уяткан Рәшит Ваһапов исе¬мендәге фестивальләргә Татарстан Мәдәният министрлыгы һәм Хәйдәрнең хәләле Зөһрә Сәхәбиева-Бигичева инициативасы белән Хәйдәр Бигичев исемендәге фестивальләр дә килеп кушылды. 2008 елда Ваһаповның туган авылы Актүктә – аның 100 еллыгына  җырчының бюсты да куелган иде.   Рифат Фәттаховның үҗәтлеген беләм. Йөри торгач ул, әлбәттә, Түбән Новгород губернаторы Валерий Павлинович Шанцев ишегеннән дә үтеп кергәндер, Татарстан Президенты Рөстәм Нургали улы Миңнехановка да халык ихтыяҗын, якташлары гозерен аңлата алгандыр. Халыкка фидакарь хезмәт иткән Нижгар төбәге улларына һәйкәл кую өчен кирәкле миллионнар шуннан соң табылган инде ул. Эшне озын-озакка сузмаганнар. Хәзер менә җәйнең кыл уртасында, иртәгә Федераль Сабантуй дигән көнне шул хыялдагы һәйкәлнең ачылышына барабыз. Килүчеләр без генә түгел. Автобус тулы яшь җырчылар – Рәшит Ваһапов белән Хәйдәр Бигичев варислары. Арада Зөһрәбез дә бар.   Кайткан кешеләр тагын да күбрәк. Утыз градуслы эсседә мәйдан биләп, урам тутырып йөргән кешеләр арасында бөтенләй дә кадерле кунакларны күреп алам. Әнә берсе – бабасы, атасы туфрагын җирсеп кайтканы.    Бу – Абдулла белән Өлкән ханым Алиларның улы, Рәшит Ваһаповның кардәше Атик Али, икенчесе – Финляндия татарларының дини-мәдәни автономиясе рәисе Тарик Кафиатулла. Рәшит Ваһапов кебек үк мәһабәт гәүдәле Атик әфәнде белән рәхәтләнеп татарча сөйләшеп алабыз. ”Безнең телнең матур килеш, дөрес килеш сакланып кала алуында Рәшит әзинең өлеше зур. Аның җырлары язылган патефон тәлинкәләрен Ленинградка килеп алып кайта торганнар иде”, – ди ул. Сездә генәме соң, бездә дә шулай ул!    Җыр тансыклаган халыкны тилмертмәс өчен концертны бүген үк куя торырга булган җырчыларны да Мәскәүдән, Уфадан, Казаннан шул – җырдагы, телдәге туганлык китергән бит инде исеме үк бәхет вәгъдә итеп торган Уразавылга (”ураз”– бәхет дигән сүз).  Кайтканнар арасында Хәйдәр Бигичевның биш сеңлесен күреп алам. Халидә Бигичева – Мәскәүнең танылган җырчысы инде җырлаячак җырын кабатлап йөри. ”Хәйдәр!” дигән җыры булыр бу аның. Абыйсыныкы кебек куәтле тавышы, моңы белән сискәндерер әле ул якташларын.   Инде менә концерт башлана да. Татарстан дәүләт камера хоры кыз-егетләренең классик башкаруында татарның классик ”Әллүки”е белән ”Алмагачлары” бәйрәмчә киенгән мишәрләребезне мәйданга тыгызлады. Ярый әле сәхнә биек, берәү дә берәүгә комачауламый. Шуңа күрә җыр иркендә тирбәнү, онытылу өчен бөтен шартлар да бар. Кояш кына кыздыра...   Сәхнәдә җыр хуҗа. Сүзләр иртәгә – һәйкәл-бюстлар өстенә ябылган тукымалар шуып төшкәндә сөйләнер. Ваһапов һәм Бигичев исемендәге җыр бәйгеләрендә җиңгән егет-кызлар өздерәләр генә. Филүс Каһиров, Ришат Төхфәтуллин эзеннән үрләр яулап килүче Азат Абитов, Руслан Сәйфетдиновларның җырлавын көтәбез. Хәзер әнә Ранис Габбазов белән Гөлсирин Абдуллина Рәшит Ваһапов белән Җәвәһирә Сәлахова, Хәйдәр Бигичев белән Зөһрә Сәхәбиева яшьлеген кабатлый – ”Асылъяр”! Нижгар тумалары – баянчылар Рамил Курамшин белән Ренат Вәлиев юкә яфраклары өстенә баяннарыннан көмеш тәңкәләр сибә. Рәшит Ваһапов үрнәгендә 205 халык җырын репертуарына алган Мирсәет Сөнгатуллинның да күңеле көр. Ул ”Мәскәү Яңа опера” театры солисты – улы Алмаз Сөнгатуллин белән хатыны Кадриянең  туган ягына кунакка кайткан. Алмаз да рәхәтлек кичерә: ”Апа, мин Рәшит абыйның ”Нурия”сен дә, ”Рәйхан”ын да, ”Әлфия”сен дә җырлыйм”. ”Әлфия”сен дә?! Менә бу ичмаса сюрприз. ”Әлфия”не СССРның һәм Грузиянең халык җырчысы Зураб Соткилава да җырлый алмаган иде.   Ниһаять, Илһам Вәлиев! Бу җырчыны Казан сәхнәләрендә тансыкка гына күрә, тыңлый алабыз. Югыйсә ”Шагыйрь мәхәббәте” операсында ул бит инде Тукай! Тик менә... Юк шул, Уфадан да арткан гаҗәеп талантлы, көчле тавышлы, үтә моңлы, Илһам Шакиров хөрмәтенә Илһам исемен йөрткән, ике баласына Хәйдәр белән Зөһрә исемен кушкан җырчы хәзер Екатеринбургта русча арияләр җырлап яши. Ник кайтара алмыйбыздыр бу җырчыны Казанга?! Үз Опера театрыбыз була торып бит! Аның ”Батырҗан ариясе”н, ”Хәйдәр җыры”н тыңлап халык тынсыз калды.   ”Саклармын сине күңлемдә, Сагынуларыма төреп...”    Зөһрә бу! Ул сәхнәдәге адымын Хәйдәренең якташларына сүзен хәләл ире исеменнән хаҗ сәфәре кылуын хәбәр итүдән башлады. Ул тагын әле улы Айратның, ”Хәйдәр бабай-Хәйдәр бабай” дип телләре ачылган оныкларының сәламен җиткерде. Әй яраталар Нижгарда Зөһрәне. Хәйдәр Бигичевның рухы күчкән кеше, мәхәббәтенең ядкаре, төсе итеп яраталар. Сәхнәдән бер дә җибәрмәсләр иде инде менә. Сәхнәдән төшүенә аны Кызыл Октябрь районының һәр авылына кунакка өнди башладылар. Кем өлешенә тигәндер.   Концерт җитми дә калды. Иртәгәсен дәвамын өмет итеп, төнгә генә таралыштылар да иртүк мәйданга кабат җыелдылар. Мин дә ак ябынчалы сыннар тирәсендә әйләнәм. ”Кеше китә – җыры кала” дигән язуны кат-кат укыйм. Хәйдәр Бигичев белән сөйләшеп утырган чаклар искә төшә. ”Җыр дөньясында минем урыным бар. Ул урынның нинди икәнен мин үзем бик яхшы беләм...” дигән иде ул бервакытны. Инде менә һәйкәл...   Халык ташкыныннан аерылып, бюстлар тирәсендә тагын берәү тулгана. Сынчы Мәхмүт Гасыймов бу. Себердә туып, Ташкентта кырык ел иҗат итеп, Татарстан туфрагындагы иҗади юлын Хәйдәр Бигичев яшәгән йортка мемориаль такта ясаудан башлаган иде ул. Аннан соң Бакый Урманчега, Салих Сәйдәшевка, Түбән Вартада Муса Җәлилгә, Түбән Камада Тукайга һәйкәл... Татар мәдәнияте тарихында эзе бар сынчының. ”Бу скульптур ансамбльне ел ярым эшләдем. Тышкы охшашлыктан бигрәк, бу ике бөек җырчының эчке кичерешләрен бирергә тырыштым. Ваһаповның мөлаемлыгын, Хәйдәрнең тирән кичерешле, сагышлы карашын...” Әйе, сынчылар кыска гомерле бөекләргә меңәр еллык хәтер гомере бүләк итә алалар. Кемдер Ваһаповның чәч тарау рәвешеннән дә фотодагы кебек төгәллек эзләр, кемдер: ”Кара сана, ияк чокырларына кадәр Хәйдәрнеке”, – дип шатланыр.   Сынның асылы шул дәвер рухын чагылдыруда лабаса. Антик сыннар яисә ике халык дуслыгын чагылдырган Минин һәм Пожарскийга куелган һәйкәл кебек.   Бу соңгыларын искә төшерүнең нәкъ вакыты. Әнә халык, дәррәү күтәрелеп, мәйданга кереп килгән Татарстан Президенты Рөстәм Миңнеханов белән Түбән Новгород өлкәсе губернаторы Евгений Шанцевны алкышлый. Бу кадәр ихлас шатланышу булса да булыр икән. Яраталар безнең Президентыбызны! Нәрсәсе гаҗәп? Татар ул Татарстаннан читтә дә Татарстан белән яши. Безнең халыкны шартлы чикләр генә бүлгәли алмый. Ике яктан да хөрмәт, зурлау сүзләре әйтел¬гәннән, башкарып чыгылган уртак эшкә сөенгәннән соң яңгыраган шигарь дә бит: ”Бергә булыйк, бердәм булыйк!” Ике халыкны уртак дошманга каршы көрәшү мәҗбүрияте түгел, бәлки җырны, шәхесне олылау зарурлыгы берләштергәндә бигрәк тә күңелле.   Күңеллелеккә ямь өстәп, ниһаять, ак япмалар алына. Камера хоры тантаналы гимн җырлый. Гимнны бүлеп, ике яктан ике җырчының ике мәшһүр җыры яңгырый. Мәгърур татар җыры дулкын булып халык өстеннән шаулап уза. Йөрәкләр кысыла. ”Дөрес чамалагансың. Урының халык түрендә, Хәйдәр!” – дип пышылдыйм. Шушы сүзләр ике җырчы өчен дә әйтелә: ”Сезнең мөнбәр – халык йөрәге!”   Район мәдәният бүлеге җитәкчесе Максуд Яруллин ансамбль өчен урын сайлаудагы мәшәкатьләр белән шактый йөргән икән. Тик ул да әнә: ”Яхшы нияткә миллионнар һәрчак табыла ул. Фикер бердәмлеге генә булсын!” дип тора. Алтын сүзләр. Шулай бергәләп тырышкач, Рәшит Ваһапов белән Хәйдәр Бигичев туган якларына кайтып бастылар!   Асия Юнысова Ватаным Татарстан   /№ 102, 19.07.2016/     #1     #2     #3     #4     #5     #6     #7     #8     #9     #10     #11     #12     #13     #14         #15 --- --- | 19.07.2016 (полный текст новости)

  • 2016-07-19 05:15 Туй үпкәсез булмый, диләр дә бит
    19.07.2016 Милләт Менә илебезнең төп Сабан туе да узып китте. Очраклы гына туры килүме: өч уналты туры килде быел. XVI Федераль Сабантуй 2016 елның 16 июлендә Нижгар каласында гөрләде. Хәер, Сабантуйның тагын бер зур күрке булган Татарстан сәнгать осталары концерты алдагы көнне өлкә филармониясендә үткәрел­де. Ни гаҗәп: өлкә губернаторы, җирле парламент, хө­кү­мәт, шәһәр хакимияте генә түгел, филармония бинасы да анда Кремль билә­мәсендә урнашкан икән. Бер караганда, шаккатарлык та түгел: Нижгар Кремле Казанныкыннан 1,5 мәртәбә зуррак булып, 22 гектар мәйдан били (Казан Кремле – 15 гектар). Ул көнне иртәнге якта Кремль мәйданын гизү дә насыйп булды. Экскурсовод анда Россияне, Мәскәүне XVII гасыр башында чит илләр йогынтысыннан азат итүне башлап йөргән Кузьма Минин турында шактый күп мәгълүмат бирде. Кремль­дәге җирле чиркәүдә Минин каберен дә күрдек без. Урыс православие чиркәве мондый очракларда мәшһүр мәр­хүмнәрне изге зат дип танымый калмый. Тамырларында татар каны аккан кешене андый исемлеккә кертү бик үк урынлы булмаган, күрәсең. Шуны да исәпкә алып: “Минин тамырларында татар каны да бар, чукындырылган татарлар нәселен­нән бит ул, беләсезме?” – дип сорадык без. Моны беренче мәртәбә ишетүен җиткерде экскурсовод ханым.   Тарих­чы­­лар­ның әйтүенә караганда, X-XI гасырларда биредә, Ока елгасы Иделгә койган төштә Болгар ханлыгының чик буен саклаучылар яшәү­че Җүнкала дигән шәһәр булган, Ибраһим хан төзет­кәнгә, аны Ибраһим шәһәре дип тә йөрткәннәр (чик буе шәһәр-кирмәне буларак Түбән Новгородка урыслар ХIII гасырда нигез салган). Тарихи романнар авторы Вахит Имамов, Ока сүзе дә безгә бәйле, ул – төрки-татар сүзе, Ука сүзенең бозылган варианты, дип исәпли (шә­һәрдә биш күпер булып, алар­ның дүртесе – Ока, берсе Идел аша салынган). Тарихчы галим Дамир Исхаков исә бу фараз белән килешми. “Бу тирәләрдә күпләгән, әм­ма бик үк ишле булмаган мордва кабиләләре яшәгән, Ока, Москва атамасы да мордва сүзе”, – дип белдерде ул. Ни генә булмасын, борынгы бол­гар-татар җи­рен­дә Сабантуй бәйрәме гөр­ләде, без монда диаспора тү­гел, төп, җирле халыклар­ның берсе, дип сөйләргә, язарга җитди нигез бар. Югыйсә Татарстан сәнгать осталары­ның концертын алып баручы татарларны, мондагы диаспора, дип атады (аңлашыла ки, алып баручы теленә ни килсә, шуны сөйләми, кемдер раслаган текстны укый). Өл­кәдә илле меңләп татар яшә­ве, татар авыллары булуы татар-ми­шәр­нең биредә борынгы халык икәнлеген дә­лилли дә инде. Бал кис­мә­гендә бер кашык дегет булган шушы оч­ракны исәпкә алмаганда, без­некеләр бик шәп концерт куйды. Раяз Фасыйхов белән Эльвинаның, Гайсә һәм Муса Маликов­ларның чыгышлары аеруча отышлы булды, ми­немчә. Их, Рөстәм Асаев белән Рөстәм Закиров кына җитми монда, дип утыручыларны да ишеттек.   Нижгар юкәләре   Күп кенә Федераль Сабантуйларда булырга туры кил­гәнгә, милли бәйрә­ме­безгә бармак аша караган төбәк­ләрне дә күргән бар. Сабантуй сүзеннән качып, спорт һәм хезмәт бәйрәме, дуслык бәйрәме дигән язулар элен­гән җирләр әле дә очрый, ни кызганыч. Шөкер, Нижгар каласында дистәләп җирдә шәһәр халкын Сабантуйга чакырып торган язуларга тап булдык. Шәһәр үзе яшеллеге, дөресрәге, агач­лар­ның күп­ле­ге белән сокландырды. Байтак кына бина төзеклән­дерүне, һич югы акшарлап чыгуны таләп итсә, шәһәр транспорты искерә башлаган булса да, юкә, чаган, пирамида сыман тупыл­ларның (болары мамык очыр­мый диләр) күплеге бу җитеш­сезлекне күпмедер кап­лый шикелле. Уфа юкә­ләре дип түгел, Нижгар юкә­ләре дип җыр сузадыр, шәт, бире­дәге милләттәш­ләре­без.   Сабантуй шәһәр үзәген­дәге “Локомотив” стадионында һәм Беренче Май исемендәге паркта уздырылды. Янәшә генә урнашкан алар. Паркта Татарстан Рес­публикасы һәм Нижгар өл­кәсе халык кәсәбәчеләре­нең,  кул эшләре остала­ры­ның бик күркәм күргәзмә-ярмин­кәсе оештырылган иде. Би­редә үк Татарстан һәм Нижгар иҗат коллективлары өчен сәхнә­ләр корылган. Федераль Сабантуйлар оештырырга тә­мам остарган Түбән Кама уңганнары быел да бик яхшы “Татар ихатасы” корып куйган. Аркан тартышу, капчык киеп узышу, капчык белән орышу, чүлмәк вату, катыклы казаннан акча эзләү кебек дистәләгән ярышлар да шушында оештырылды.   Сабантуйның олы кунак­лары – Татарстан Республикасы, Нижгар өлкәсе җи­тәк­челәре, кул эшләре остала­рының иҗат җимешләре белән танышканнан соң, стадионга юл алды. XVI Федераль Сабан туеның рәсми ачы­лыш тантанасы шунда булды. Әүвәл Нижгар артист­ларының – урыс, аннан Татарстан сәнгатькәрләренең татар милли-җирле үзенчә­лек­ләрен чагылдырган, бер­ничә йөз кеше катнашкан киң колачлы театральләш­терелгән җырлы-биюле тамашасы булды (XX гасырның егерменче елларында Казан шәһәре үзәгендә меңләгән кеше катнашында хәрби җи­тәкче, мәшһүр җәмәгать эшлеклесе, әдип Шамил Госманов менә шундый колачлы тамашалар оештырган икән). Табигый, татар артистлары­ның тамашасы игенченең тынгысыз хезмәтен һәм шуңа дан җырлаучы Сабантуйны гәүдәләндерүгә нигезләнгән иде.   – Татарлар яшәгән һәр авылда, һәр шәһәрдә, һәр илдә диярлек Сабантуйлар гөрләп уза. Түбән Новгородта да без бу бәйрәмне яратабыз. Соңгы ун елда инде икенче тапкыр Федераль Сабантуйны кабул итәбез. Өлкәбез бу атнада бәйрәмчә шаулап тора. Кичә зур татар концерты булды. Уразавылда Рәшит Ваһапов һәм Хәйдәр Бигичевка һәйкәлләр ачылды. Сабан бәйрәме, тырыш иген­челәрнең, татар хал­кының гореф-гадәтләрен, җыр-биюләрен чагылдырып, безне бер-беребезгә якынайта, дуслыкны ныгыта. Бүгенге заманда бер­дәмлек бик тә кирәк, – дип котлады әүвәл халыкны Нижгар өл­кәсе губернаторы Валерий Шанцев.   – Соңгы елларда Сабантуй татар халкы өчен генә түгел, бөтен Россия халкы өчен зур бәйрәмгә әйләнде. Быел Сабантуйлар дөньяның 27 илендә, Россиянең 57 төбәгендә уза. Ул татар халкының теле, мәдәнияте, гореф-гадәтләре белән таныштыра. Федераль бәйрәм­не оештыручыларга, аеруча Түбән Новгород өлкәсе җи­тәкчеләренә рәхмәт! Килә­чәктә дә, шушындый куанычлы вакыйгаларга җыелып, очрашырга язсын! – дип тәб­рикләде Сабантуйга җыелган халыкны үз чиратында Татарстан Президенты Рөстәм Миңнеханов. Ул өлкәнең абруйлы татарларына Рәхмәт хатлары тапшырды, өлкә татар милли-мәдәни мөхтәрия­тенә “Форд-транзит” микроавтобусы бүләк итте. Аның ачкычын мөхтәрият җитәк­чесе Надир Хафизов кабул итеп алды.   Фәрхәт күтәреп ата, Рөстәм менеп ята   Ничә Сабантуйда пәһле­ван­на­ры­б­ызның бил алышканын тамаша кылып, мондый бәхәсле көрәш күргән юк иде әле. “Ун ел элек биредә булган Федераль Сабантуйда да шушылай бәхәс чыккан иде. Сезнең, Татарстанның көрәш кагыйдәләре безнеке­нә туры килми, дип нижгарлылар азакта аерым келәмдә көч сынашты. Шунда җиңеп чыгучыга үзләре машина бүләк итте”, – дип сөйләде бу хәлнең шаһиты булган БТК башкарма комитеты хезмәт­кәре Илдар Мингәрәев. Бу юлы машина әзерләп куймаганнар иде, ахры. Судьялар, җиңүче дип, 130 килолы Фәрхәт Фәйзуллинның кулын күтәргәч, баш батыр исемен дәгъвалаучы 85 килолы Рөстәм Садыйков кулындагы сөлгесен җиргә бәреп кереп китте. Судьялар, нижгарлылар сызгырып канәгатьсез­лек күрсәтә башлагач, кө­рәшчеләрне кабат көрәш­терергә булды. Бу юлы да Рөстәм татарча көрәшә бел­мәвен күрсәтте. Питрәч районы егете Фәрхәт күтәреп ата, Рөстәм тиз генә торып китә дә Фәрхәт өстенә менеп ятып, ничек тә аның аркасын җиргә тидерергә тырыша. Аягын, муенын бөгеп, көн­дәшенең аркасын ничек тә келәмгә тидерү – грек-рим көрәшенең төп кагыйдәсе бу. Гаҗәп тә түгел, 29 яшьлек Рөстәм ун яшеннән грек-рим көрәше белән шөгыльләнгән икән. Шул көрәш алымнарын биредә дә дәвам итте ул. “Грек-рим, ирекле көрәш, самболарның кушылмасы булган Нижгар көрәше бу. Мәскәүдә дә алар шулай көрәшә. Нижгарлыларның татар көрәше кагыйдәләрен танырга теләмәве аркасында шушындый хәл килеп чыкты”, – дип бәяләде моны үз чиратында каләмдәшебез, татар милли көрәше белгече, “Идел” журналы баш мөхәр­рире Радик Сабиров. “Ничә еллар көрәшеп болай хә­рәмләшүне күргәнем булмады. Рөстәм бер мәртәбә дә күтәреп ата алмады. Инде бәхәскә киткән икән, егет­ләрне өченче мәртәбә кө­рәштерергә иде”, – дип кы­зып-кызып сөйләде безгә ярымфиналда көрәшкән Те­ләче баһадиры Раил Нургалиев.   Татарстанлылар өчен­че мәртәбә көрәш­те­рүне таләп иткәч: “Халык арасында сугыш-орыш чыкмагае”, – дип судьялар ризалык бирмәде. Радик Сабировның әйтүенә караганда, Рөстәм Садыйков үз авырлыгында икенче калган икән, димәк, финалга чыгарга хокукы да булмаган аның (шунысы кызык: хәзерге вакытта Нижгар өлкәсенең Бор шәһәрендә яшәүче Рөстәм Ютазы районының Ырыссу авылында туган егет икән, унөч яшендә Татарстаннан Нижгарга күчкән Садыйковлар гаиләсе). Менә шундый сәер бил алышу булды бу. Сүз уңаеннан шуны да әйтеп узу кирәктер: Рөстәм ярымфиналда Мари Иленнән килгән Мөнир Галләмов белән тартышты. Анда да әллә ни булдыра алмады: өчкә ике – бер очко аермасы белән җиңде ул. Мөнир былтыр Красноярскида баш батыр булып калган Муса Галләмовның энесе икән. Сөбханалла, яхшы көрәшче үсеп килә.   Судьяларның принципсызлыгы аркасында килеп чыкты әлеге хәл. Беренчедән, инде бер мәртәбә кешене баш батыр дип таныгансың икән, сүзеңне кире алмаска, тамашачы фикеренә ка­рамаск­а кирәк. Иң аянычы, татар көрәш кагыйдәләрен җирле көрәш кагыйдәләренә яраклаштыруга ризалашу нә­тиҗә­се булды бу. Мәйданга чыгучылар татарча көрәшер­гә теләми икән, әнә ун ел элек булганча, үзләре машина куя да, шуны отканчы бил алыша инде. Бердәм булыйк, бергә булыйк дип сөйләп, язып торабыз икән, бердәм татарча көрәш кагыйдәләрен дә танырга, мондый урынчылык күренешләрен төбе-тамыры белән йолкып атарга вакыт җитте инде. Хәер, Нижгарда моңа бик тиз генә ирешә алмаслар кебек. Чөнки янәшәдә булган икенче келәмдә яшүс­мерләр, яшьләр көн буе үзләренчә – аяк чалып, өскә ятып – нижгарча көрәште. Хәтта баш батыр исеме өчен тартыш туктатылганнан соң да, икенче келәмдә нижгар көрәше дәвам итте. Алдагы елларда мондый хәл кабатланмасын өчен, судьяларны, тренерларны Казанга җыеп алып берничә көнлек укулар уздырырга, укырга теләмәгәннәрне, татарча көрәшергә риза булмаганнарны көрәш мәйданына кертмәскә кирәктер, күрәсең.   Йомгак урынына   Менә Сабантуй әләме төшерелде, БТК башкарма комитеты җитәкчесе Ринат Закиров Сабантуйның күчмә билгесен – “Тулпар ат” сынын әстерханлыларга тапшырды (сүз уңаеннан әйтик: нижгарлылыр ат чабышлары оештыра алмады). Аны “Дуслык” татар җәмгыяте рәисе, өлкә Думасы рәисе урынбасары Әнвәр Алмаев кабул итеп алды. Шулай итеп XVII Федераль Сабантуй 2017 елны Әстерханда булачак. Рәшит МИНҺАҖ --- | 19.07.2016 (полный текст новости)

  • 2016-07-19 05:15 Татарстанда сырхауханәдә 9 айлык бала үлгән
    19.07.2016 Фаҗига Спас үзәк район сырхауханәсендә 9 айлык малайның үлү очрагы буенча җинаять эше кузгатылган. Бүген бу хакта "Акцент" хокук яклау төркеме хәбәр итә. Алар зыян күргән якка юридик ярдәм күрсәтә. "Һөнәри бурычларын тиешенчә үтәмәү аркасында, саксызлык буенча үтерүдә әлегә шәхесләре ачыкланмаган табиблар гаепләнә. Җинаять эше кузгатылган РФ Җинаять кодексының 109нчы маддәсенең 2 нче өлеше 3 елга кадәр иректән мәхрүм итүне күздә тота", - диелгән хокук яклаучыларның хәбәрендә. Шунда ук әйтелгәнчә, 14 июль көнне бала Спас үзәк район сырхауханәсенең реанимация бүлегенә китерелгән. Аңа "аспипарацион пневмания, Мендельсон синдромы, үпкәләр күперү, 3нче дәрәҗә сулышның җиткелекле булмавы" диагнозы куелган.   "Тикшерү мәгълүматлары буенча, ун сәгатьтән бала табибларның һөнәри бурычларын тиешенчә үтәмәве аркасында үлгән. Малай аллергиядән җәфа чиккән булган һәм, бер версия буенча, табиблар аллергик реакция кузгаткан дарулар кулланган булырга мөмкин", - диелгән хокук яклаучыларның мәгълүматында.   Кичә ТР Сәламәтлек саклау министрлыгы матбугат хезмәте республиканың сәламәтлек саклау министры Гадел Вафинның бала үлеме очрагын аерым контрольга алуын хәбәр итте.   "Бала үлеменең ахыргы сәбәбе әлегә ачыкламаган. Хәзер моның өчен гистологик, химикотоксикологик һәм вирусологик тикшерүләр үткәрелә", - дип хәбәр ителде.   ТР Сәламәтлек саклау министрлыгы мәгълүматына караганда, балага кирәкле медицина ярдәме күрсәтелгән. Медицина ярдәме күрсәтүгә Республика балалар клиник хастахәсенең реанимация бригадасы да җәлеп ителгән.   Алданрак хәбәр ителгәнчә, районга республика Сәламәтлек саклау министрлыгы педиатры җитәкчелегендә комиссия барган.   Гөлшат ГАНИЕВА --- | 18.07.2016 (полный текст новости)

  • 2016-07-19 05:15 Татарстанда бер ир-ат ресторан хезмәткәрләренә үпкәләп, шартлаткыч "куйган"
    19.07.2016 Криминал Алабугада яшәүче сәрхүш 24 яшьлек ир-атны төнлә рестораннан чыгарып җибәрәләр. Ресторан хезмәткәрләренә ачуы килгән ир кеше алардан үч алырга уйлый: "112" хезмәтенә шалтыратып, әлеге ресторанда мина куелу турында хәбәр итә. Гадәттән тыш хәлләр хезмәткәрләре әлеге рестораннан 30 кешене чыгарып, бинаны яхшылап тикшерәләр, шартлаткыч тапмыйлар.     Телефон террористын шалтыраткан номеры буенча табалар. Ул элек машина урлаган өчен хөкем ителгән булган. --- --- | 18.07.2016 (полный текст новости)

  • 2016-07-19 05:15 Башкортстаннан Казанга килүче пассажир автобусы янып беткән (ВИДЕО)
    19.07.2016 Хәвеф-хәтәр Татарстанда янгын чыгу сәбәбен тикшерәләр: кичә трассада Башкортстанның Күмертау шәһәреннән Казанга баручы пассажир автобусы янып беткән. Гадәттән тыш хәлләр министрлыгының Татарстан буенча Дәүләт баш идарәсеннән хәбәр итүләренчә, "Неоплан" пассажир" автобусының януы турында 3:13 сәгатьтә хәбәр ителә. Гадәттән тыш хәл М-7 трассасының 1134 нче чакрымында булган. "Сәламәтлегенә зыян килүчеләр һәм үлүчеләр юк", – дип җиткерә коткару хезмәте.   Автобус тулысынча янып беткән. Анда 35 пассажир, шул исәптән 4 бала да була. Аларны вакытлыча Актаныш районындагы Пучы авыл мәдәният йортына урнаштырып торалар.   Янгын транспорт чарасының төзексезлеге аркасында килеп чыккан дип фараз кылына. 1992 елгы транспорт иминиятләштерелгән. Зыян – 500 мең сум.   Пассажирлар башка автобус белән Казанга озатылган. --- --- | 19.07.2016 (полный текст новости)

  • 2016-07-18 12:05 Ялган турфирмалардан сакланыгыз (КИҢӘШЛӘР)
    17.07.2016 Җәмгыять Җәйге сезонда бер көнлек турфирмалар барлык­ка килә. Клиентлардан акча алып югалалар, ә ял итәргә барырга җыенучылар, диңгез ярында ятасы урынга, суд юлында йөриләр. «Турпомощь» ассоциациясендә генә дә атнасына шундый өч-биш гариза кабул ителә. Алдакчылар кармагына эләкмәс өчен, түбәндәге киңәшләрне истә тотыгыз. Иң элек тур алырга җыенган турфирманың репутациясен өйрәнегез. Интернеттан аларның хезмәтләреннән кул­ланучылар калдырган бәяләмәләрне укыгыз, таныш-белешләрегездән сорашыгыз. Сыналган компанияләр базарда, иң кимендә, берничә ел эшли.   Телефоннан шалтыраткач, сезнең белән сөйләшүче белгечнең сүзләренә игътибар итегез. Менеджер сезнең сорауларга төгәл, тулы җаваплар бирә алмаса, шикләнерлек урын бар. Ышанычлы компанияләрдә югары квалификацияле белгечләр эшли, алар сезгә бик күп мәгълүмат бирә ала.   Тур алганчы, туризм өлкәсендәге терминнарны өйрәнегез. Туристлык фирмасы белгечләре белән сөйләшкәндә, кайбер сүзләрне дөрес аңламаска мөмкинсез. Әйтик, кайберәүләр туроператор белән турфирманы да аера алмый. Туроператор ул – турпродукт булдыручы, туристларга хезмәт күрсәтүне тәэмин итә торган компания. Ә турфирма исә туроператор барлыкка китергән һәм сатуга куйган юлламаны халыкка сату белән генә шөгыльләнә.   Туроператорларның бердәм реестры Ростуризм сайтында урнаштырылган. Компанияне шушы сайттан эзләгез, таба алмасагыз, ул ялган фирма дигән сүз.   Турагентларның реес­трын да тикшерегез. Икенче елдан һәр туристик агент мәҗбүри рәвештә турагентлар реестрында теркәлергә тиеш була. «Турпомощь» сайтында операторлар белән хезмәттәшлек турында килешүләре булган туристик оешмалар исемлеге булдырылачак. Хәзердән үк ике меңнән артык оешма сайттагы исемлеккә кергән инде. Сез мөрәҗәгать иткән турфирма әлеге исемлектә булса, шикләнер урын юк.   Сез мөрәҗәгать иткән фирма эре туристик агент челтәренә карарга мөмкин. Бу хакта мәгълүматны менеджер аша белә аласыз. Мондый төр оешмалар да закон нигезендә эшли.   Турфирма яки туроператор урнашкан офиста бердәм федераль реестрга кертелү турында мәгълүмат таныклыгы эленеп торырга тиеш. Аны күрмәсәгез, сорап алыгыз.   Бәяләргә игътибар итегез. Алар бик арзан булса да шикле, шулай ук компания тиз арада бәя төшерә башласа да икеләнерлек урын бар. Арзан путевкалар акцияләр кысаларында яки «кайнар турлар» тәкъдим иткәндә генә була.   Туристлык хезмәтләре күрсәтү турындагы килешүне яхшылап укыгыз. Сезгә санап кителгән хезмәтләр анда барысы да булырга тиеш.   Лотерея, төрле приз уйнатуларга сак карагыз. Намуссыз кешеләр, бүләк оттыгыз дигән булып, сезне ялга китәргә кыстый башлый. Анда барыр өчен сезгә, имештер, фәкать юл өчен генә түләргә кирәк була. Чынлыкта ул тулы бер тур бәясеннән дә артык булырга мөмкин. Биш йолдызлы отель дә гадәти хос­тел булып чыкмагае. --- --- | 15.07.2016 (полный текст новости)

  • 2016-07-18 12:05 Төннән соң көн туар...
    17.07.2016 Язмыш Гаиләдә төпчек бала идем. Әмма мине иркәләп-сөеп түгел, кыерсытып, кимсетеп үстерделәр. Никтер әнием яратып бетермәде. Баштарак: “Әллә әти белән әни мине кызлыкка гына алдылар микән?” – дип тә уйлый идем. Кеше белән аралаша белмәвем аркасында дусларым да юк иде. Егетләр турында әйткән дә юк. Мәктәпне тәмамлаган елны гына күрше авыл егете белән очраша башладым... Дамир салырга бик ярата иде. Хәер, ул чакта эчмәгән кеше юк иде ул. Ни гаҗәп, әнием Дамир белән очрашуыма каршы килмәде. Тик без озак очрашып йөрмәдек, юлларыбыз өзелде. Мин медицина училищесына укырга кердем, ул исә авылда яшәп калды. Язмыштыр инде, кулыма диплом алган елны Дамир мине урлап үзләренә алып кайтты. Никах укытып, туй уздырдык. Шулай итеп авылда яши башладым. Өйдә кеше күп иде. Ул вакытта каенатамның әти-әнисе дә исән әле. Җитмәсә, иремнең кияүгә бармаган ике сеңлесе, бер энесе бар. Тормышымның асты-өскә килде. Үз гаиләмдә кыерсытылу күреп яшәү генә җитмәгән, мин монда да артык кашыкка әй­ләндем. Бу хакта әниемә дә әйтеп караган идем. Тик ул: “Ярамаган сиңа тагын. Дамир кебек ирне каян табасың?”– дип җавап бирде. Ничек тә калага китәргә кирәк иде. Дамир озак уйламады, ризалашты. Казанга килеп заводка эшкә кердек. Тулай торакта урнашкан кечкенә генә бүлмәдә яңа оя корырга тырыштык.   Тик шәһәр тормышы Дамирны тагын да ныграк аздырды.Чит хатыннар белән дә чуалды, эшен ташлады. Озакламый өйдән бө­тенләй чыгып китте. Ә мин кечкенә бала һәм өстемдәге ике кредит белән утырып калдым. Бу хакта якыннарыма әйтмәскә тырыштым. Әмма серне яшереп торып буламыни? Дамирның икенче хатын алып кайтуын белгәч, әти белән әни мине эзләп Казанга килеп җиттеләр. Әлбәттә, мин гаепле булып калдым. Алар киткәч, башыма төрле уйлар килде. Улымны ияртеп Казансу буена чыгып киттем. Баламны күтәреп суга кереп барганда, мине ниндидер тавыш туктатты. Шул чакта яшәргә, тормышны яратырга сүз бирдем. Авылга юл ябылган иде. Баламны карарга булышучы бер әби таптым да эшкә чумдым. Әкренләп аякка бастым. Фатирлы да булып куйдым, улымны да үстердем.   Бүгенгедәй хәтеремдә калган бер очракны мәңге онытасым юк. Авылдагы апаның малае эшкә урнашырга дип Казанга килде. Миндә яшәде. Акчаны җиткерә алмыйм, эштә кыскартуга эләккән елым иде. Шунда бар булган алтыннарымны җыеп, ломбардка илттем. Үзем елыйм, үзем ярты бәясенә йөзек-алкаларымны тапшырам. Ә бит болар барысы да туганымны ашатып-эчертү, яшәве­без өчен кирәк иде. Энем минем өмет­ләрне акламады. Эшкә дә урнаштырып карадым, тик ул ансат кына акча эшләмәкче булып уен автоматларында уйнаган. Өстемә бурчылар өеп, көч-хәл белән авылга кайтарып җибәрдек аны. Ул вакытта элеккеге ирем Дамир да исерек килеш урамда туңып үлгән иде.   Биш балалы гаиләдә үссәм дә, ялгызлык утында янып яшәдем. Барып егылыр кеше булмады. Моннан берничә ел элек хас­таханәдә ятарга туры килде. Шунда бер ир-ат игътибар күрсә­тә башлады. Наил миннән 18 яшькә олы булып чыкты. Әмма яшь аермасына да, башкасына да карап тормадым. Ялгызлыктан арыган идем. Хәзер сөенеп бетә алмыйм. Ярый ла, гаиләле булганмын. Тормышыбыз җитеш, зур йорт төзеп чыктык. Ирем машина да алып бирде. Менә хәзер туганнарым да якын итә башлады. Ирем улымны да үз фамилия­сенә күчереп куйды. Арттагы авыр елларны исемә төшерергә дә кур­кам.   Гүзәлия --- | 15.07.2016 (полный текст новости)

  • 2016-07-18 12:05 Бер чемодан кыйссасы
    17.07.2016 Җәмгыять Сөйгән кешедән күз, авырткан җирдән кул китми, диюләре хактыр. Ничек шулай булды соң бу? Уйлап-уйлап та, әле һаман уемның очына чыга алганым юк. Гүя ки җен эше булды бу. Әйтерсең, җен алыштырды, күзне томалады, бер чарасыз итте. Әмма сизәм, җен-пәринең бер катнашы да юк монда. Ур-ра! Тря-лә-лә... Китәбез сәяхәткә! – Ура, суга, җилгәрә...    Шаярталар! Сабый чакка кайткандай, бала-чага кебек сөенүемне өйдәгеләр дә аңламый хәтта! Көләләр. Халык диңгез буена бәрхет фасыл – җәй ахыры, көз башында барып ял итәргә тырыша. Безне бәһаләрнең кимегән – ташламалы чагы ныграк кызыктыра. Юрганыңа карап аяк сузасың, диләрме. Югыйсә ярлы кешенең акчасын арзан тауар бетерә дигән сүздә хаклык күбрәктер әле. Росстат мәгълүматларына караганда, туристлар иң күп йөри торган илләр – Төркия, Кытай, Мисыр, аннан Финляндия, Таиланд, Германия, Греция, Италия икән. Ә Берләшкән Гарәп Әмирлекләре туристларны тарту ягыннан унынчы урында гына. Нигә күңелне шул ил тарта? Бу сәяхәтне ник түземсезләнеп көтүемне үзем дә аңламыйм. Күңел төпкелендә посып торган бер хыялмы ул? Әллә кайчан ишеткән бер әкият җилкендерәме, белмим... Ком чүлендә авырлык белән көн күрүче гарәпләр Аллаһы Тәгаләгә ялвара икән: «Раббыбыз, ни гаебебез бар, ник безне генә болай җәзалыйсың? Ни төче суы, ни иген игәрлек уңдырышлы туфрагы булмаган җирдә ничек яшәргә соң безгә?» – диләр имеш. Шулчак күкләр күкрәтеп илаһи тавыш килә: «Сабырлы­гыгызны сыныйм мин. Килер бер көн, шуның әҗерен күрерсез, сезгә дигән байлык җир астыннан үзе калкып чыгар. Түзем булсагыз, дөньядагы иң бай илдә яшәү бәхетен татырсыз».    Нәкъ менә Әмирлекнең хыялның чынга ашуын раслаган әкияти ил булуы күңелне тартадыр, бәлки. Йөз-мең ел буе шайтан таягы гына үскән чүл нибары утыз ел эчендә чәчәк атсын, ком бураны эчендә яшәгән кавем дөньяны шаккаттырырлык тәртипле, гүзәл ил төзи алсын әле! Могҗиза түгелмени бу? Мөселман дөньясының мактанычы бит ул. Галәмне гаҗәпкә калдырулары хак. Дөрес, нефть ятмалары табылуы, ярларын диңгез, хәтта океан култыгы юуу да – туризмны үстерү мөмкинлеге – алар файдасына. Әмма ләкин нефть фонтан булып бәреп чыккан, кара алтын ятмалары күпләп табыла торган ил бер Гарәбстан гынамы? Ә безгә үрнәк ил төзү өчен ни-нәрсә җитми соң? Шуны беләсе иде! Дөньядагы иң затлы-зиннәтле мәчет дип дан алган Әбү-Дабидагы мәчетне, Дубайның җырчы фонтаннарын барып күрәсе килү дә табигый ич.   Менә бәхет, Интернетта казына торгач, «Әмирлеккә сәяхәт өчен шалкан бәясе бу!» диярлек арзан юллама да табыла. Кычкырып әйтергә кыймасак та, әле тагын бер сәбәбе бар: ике яшькә кадәрге балага тур өчен түлисе юк! Ә ике яшь тулгач, бернинди ташлама каралмаган. Олылар кебек үк сәяхәт итә. Безнең Хәйдәргә кая барса да, барыбер. Әмма күз күрмәгән якларны урап кайту өчен безгә әйбәт сылтау бит бу: быел да бармасак, тагын кайчан? Рәхмәт төшкере: кырыс канун-тәртипләре белән танылган Шарҗа әмирлегендә диңгез буендагы без кызыккан һотельгә бар юллама. Виза – рөхсәт алынган, китәр көн билгеле, иркенләп юлга җыенсак та була. Без дигәнем – кызым, ике яше туларга нибары ике атна калган оныгым Хәйдәр һәм мин фәкыйрегез. Кияү-балакайны эшеннән җибәрмиләр. Кафтау артындагы күз күрмәгән ерак илгә чыгып китү уен-муен түгеллеген искәртә, шулай да улыбызны утыртып йөртергә уңайлы, җыелмалы бишек-арба, суда батмый торган жилет ише кирәк-яракны хәстәрли. Бала белән юлга чыгуның хәтәрлеген чамалыйбыз чамалавын. Әмма уйга бер кергә, тукталу кыен.    Тел белмәгән килеш, ике яше тулмаган сабый белән сәфәр чыгу уен эшмени! Моның өчен тәвәккәллек, батырлык кирәк. Чынлыкта, сәяхәтебез әкияткә охшап тора. Әйтик, балтадан ботка пешерә торган солдат әкиятенә тартым ул. Ә ботка нәкъ менә шул малай аркасында гына куерыпмы-куера. Солдат хәйләсен искә төшерик әле... Чуендагы суга балта саласың да тәмле ботка, кайный-кайный, имештер, үзе пешә. Әзрәк ярма өстәп, тагын сөт, май, тоз да кушып җибәрсәңме! Телеңне йотарлык ботка әзер. Безнең әкият шуңа охшаш: оныкка сәяхәт буш, ә без аңа иярәбез генә.    «Аэропортта чемоданны төрдерергә онытмаска иде», – дибез дә... Ахры өлгермәбез, пассажирларны теркәү бара. Чиратның койрыгына басабыз. Авыз ачып, аягөсте йоклап торганны мондый җирдә бер дә өнәмиләр: «Багажны тиз куегыз!» – дип ашыктыралар. Безнең әле бишек-арбаны: «Бу – таяк-коляска» дип рас­лый­сы, багаж итеп тапшырмыйча, үзебез белән аласы бар. Чөнки безгә... биш сәгать очасы, төнлә, беренче киткәч кенә төшәсе... Арба кирәк! Мондый озын сәфәргә (аэропортка өч сәгать алдан килеп утырасы, биш сәгать күктә – самолетта очасы, Дубайда – очкыч җиргә кунак­лагач, икенче әмирлеккә – Шарҗага, чынлыкта бүтән илгә барып урнашасы...    Безнең очкыч аэропорттан (төрекләр аны һава аланы дип йөртә) кичке җиделәр тирәсендә очып китә. Хикмәти Хода, юлда черем итәрбез, дигән өмет акланмый: самолеттагы халыкның кимендә яртысы тезендә бала сикертә. Берсеннән-берсе күрмәкче уйный, шаяра, елаша бала-чага, һәркайсы һөнәрен күрсәтергә ашыга. Кая ул йоклау! Баласыз пассажирлар кызганыч хәтта. Без ярый, экономия дип котырдык, бала-чага шау-шуына алар ничек түзә? Бер кичкә кер мичкә, диләр дә... Яшьрәк чакта сәяхәттә йөрүне кирәксенмәдек. Кесә төбе дә такыр, туган йортка – әти-әни янына кайтып эшкә булышуны бурычыбыз санау да хак иде. Газизләребез җир куенында, урыннары җәннәттә булсын! Ә гомер кыска. Илләр күрәсе килә.     Биш сәгать биш тәүлек сыман тоела. Кич буе күз дә йоммаган килеш, арып-алҗып, төнге бердә Дубайның һава аланына кунаклыйбыз. Фәкать без, русиялеләр генә кыю халык – ипи-тозлык тел белмәгән килеш уйламый-нитми чит-ят илгә чыгып китәргә батырчылык итә. Дин кардәшләр яши торган ил дип юансак та, ни гарәп, ни инглиз телен аңламаган көе ят даирәгә килеп төшкәч, каушата.  Ничек тә кешедән калмаска! Дубай аэропорты сәгать саен дистәләгән илдән туристлар кабул итә. Ялгыш бүтән төркемгә кушылып китсәң... Булыр!    «Сәяхәтче бака» хикәяте хәтергә уелып калу тиккә түгелдер, сәяхәт итү омтылышы — йөремсәклек һәр җан иясенең — димәк, минем дә канымда.   Хәер, башта багажны, ягъни чемоданны барлап алырга кирәк бит әле. Эреле-ваклы, кызыл, көрән чемоданнар кара тасма буйлап җай гына шуыша. Ниндие генә юк, тик безнекенә охшаганы гына күзгә чалынмый. Әллә танымыйча үткәреп җибәрдек?! Иске букча сөйрәп йөрү шәп булмас дип, өр-яңа чемодан алып куйган идем. Шәбен шәп, зур да үзе, төсе күңелгә ятышлы – кап-кара. Елтыр-ялтыр килә торган тимерләре дә бар. Хәер, аларын юньләп карап та тормадым, шунысы мөһим, чемодан саллы, бабай әйтмешли, мондый сәфәр өчен «дос­туй­ный». «Кыршылып беткән букчаң белән йөрмәссең бит инде», – дип, кызым искә төшермәсә, шкаф башын­да ятып та калган булыр иде әле. Миңа нәрсә, алмашка бер күлмәк тә, коену киеме – шул җитә. Безгә иң кирәге – диңгез. Ә кояш белән диңгез бөтен кешегә тигез! Чемодан тутыруга катышмавымны шулай акласам гына инде. Гүзәлем бала әйберләре тутырып үзе кайнашты.   Үз милкен танып өлгергәннәр ашыгып автобуска йөгерә. Ә без кара тасмадан күз алмый көтәбез. Әмма күренми генә чемодан, әллә адашкан?   Юл буе уйнап-шаярып тәмам алҗыган сабыйның сабырлыгы төкәнә, имәргә сорый, көйсезләнә. Әмма, үч иткәндәй, чемоданның үзе дә юк, эзе дә... Инде сирәгәеп калды урманлык, ягъни багажлык диясе... Эчкә борчу төшә, ни хәл бу? Төркия түгел бу сиңа. Төрекләр мөселман туганнарга хәерхаһлы, ә гарәпләр... вәкарьле, үзен эре тота торган халык. Хәер, монысы күзәтә, караштыра торгач, соңрак чыгарган нәтиҗә. Әлегә багаж дигәнен барлап аласы да вакытында Шарҗага китәсе автобуска эләгәсе! Чү, күз күгәртеп көткән чемоданыбыз җай гына «йөзеп» килә түгелме?! Җилләнеп тартып төшерүем була, имәнеп китәм: ник бик җиңел соң ул? Безнекедер бит инде? Юкарган, җыйнакланган сыман. Элегрәк, әле совет заманында, озын куллы адәмнәрнең чемодан ише әйберне актарып, җайсызрак яткан вак-төякне эләктерү очраклары булгалаган бугай. Без бит... караклыкка бик нык чик куелган илгә – Әмирлеккә очып килдек. Булмас... Чү, ашыкма, әнә тагын бер кара чемодан «йөзеп» килә! Колагына ябышучы күренми, анысын да эләктереп, сөйрәп төшерәм. Игезәкләр сыман бер-берсенә ике тамчы су кебек охшаш ике чемоданны янәшә бастырып куям да аптырап карап торам. Берсе калын, тыгызлап тутырганга – безнекенә охшаш. Тукта, язуы – ярлыгы бар ич: безнеке! Ышанмыйча, бикләвечен әз генә кайтарып, ачып карыйм. Шул ич инде, иң өстә Хәйдәргә дип алган, һава өрдерелгән жилет. Тынычлап, иркен сулыш алыйм дисәм, бала көйсезләнә.   Ә шулай да күңел урынында түгел, әгәр табылмаса? Адашкан чемодан көтеп ялың узып китсә?     «Озак маташабыз!» – кызым арбаны җыя-сүтә алмый азаплана. Ниедер ычкынмый. Кабаланып мин дә килеп тотынган булам. Киемнәр салган букча ава, әйберләр кайсы кая чәчелә. Коелган нәрсәләрне җыештырып азапланган арада кызым баланы, арбаны һәм чемоданны эләктереп алга ыргыла. Кешедән калмыйк, янәсе. «Кая, кайсы-берсен бир әле миңа!» – диюемне ишетми дә. Күз алмасын тикшерү процессы үтәсе бар, каушата, гаеп тапмагайлары...   Монысын да хәвеф-хәтәрсез уздык. Төн уртасы бул­гангамы, бәлки, сабый хакын хаклапмы, бәйләнеп тор­мадылар. Өлгердек! Әнә кулына исемлек тоткан ханым без барачак һотель исемен кычкырып тора. Без ул, без – сәяхәтче бакалар! Килдек! Күрсәнә, нинди зыялы ил бу, автобус йөртүчесенә кадәр нәзәкатьле елмаеп: «Мадам!» дип, чемодан тоткасына ябыша. Хөрмәтләп дәшү кем күңеленә хуш килмәс. «Мадам» булгач, башны югары тотып, вәкарь белән генә атлыйсы бит инде. Кеше дигәнең михнәткә дә күнегә, ә яхшы мөнәсәбәткә тизрәк тә ияләшә. Чемоданга кул да тими, елмаеп кына торасы.   Дубай белән Шарҗа арасы нибары егерме минутлык юл. Хикмәти Хода, һотель хәдимедер инде, автобус килеп туктауга каршыбызга йөгереп чыга. Янә кулга да тидермичә, чемоданнарны озын йөк арбасына төйиләр. Без: «Үзем!» – дияргә күнеккән бит. Урынсызга борсаланмагыз, дигәндәй: «Мадам!» – дип куюы үзе үк тынычландыра ахрысы. Сервис дигәннәре шулай буладыр...   Ә ресепшенда, гүя кадерле туганнарын көтеп торганнар: паспортны сузуга алдан тутырып куелган карточкаларны күз ачып йомганчы кулыңа тоттыралар. Рәхим ит, менә ачкычың, ал, урнаш! Озатучысы да көтеп кенә тора. Болай да була икән! Икедән соң гына бушый бүлмә дип тилмертеп торсалар, нишләрбез дип борчылган идек. Юкка! Килдең, кердең, юынып ал да, рәхәтләнеп ял ит...   Ял итәргә түгел, юынырга да өлгерә алмый калдык, озата килгән хадимебез телефон, сейф, җилләтү җайланмаларының эшләү тәртибе белән таныштырып йөргән арада шук малаебыз суыткыч, сейф ишекләрен шалтыр-шылтыр ачып-ябып уйнарга, телефонны боргаларга, ачкычларны шылтыратырга өлгерә.    ​Ә суыткычка тутырып куйган шешәләр... Тәмле суның ниндие генә юк! Тик шунысы: прейскурантка күз салуга сискәнеп китәсең, бәһаләре «тешли». «Юк, балага мондый эчемлекләр эчертмибез, зарарлы. Алыгыз», – дибез. Аңа шулай кушылгандыр, аңламамышка салышып, егетебез шылу ягын карый, аяк ялы – доллар биргәнне дә көтеп тормый хәтта. Ул чыгып китүгә, ванна-бәдрәф ишеге шылт итә дә эчтән бикләнә. Коткарыгыз! Малай кереп бикләнде, Тегеләй боргалыйбыз, болай – юк, ачып булмый. Әнисе кемне дә булса чакырырга чыгып чаба. Ишекнең теге ягында сабый үкерә, бу якта – мин... Үрле-кырлы сикерәбез. «Әни! Әни!» Бала өзгәләнеп елый, «Улым, сабыр ит!» – дип ялвару файдасыз. Тавышка уянмаган кеше калмагандыр, билләһи. Әле дә ярый, шаянкайны тоткынлыктан коткарырга тиз килеп җитәләр. Бу бәладән дә котылдык, дип...  Өс-башны алыштырасы да йомшак урын-җиргә чумасы иде дә... Кая соң безнең багаж – чемодан? Их, тел белмәүләр! Бәлки, калдырасы булмагандыр!   Ниһаять! Китерделәр. Әмма... бәла бер килсә килә бит ул! Чемоданнан йокы күлмәкләре алмакчы булып ачыйм дисәм... Чак артыма аумый калам. Юк, тораташ булып катып калам: безнекеме бу? Ник яртылаш буш соң ул? Аптырап ярлыгын карыйм. Әбәү! Аввакумова Анна дигән түгелме?! Алышынган!   Кайда, кайчан? Мөгаен, алдан төшкән туристлар бутагандыр. Тыныч­лана, йокымсырый башлаган баланы арбага утыртабыз да, кара чемоданны сөйрәп, ресепшенга чабабыз: буталган, безнеке түгел ич бу!    Тыңлавын тыңлыйлар, каядыр шылтыратып та алалар. Тел белмәсәк тә: «Табылыр, югалмас!» – дигәнне төшенәбез! Гүзәл сукалый-сукалавын. «Иртәнгә кадәр түзегез! Борчылмагыз», – дигәнне миңа да ирештерә. Туристлар белән рус телендә аралашучы белән дә тоташтыралар. Ул да шуны сөйли. Йокы күлмәге дә юк, бала әйберләре дә...   Иртә таңнан көтә башлыйбыз. «Шомырт салкынна­ры»нда туңмаслык итеп киенгән килеш бит без. Монда кыздырыпмы-кыздыра. Диңгез шулкадәр тыныч, вак дулкыннар йөгерешә, чакыра, ымсындыра. Суга кереп булмый, киемсез... Көне буе телефон саклыйбыз. Тик тавышы-тыны чыкмый. Оныттылар болар без барын. Ресепшен тирәсендә болганудан да файда юк. Ап-ак, озын күлмәк кигән мәһабәт гарәпләр мөлаем елмая, әмма ярдәмгә ашыкмый. Без «Көтегез!»не ятлап бетердек инде. Моң-зарыңны сөйләр өчен русча аңлый, сөйләшә торган гид кирәк. Ә очрашу кичке алтыга гына билгеләнгән. Көтәбез. Бүтән чараң булмагач, нишлисең... Әле ярый, бүлмәдә җилләткеч эшли. Әле ярый, юанырга улыбыз – шаянкай бар, бөтен игътибар аңа! Әле кайчан шулай иркенләп аның белән уйнар идек! Бәхет ни икәнен белмәс идең, бәхетсезлек килмәсә, дими хәлең юк. Яманның да яхшы ягын табып була икән, теләсәң...    Югалтуны яман гадәткә – ят әйберне эләктереп китүгә юрасалар? Әбекәйнең намаз саен: «Хак бәлаләр­дән, нахагыннан үзең саклый күр, Ходаем!» – дип ялваруы тиккә дисеңме? Югалган чемодан кыйссасы көн озын, хәтта төнлә дә тынгылык бирмәгәч, нишләргә тиеш соң без? Ашыгу, каушау-кабалану аркасында бит бу борчу. Әле кайда диген, Берләшкән Гарәп Әмирлегендә – бурлык, караклыкка каршы кырыс кануннар хөкем сөргән илдә бит. Угрылыкка бик куеп буламыни, дияр укучым. Югыйсә монда да бит бае-ярлысы, гаделе, бик үк тугры юлдан йөрмәгәне бардыр. Әгәр ваемсызлык, гамьсезлекне дә кырыс-катгый статья белән хөкем итә калсалар? Урлашып тотылган каракның йә кулын кисәләр, йә төрмәгә утырталар дигән сүз... хакмы-юкмы, белмим, әмма илдә – тәртип. Ничек иреш­кәннәр моңа? Монысы сер. Игезәк чемодан сыңа­рын эзләп мәш килүебез кемгәдер көлке тоелса да, моңсу...   ...Очрашу урынын эзләп тапканчы вакыт уза. Көн буе көтеп тә соңгар инде! Очрашу башланган. Тота-каба үз хәсрәтеңне сөйли алмыйсың. Туристлар карарга-күрергә кызыккан урыннар, экскурсияләр турында гидның җентекле нотыгын тыңлыйбыз. Өч-дүрт җиргә сәяхәт кыларга ниятләп, исемлеккә теркәләбез. Шуннан соң гына чемодан кыйссасын бәян итәргә җөрьәт итәбез.    Гарәпләр бала-чагага мөкиббән. Мостафа безнең Хәйдәрне күтәреп ала, кич буе кулыннан да төшерми. Кочаклау-үбүләрне һич өнәми торган кыргый малай, безне көнләштереп, кап-кара ком гарәбенең муенына сарыла. Мостафа эшен белә, күрәсең, каядыр шалтырата, сөйләшә. Табылган чемоданыбыз! Аэропортта – безне көтеп тора. Барып алырга кирәк. Чит чемоданны – ресепшенда калдырган теге игезәкне алып, такси яллап, Дубайга элдертәсе. Аның иясе дә үзенеке табылуга шат, бөтенләй бүтән әмирлектән килеп ята. Әбиемнең: «Хак бәлаләрдән, нахагыннан, зинһар, Үзең сакла», – дип иртә-кич ялварганы менә кайчан искә төшә. Тиккә түгел бит бу. Күпме вакыт үткәннән соң да хәтереңә төшсә, тәннәрең чымырдап китәрлек хәвефле хәлгә юлыга язу... Җитмәсә, бала белән бит! Әле ярый, әкиятләрнең ахыры әйбәт бетә. Дубай аэропортына барып, чит чемоданны калдырып, үзебезнекен алып кайтыр өчен таксига тоткан ике йөз дирһәмне, ягъни ике меңгә якын акчаны һәм, әлбәттә, кайгырып бер төн эчендә чәч агартуны исәпләмәгәндә, шөкер, безнеке дә әйбәт тәмамланды.    Шул чактагы хис-кичерешләрне бер язмага сыйдыру... Мөмкин түгел! Ә мин әле бу гүзәл илнең нибары утыз ел эчендә әкияттәгечә үргә үрләвен, җырлы фонтаннар­ның сихри моңын, затлыдан-затлы мәчетнең күз камаштыргыч матурлыгын, хатын-кызның ник карадан киенеп йөрүен, әмирлектә җирле халык – гарәпләрнең саны артсын өчен бер ирнең алтмыш сигез сабыйга ата булу тарихын, тагын әллә нинди кызыклы хәлләрне сурәт­ләрмен дигән идем... «Маҗаралар дөньясында маҗаралар бетәрме?» ди әнә шагыйрь. «Илләр-җирләр күрер өчен бер гомерем җитәрме?» дип тә өстисе килә. «Җиткәне белән!» – ди эчке сиземләү. Әмма янә сәфәр чыксам, чемоданга кызыл тасма тагарга һич тә иренмәс идем.   Юлга җыенуның 10 кагыйдәсен истә тоту берәүгә дә зыян итмәс: * иң әүвәл алдагы көннәргә һава торышын белешү зарур. Чөнки соңгы елларда табигать көтелмәгән сюрпризлар белән гаҗәпкә калдыра. Салкын тиеп авырмас өчен, җылырак киемнәрне алдан хәстәрләп кую мәслихәт. Ялның һәр көне кызыклы булсын дисәң, кайчан нәрсә киясеңне, бизәнгечләрнең кайсысы кирәгрәген алдан ук күздән кичер. Югыйсә төяп барган әйбереңнең яртысы чемодан төбеннән чыкмый, җылы якны күрмичә кире әйләнеп кайтачак;  * кирәге чыгуы ихтимал дигән кием-салым белән чемоданыңны дыңгычлап тутырырга ашыкма. Йөгең әзрәк булса, юл йөрүе тизрәк тә, җиңелрәк тә;  * бик кирәк дигән әйберең онытылып калмасын өчен болай эшлә: аласың килгән киемне бер күч итеп өеп куй да бик кирәген генә сайлап, аерып ал. Күр дә тор, чемоданның яртысы бушаячак. Ә әйберләр бер-берсенә ярашырга, әйтик, кофтаң итәк белән дә, чалбар белән дә киярлек булырга тиеш. Алмаш-тилмәш кигәндә гел бер төсле киенеп йөрү ихтималы янамый. Салкынайтып җибәрсә яки кич йөрергә чыкканда юка киемне берничә кат кияргә дә була ич;  * багаж бүлтәеп тормасын өчен аяк киемен, кызыну костюмнарын аска, юка свитер, майкаларны бөгәрләнмәслек итеп өскә, тыгыз рулон итеп төреп сал. Оекбаш, яулык ишесен юка пакетка тыгып, аяк киеме эченә салырга да була; * аяк киемен юка полиэтилен пакетларга тыгабыз. Кроссовка-джинс ише күп урын ала торган киемне өскә кию отышлырак булыр; * ватылу, бозылу ихтималы булган кадерле әйберләрне уртага урнаштыр. Ерак җыйсаң, якын алырсың. Ә арзанлы вак-төякне, әйтик пляжда кия торган аяк киеме, тастымал-сөлге ишеләрен өстерәп йөргәнче, баргач алу җиңелрәк;  * йокы күлмәге яки пижаманы иң соңыннан салырга да мөмкин. Аларга гына урын табылыр. Иң мөһиме, үзең кирәкле дип санаган әйбергә караганда атна-ун көн буе шунсыз яшәп булмый торганнарын онытмаска тырыш; * бизәнү әйберләре – муенса-мазар салынган тарт­мачык онытылмасын. Һәм, әлбәттә, дарулар. Баш авыртса, кызу капса, ят ризык килешмичә эч китсә, агулансаң, бөҗәк тешләсә – ят җирдә дару эзләп йөрү вакытны ала, табылмавы да ихтимал. Ә алтын-көмеш –  зәркан бизәнү әйберләрен документлар, билет, акча белән бергә үзеңнән калдырмый торган кул сумкасына салу хәерлерәк; * чемоданның һәр карышын – кесәләрен дә файдалану хәстәрен күр; * үз тәҗрибәмнән чыгып әйтәм (монысы бик мөһим), чемоданыгыз аерылып торсын өчен, аны күңелегезгә якын берәр нәрсә, әйтик, тасма-күбәләк, бәйләвеч белән бизәгез. Ачык-якты төсе әллә каян күренеп торырлык булсын.   «Бәхет ул син барып җитәргә хыялланган станция түгел, ә бәлки сәяхәт итү ысулы», дигән акыл иясе хаклыдыр, ә безгә – хәерле сәфәрләр, дияргә кала.  Роза МУЛЛАНУРОВА --- | 03.06.2016 (полный текст новости)

  • 2016-07-18 12:05 Рәшидә абыстай Исхакый: «Ул да минем шикелле күп бала тапкан, ә бала ул – Аллаһы тәгаләнең әманәте»
    16.07.2016 Милләт Кызык та, дөресрәге, кызганыч та инде бу тормыш: әле күптән түгел генә асылташ шикелле ялтырап, бар җиһанга нур чәчеп яшәгән олуг затлар көннәрдән бер көнне бакыйлыкка китәләр дә баралар, бәхилләшә дә алмый каласың. Мәрсияләрен газета битләрендә күргәч кенә күңелне үкенү хисе били - «Нигә ешрак очрашмадык икән?» Әйе, вакытыбыз юк, эшем кешеләре ич без – дөнья куабыз, җиргә мәңгелеккә килгәндәй кыланабыз. Бик күпләрнең остазы, ислам юлына басканнарның маягы булган мөхтәрәм зат – Рәшидә абыстай Исхакыйны югалткач та шундый хисләр кичердем. Кызганыч, соңгы юлга озатырга бару да насыйп булмады үзен. Чит шәһәрдә командировкада идем.   Рәшидә абыстай белән мине һөнәрем таныштырды. 90 яше тулыр алдыннан бер танышым аның турында язуымны үтенде. Китапларыннан намаз өйрәнгән бу абыстай белән үземнең дә якыннан аралашасым килеп йөри иде. Билгеләнгән көнне өйләренә киттем. Тынычлык бистәсендә башка өйләрдән берни белән дә аерылып тормаган гади авыл өенә кергәндә, гаҗәпләнүем чигенә җиткән иде. Ничә еллар Татарстан мөфтие булып торган Госман хәзрәтнең әнисенең өе башкалардан аерылып торса да, гөнаһ булмас иде инде дип уйладым. Ләкин Рәшидә абыстайның байлыгы өендә идәнгә сузып салынган баннерда сурәтләнгән нәсел агачында икән бит. Аның гаилә әгъзалары 2014 елда ук инде 120 гә җиткән, тагын бишесе дөньяга килергә тора иде. Әйе, бу бернинди байлыкка да алмаштырып булмаслык олы хәзинә. Акыллы абыстай үзе дә шуны аңлаган, балаларына, оныкларына да тормышның бу олы хакыйкатен төшендерә алган. Мин Рәшидә абыстайга соклануымны, аның бала тәрбияләүдәге тәҗрибәсен «Шәһри Казан» газетасында зур итеп язып чыккан идем.   Шул елның рамазан аенда ак әбигә 90 яшь тулды, ул мине үзләренә авыз ачарга чакырды. Ифтар өчен махсус корылган чатырда кеше бик күп, араларында шактый дәрәҗәлеләре булса да, миңа да аерым игътибар күрсәтергә җай тапты.   Ә тагын бер тапкырында ул минем телефоныма үзе шалтыратып, өйләренә дәште. Абыстай кадәр абыс­тай чакыргач, ничек бармый каласың инде. Мин килеп җиткәнче, намаз вакыты кергән иде. Рәшидә абыс­тай белән янәшә басып гамәл кылгандагы күңелдәге хисләремне аңлатырга сүзләр таба алмам. Абыстай мине юкка гына чакырмаган икән, икенче бүлмәгә керсәм, кибет дип торам – карават өстенә үзенең берсеннән-берсе матур, ә иң мөһиме – дога белән сугарылган күлмәкләрен сузып салган. Янымда: «Кайсы ошый, шунысын ал, кызым, ал, ал, оялма, бәхилләп бирәм», – дип бөтерелә. Ә мин каушавымнан телсез калдым. Бүләк өчен язмадым бит инде мин аның турында, яратып, сокланып, чын күңелемнән язган идем. Ләкин Рәшидә абыстай өзми дә куймый да, алайса үпкәлим, ди. Әфлисун төсендәге бер күлмәген киеп караган идем, «Матур, матур, килешә!» – дип, мактап туя алмады. Аңа төстәш үзе чиккән калфагын да бирде әле. Алсам да яхшы түгел, алмасам, үпкәләтәм дип, бүләкләрне зур рәхмәтләр әйтеп алып, кайтып киттем. Дөресрәге, киявеннән машина белән илттерде ул мине. Чынлап та, гади генә бүләк түгел бит ул – абыстай иңеннән төшкән, күпме Коръән сүрәләре тыңлаган изге күлмәк, кем белә бит, бәлки миңа ходайдан ниндидер бер фалдыр. Бәлки, ул минем дә хаҗга баруымны теләп торыр.   Дөрес, мин аны киеп таныш-белешләргә генә мактана алдым, күлмәк зуррак иде. Ә менә күптән түгел генә кигән идем, көзгедә абыстайның нурлы йөзен күргәндәй булдым. Зур түгел икән бит, таман икән. Хаҗдан кайткан күлмәк үзе шулай киң дә, озын да булырга тиеш бит инде. Беркөнне «Ярдәм» мәчетендә көн саен уздырыла торган ифтарга улларыбыз да өлеш кертте һәм гаиләбезне шунда кунакка чакыр­дылар. Менә шул авыз ачу мәҗлесенә абыстай бүләген киеп бардым. Рәшидә абыс­тай да катнашкан шикелле булсын әле дип, махсус шул күлмәкне сайладым. Әле узган ел гына «Ярдәм»дәге ифтар табыны артында Рәшидә абыстай да балкып утырган, мине танып үз янына чакыр­ган иде. Шунда берәү «бу хатынны нигә шулай яратасың соң?» дигәч: «Ул да минем шикелле күп бала тапкан. Ә бала ул – Аллаһы тәгаләнең әманәте», – дигән иде.   Бик кызганыч, мин Рәшидә абыстайдан гыйлем ала алмадым. Без танышканда ул инде шактый олы яшьтә, дәресләр алып бармый иде. Ләкин шулай булса да, мин үземне бәхетле саныйм. Абыстай миңа бик күп дини китаплар бирде. Хәтта аның үз кулы белән балаларына язылган васыятен дә кадерле истәлек итеп саклыйм бүген. Үзенекеләргә генә атап язылган булса да, бу васыять ак абыстайның дөньяга килгән һәм киләчәк һәр кешесенә аталган.   Фото: info-islam.ru   Йолдыз ШӘРАПОВА --- | 15.07.2016 (полный текст новости)

  • 2016-07-18 12:05 Җөри Питрауга көтә (ПРОГРАММА)
    15.07.2016 Бәйрәм 12 июльдә Татарстан районнарында яшәүче керәшеннәр Питрауны бәйрәм итте. Ә Мамадыш районының Жөри авылында оештырыла торган, ел саен көтеп алынган “Питрау” республика керәшен мәдәнияте фестивале быел 16 июльдә узачак. Күңелле “Питрау” фольклор бәйрәме Җөридә инде унҗиденче тапкыр үткәреләчәк. Анда катнашучылар елдан-ел арта, быел кунаклар саны 60 меңгә җитәр дип фаразлана, шуңа күрә бәйрәм узачак мәйдан да шактый киңәйтелгән. Бәйрәмгә Татарстанның 22 районыннан һәм Россия төбәкләреннән иҗат коллективлары чакырылган.   Борынгыдан килгән күркәм гадәт буенча “кояшны каравыллап”, җырлы-биюле Питрау кичке якта оештырыла. Быелгы программа 17.00 сәгатьтә ат чабышы белән башлана. Ә “Әкият” балалар мәйданчыгы нәни кунакларны каршы алачак. Тантаналы ачылыш 18.00 сәгатькә билгеләнгән. Театральләштерелгән тамаша барышында “Керәшен чибәре” бәйгесендә катнашучылар, керәшен фольклор ансамбльләре парады да узачак. Мөхтәрәм кунакларның чыгышы, районның тырыш хезмәтчәннәрен, керәшен мәдәниятен саклауга зур өлеш керткән шәхесләрне бүләкләүләр көтелә.   Төп мәйданда, гадәттәгечә, милли көрәш, гер күтәрү, кул көрәштерү, аркан тартышу, баганага менү, капчык киеп йөгерү кебек төрле кызыклы халык уеннары, шахмат, шашка турнирлары үтәчәк. Шаян уеннар елга буенда да барачак. Мәйдан тирәсендә исә милли гореф-гадәтләрнең үзенчәлекләре белән таныштыручы “Керәшен авылы” торгызылачак. Биредә Татарстан районнарында яшәүче керәшеннәр генә түгел, бу юлы, мәсәлән, Чиләбе өлкәсенең Ногайбәк районы Париж авылы керәшеннәре дә үз җирлегендәге йорт-көнкүрешен тәкъдим итәчәк. Танылган яучы Аграфена Васильева үзенең “Димче почмагы”нда, гадәттәгечә, яшьләрне кавыштыру белән шөгыльләнәчәк. Мәскәүнең “Татарстан якташлыгы” оешмасы быел Ингушетиянең халык артисты Иваннаны җырларга чакырган. Эстрада һәм фольклор сәхнәләрендә концертлар гөрләткән “Питрау” фестивале яңа көн тугач, бәйрәм салюты белән тәмамланачак.   Питрау бәйрәме яки Петр һәм Павел көне – керәшеннәрнең һәм христиан динендәге бөтен милләтләрнең бәйрәме. Питрау ул – табигатьне олылау, шулай ук халыкның алда торган җаваплы эшләре – игеннәрне урып-җыю алдыннан ял итеп алу бәйрәме дә.   Шунысын әйтергә кирәк: “Питрау” бәйрәменең бизәге булган бәйгедә “Керәшен чибәре” исеменә лаек булу өчен быел ун кыз көч сынашачак. Алар арасында Менделеевск районының Иске Гришкино, Питрәч районының Керәшен Сәрдәсе, Кайбыч районының Соравыл, Балык Бистәсе районының Казаклар Чаллысы кебек авыллардан, Мамадыш, Яшел Үзән, Казаннан, шулай ук Башкортстанның Бакалы районы Үмер авылыннан талантлы кызларны күрергә мөмкин. Күбесе – “Айбагыр” этнолагере,  “Туым җондызы” керәшен җырулары яшь башкаручылар фестивале һәм башка милли-мәдәни чараларның даими катнашучылары.     Бәйгенең шартлары буенча, кызларга иҗади чыгыш ясарга, җанатарлары ярдәменә таянып үз төбәгенең үзенчәлекле йолалары белән таныштырырга туры киләчәк. “Бәрмәнчек” фольклор ансамбле җитәкчесе Артур Поляков рәислегендәге жюри кызларның белемен дә сынаячак: бу юлы каһарман керәшеннәр турында сораштыру оештырырга ниятлиләр. Җиңүче көмеш таҗга һәм 50 мең сум күләмендә акчалата премиягә лаек булачак. Күчмә таҗны үткән елгы “Керәшен чибәре” – Чиләбе өлкәсенең Ногайбәк районыннан Юлия Савельева үзе кидерәчәк. Әлбәттә, кызларның берсе дә бүләксез калмаячак – бәйгенең иң оста биючесе, иң матур җырлаучысы, иң сөйкемле, иң белемле кызлары да ачыкланыр дип көтелә. Республиканың “Туганайлар” газетасы редакциясе дә үз сайтында үткәрелгән  тавыш бирү нәтиҗәләре буенча махсус бүләген тапшырачак.   Людмила Белоусова, Татарстанның керәшен оешмасы Башкарма комитеты җитәкчесе, “Туганайлар” газетасы баш мөхәррире:   – “Керәшен чибәре” кызларның буй-сынын тикшереп бәяләү бәйгесе түгел. Ул яшьләрне милли традицияләр, тарихыбызга карата  кызыксынуын арттыру, телне, мәдәниятне саклауны бурыч итеп куя. Чыннан да “Керәшен чибәре”ндә чыгыш ясаган кызларыбыз барысы да иҗтимагый тормыш белән яши башлый, алар милли җәмгыятьнең эшендә көч куя.   2016 елда “Керәшен чибәре” исемен яулаган кыз да алдагы елда бөтен керәшен милли чараларының төп кунагы булачак. Лилия ГАДЕЛШИНА --- | 15.07.2016 (полный текст новости)

  • 2016-07-18 12:05 Татарстанда бурычлары аркасында чит илгә чыга алмаучылар 2 тапкыр арткан
    16.07.2016 Җәмгыять Республикада 25 меңләп кеше чит илгә чыгу хокукыннан мәхрүм. Моның сәбәпләрен бүген “Татар-информ” МА уздырган матбугат конференциясендә Татарстан буенча Суд приставлары федераль хезмәте җитәкчесе урынбасары вазыйфасын башкаручы Эльвира Лабашова ачыклады. “Җәй айларында чит илгә чыгарга теләп тә, бурычлары аркасында чыга алмаучылар саны күбәя. Быел алар 2 тапкырга артты һәм 25 меңгә җитте. Бу гражданнар арасында ял итәргә баручылар гына түгел, чит илләргә хезмәт урыннарыннан җибәрелүчеләр дә бар”, - бар диде суд приставлары хезмәте вәкиле.   1 гыйнвардан гамәлдә булган закон нигезендә чикләүләр бурычлары 10 мең сумнан артык булган гражданнарга кагыла. Эльвира Лабашова фаразлавынча, киләчәктә закон чыгару органнары транспорт салымын түләмәүчеләргә карата да шундый ук чикләүләр кертүче закон проекты әзерләргә мөмкин. Лилия ЛОКМАНОВА --- | 14.07.2016 (полный текст новости)

  • 2016-07-18 12:05 Балаларны ничек ашарга пешерергә өйрәтергә?
    15.07.2016 Киңәш-табыш “Кайбер әниләрнең аш бүлмәсендә бөтерелеп йөрүче ул-кызлары турында сөйләвенә аптырыйм. Алты яшьлек кызым ашарга пешерү белән кызыксынып та карамый. Алай гына да түгел, аның уенчык савыт-сабаны да кулга алганы юк. Гаеп үземдә, ахры. Кечкенәрәк вакытта аш-су әзерләгәндә, комачау итмәсен дип, аш бүлмәсе ишеген гел ябып йөри идем. Хәзер исә баламны берничек кухняга кертеп булмый. Аппетиты бик начар. Әнием әйтүенчә, моңа да вакытында ашарга пешерергә өйрәтмәвем сәбәпче. Миңа хәзер нишләргә?” Земфира К. Буа Баланы яшьтән үк хуҗалык эшләренә өйрәтергә кирәк. Моның белән бөтен әти-әниләр дә ки­лешәдер, мөгаен. Тик эшләгән вакытта аяк астында чуалган бала еш кына ачуны китерә башлый шул. Ялгыш кына кулы пешәргә яки киселергә дә мөмкин. Шуңа күрә өлкәннәрнең күбесе ул-кызларын уен бүлмәсенә озатып, тынычлыкта эшләү яклы. Бу дөрес түгел! Сабый өлкәннәр дөньясы белән кызыксынып үсәргә тиеш, ди белгечләр. Бала әти-әнисенә охшарга тырышып, ярдәм итәргә генә тели бит. Мә­сәлән, аш бүлмәсендә бала төп яр­дәмче була ала. Табиблар фикерен­чә, ашарга пешерү, табак-савыт юу эшендә катнашкан сабыйның аппетиты яхшырак була. Чөнки табындагы сый-хөрмәтне пешерүдә аның да өлеше бар!   Аш бүлмәсендә ярдәмчене ничек итеп тәрбияләргә? Әлеге сорауга җавап сорап, психолог Алисә Закамскаяга мөрәҗәгать иттек. Аның сүзләренә караганда, хәтта бер яшьлек нарасый да ашарга пеше­рергә ярдәм итә ала икән. Ничек итепме? Мәсәлән, чәйгә шикәр салып, болгатып күрсәтегез. Бала сезнең арттан кабатларга тырышачак. Менә бу иң зур ярдәм дә инде. Ике яшьлек бала – йомырка чис­тартырга, өч яшьтә – мөстәкыйль рәвештә ипидән кабымлык ясарга, дүрттә – боткага ничә кашык шикәр комы кирәк икәнен санарга, биштә – савыт-саба юарга сәләтле, ди белгечләр. Бер яшькә кадәр нарасыйга уйнарга дөге, карабодай кебек ярмалар бирергә тәкъдим итәләр. Соңрак макарон, фасоль ише зуррак “уенчык”лар да тоттырсагыз ярый. Уен барышын даими күзәтеп торырга һәм һәркайсының ни өчен кирәк икәнен аңлатырга да онытмагыз.   Шунысын да истән чыгарырга ярамый: сабый кечкенәдән үк ашарга пешерү белән кызыксынсын өчен аңа уенчык савыт-саба, җиләк-җимеш һәм яшелчә сатып алырга кирәк. Рәхәтләнеп ашарга пешерсен! Бала “пешергән” ботка­ның тәмен мактарга да онытмагыз. Мондый уен ярдәмендә сабыйның осталыгы, тел байлыгы гына түгел, кул хәрәкәте дә камилләшә. Сабый төсләрне аерырга, санарга, әйләнә-тирәне танып белергә өйрәнәчәк.   Балалар су белән уйнарга да ярата. Бик әйбәт, әнә савыт-саба юсын. Сабыйга табакка җылымса су салып бирсәгез яхшырак. Кыйммәт­ле чынаяк, тәлинкәләрне алып куярга да онытмагыз. Югыйсә тырышып юа торгач, савыт-саба идәнгә төшеп, чәлпәрәмә килергә дә мөм­кин. Сабый белән бергәләп өстәл әзерләүнең дә файдасы зур. Ни өчен дигәндә, бала кече яшьтән үк матур итеп хәстәрләнгән табын янында гаилә белән бергәләп утырып ашауның әһәмиятен аңлап үсә­чәк бит. Мондый малай-кызлар арасында телевизор каршында коры-сары белән тукланырга яратучылар азрак, ди белгечләр. Ашарга пе­шерергә өйрәнү кызлар өчен генә түгел, малайларга да бик ки­рәк.   Иминлек кагыйдәләре турында да онытмагыз:   -Баланы аш бүлмәсендә үзен генә калдырырга ярамый. - Сабыйга савыт-саба юу өчен махсус көнкүреш химиясе сатып алырга киңәш ителә. Югыйсә  сыекча баланың күзенә эләгергә яки тәнендә аллергия башланырга мөмкин. - Пычак, чәнечке ише очлы әй­берләрне баланың кулы җитмәгән урында сакларга кирәк. - Газ плитәсе янында саграк булыгыз. Сабыйга кечкенәдән үк утка үрелергә ярамый икәнен аң­латырга тәкъдим ителә. Шырпыны да теләсә кая ташлап йөрмәгез. - Баланың бүлмәдә үз урыны булырга тиеш. Өстәл янында гына түгел, ашарга пешерергә ярдәм иткән вакытта да балага билгеле бер “эш өстәле” кирәк. - Эскәтер белән саграк булыгыз. Балалар еш кына өстәл астында качып уйнарга ярата. Ашъяулыкны өстерәп алмасыннар өчен махсус бәйләгече булган өстәл япмасы әйбәтрәк. - Идән юеш түгелме икәнен гел тикшереп торыгыз. Баксаң, балалар арасында аш бүлмәсендә таеп егылып имгәнү очраклары күп икән. Эльвира ВӘЛИЕВА --- | 15.07.2016 (полный текст новости)

  • 2016-07-18 12:05 Татарстанда машина шартлаган (ФОТО)
    15.07.2016 Хәвеф-хәтәр Гадәттән тыш хәл бүген көндезге сәгать 3ләр тирәсендә булган. Буада Вахитов урамындагы бер кибет яныннан ерак түгел урында "Ниссан" автомобиле шартлаган. Беренче фаразлар буенча, машинада газ баллоннары булган. Шуларның берсе шартлаган, дигән фараз бар. Районның ашыгыч ярдәм күрсәтү хезмәтеннән җиткерүләренчә, машина хуҗасы – 1961 елгы ир-атны хастаханәгә, хирургия бүлегенә салганнар. Чыганак һәм фото: "Байрак" --- --- | 15.07.2016 (полный текст новости)

  • 2016-07-18 12:05 Төркиядәге хәрби түнтәрелеш омтылышы. Хроника
    16.07.2016 Сәясәт Мәгълүмат чаралары Төркиядә хәрби түнтәрелеш турында хәбәр итә. Төркиянең хәрби көчләре генераль штабы илдәге хакимиятнең үз кулына күчүе һәм ил җитәкчелегенең хакимияттән читләштерелүе хакында хәбәр итә. Бу хакта NTV каналында чыгыш ясалган. Генераль штабның сайты ябык. «РИА Новости» хәбәр итүенчә, хәрби вертолет Төркиянең милли разведка хезмәте бинасына ут ачкан. Әле дәлилләнмәгән фактлардан чыгып хәбәр ителәнчә, илдә хәрби хәл игълан ителгән. Төркиянең Анадолу мәгълүмат агентлыгында әлегә бернинди хәбәрләр дә юк, әмма Breaking911 хәбәр итүенчә, Төркиядә Facebook, Twitter һәм Youtube сайтлары ябылган. . 23:28 сәгатьтә Төркиянең телевидениесе эшеннән туктаган. Массакүләм мәгълүмат чаралы Истанбулдагы Ататөрек аэропортындагы танклар турында яза. Аңа кадәр Төркиянең премьер-министры хәрби түнтәрелеш булуны танымаган, әмма хакимиятне законсыз рәвештә алырга теләүчеләрне гаепләп чыгыш ясаган иде. Истанбулның Ататөрек һава аланыннан очарга тиешле рейслар тоткарланган. Истанбул полициясе штаб-квартирасы тирәсендә атыш тавышлары ишетелә дип хәбәр итә ММЧ. 23.47 Эрдоганга куркыныч янамый - ММЧ 23.48 Төркия телевидениесе Генераль штаб бинасында берничә тоткын барлыгын хәбәр итә. 23.49 Төркиянең Генштаб башлыгы хәрбиләр тарафыннан кулга алынган. 23.50 Төркия курортларында меңләп россияле бар - АТОР 23.58 Төркия хакимияте эшчәнлеген дәвам итә - ил премьеры Бинал Йылдырым 00.01 Анкарада хәрбиләрне алкышлап каршы алалар - РИА-Новости 00.02 Пентагон Төркиядәге вакыйгалар хакында мәгълүмат җыюы хакында хәбәр итә. 00.05 Төркиядәге Америка илчелеге үз ватандашларын урамга чыкмаска өнди. 00.07 Истанбулдагы Эрдоган резиденциясе куәтләндерелгән сак астында - РИА-Новости. 00.12 Төркия халкы банкоматлардан акча алып калырга ашыга - социаль челтәрләр. 00.13. Аэрофлот Мәскәүдән Истанбулга очучы рейсны кире борган. 00.14. Бельгия премьер-министры Шарль Мишель хәзерге вакытта Төркиядә булучы ватандашларына өйләреннән чыкмаска киңәш итә һәм вакыйганы күзәтүен хәбәр итә. 00.14. Истанбул һәм Анкарадагы стратегик объектлар хәрби сак астында. 00.15. Эрдоган һава аланына юл тоткан дип хәбәр итә ММЧ 00.17. Россия Тышкы эшләр министры Сергей Лавров канкойгыч бәрелешләргә кермәскә һәм барлык мәсьәләләрне конституцион җирлектә хәл итәргә чакырды. 00.20 Төркия территориясендә комендант сәгате игълан ителгән. 00.22 Төркиянең яңа конституциясе якын арада әзер булачак. 00.23 Төркиянең дәүләт телевидениесе урнашкан бинада хәрбиләр бар дип хәбәр итә Reuters 00.23 Төркиядә хәрби хәл игълан ителде. 00.24 Истанбулда хәрбиләр һава аланнары һәм стратегик нокталарны үз контроленә алганнар - ММЧ. Төркия Генштабы ил җитәкчелеге үз вазифаларын бүтән үти алмаячак дип белдерде. 00:28 Төркиядә хакимиятне үз кулларына алган хәрбиләр элекке җитәкчелекне ришвәтчелектә гаепли. 00:27 Төркия телевидениесе эшли башлады. 00.31 Анкара урамнарындагы танкларны халык алкышлар белән сәламли - социаль челтәрләр 00.35 Төркия хәрбиләре илдәге хакимиятне үз кулларына алулары хакында хәбәр итә. 00.35 Хакимиятне үз кулларына алуның максаты - конституцион тәртипнең үтәлеше һәм Төркиядә кеше хокукларын саклауда тәртип урнаштыру - Төркия хәрбиләре 00.37 Эрдоган тарафдарлары урамнарга чыга, илдә протестлар башлана - ММЧ 00.39 Россия Тышкы эшләр министрлыгы Төркиядә булучы россиялеләрне өйләреннән чыкмаска өнди. 00.41 Дәүләт телевидениесе яңадан күрсәтми башлады. 00.42 Эрдоган Төркия халкын урамнарга чыгарга чакырды. Ул хәрби түнтәрелешне оештыручыларга кырыс җәза биреләсен вәгъдә итте. 00.50 Анадолу агентлыгы "Хәрбиләрнең хакимиятне алуына каршы кешеләр белән урамнар тулды" дип яза 00.55 Төркия Президенты Рәҗәп Тайип Эрдоган CNN Türk каналында чыгыш ясап, халыкны хәрби түнтәрелешкә каршы булырга чакырды. «Бу кечкенә төркем хәрби техника һәм артиллерия кулланып халыкка карiы һөҗүм итә. Мин фетнә омтылышы уңышлы булыр дип уйламыйм", - ди Эрдоган. Ул халыкка мөрәҗәгать итеп: "Мин җәмәгатьчелеккә мөрәҗәгать итәм: мәйданнарга чыгыгыз, аларга җавап бирик. Хәрби түнтәрелешләрне оештыручылар тарихта уңышка ирешкәнәре юк. Кызганычка каршы, Төркиянең хәрби көчләрендә түнтәрелеш ясаучы кечкенә төркем бар. Бу төркем "параллель дәүләт" дип аталучы билгеле бер структура белән бәйле. Мин халык бу гамәлләргә илнең бердәмлеген күрсәткән дөрес җавап бирер дип уйлыйм", - ди президент. 00.58 Анкарада көчле шартлау булды. Шәһәр өстеннән хәрби очкыч үткәнлеге билгеле - ММЧ 01.09 Анкарада тагын бер шартлау. 01.09 Ростуризм Төркиядә ял итүче россиялеләрне сак булырга өнди - кеше күп җыелган урыннарга бармаска, яши торган урыннарда калырга, хәбәрләрне күзәтеп барырга. 01.14 Казан халыкара һава аланында "Төркия һава юллары" авиакомпаниясенең 02.05 сәгатьтәге ТК428 номерлы Казан-Истанбул рейсына теркәү бара, Казан аэропортында очкычны тоткарлау турында мәгълүматлар булмау хакында белдерделәр. 01.15 Төркия парламенты бинасын танклар уратып алдылар - ММЧ 01.20 Истанбул аэропортында атыш тавышлары ишетелә 01.21 Танклар Төркия парламенты бинасына ата башлады - РИА 01.27 Төркия Президенты Рәҗәп Тайип Эрдоган Германиягә китәргә тели дип хәбәр итә Кипр ММЧ. Төркия дәүләт телевидениесе илнең "Тынычлык берлеге" идарәсенә күчүен белдерде. 01.30 CNN Turk туры эфирда вертолетларның Төркия дәүләт телеканалы бинасын утка тотуын күрсәтә. 01.42. Анкарада тагын ике шартлау булды. Шәһәр өстендә истребитель очкычлар күренә - ММЧ 01.46 Төркиянең юстиция министрлыгы илдәге түнтәрелешне АКШта яшәүче оппозиционер Фәтхуллах Гүлән тарафдарлары оештырырга тырышты дигән хәбәр таратты - Рейтер 01.56 Хәрбиләр вертолетлардан халыкка аталар - РИА 02.04 Аэрофлот Төркиягә шимбә рейсларын гамәлдән чыгарды. 02.05 Россиялеләрне эвакуацияләү турында сүз әле бармый - Дмитрий Песков 02.13 Төркия халкы, әләмнәр тотып, урамнарга чыга. 02.16 Төркиянең Һава көчләре карамагындагы F-16 истребителе түнтәрелеш оештыручыларның вертолетын бәреп төшергән. 02.18 Анакарада хәрбиләр белән жандармнар атыша, 2 дистәгә якын кеше һәлак. 02.25 2.05 кә планлаштырылган Казан-Истанбул рейсының вакыты кичерелде, пассажирлар салонда , очып китү вакыты билгесез 02.28 British Airways һәм Lufthansa Истанбулга рейсларны туктату турында хәбәр итте 02.32 Хәрби түнтәрелеш омтылышы гамәлгә ашмады, оештыручыларны кулга алалар Рәмис ЛАТЫЙПОВ, Алсу ИСМӘГЫЙЛЕВА --- | 15.07.2016 (полный текст новости)

  • 2016-07-18 12:05 Төркия буенча эксперт: "Бик сәер фетнә"
    16.07.2016 Сәясәт Төркия буенча эксперт, Мәрҗәни фонды исламны өйрәнү үзәгенең фәнни җитәкчесе, сәяси фәннәр кандидаты Илшат Сәетов Төркиядәге хәрби түнтәрелешне "инсценировка" булырга мөмкин дип саный.  Эксперт сүзләренчә, Төркия Президенты Рәҗәп Тайип Эрдоган соңгы 2,5 елда барлык бәлаләрдә дә "парареллель хөкүмәтне"ны гаепли. Кичә дә буталчык башлануга ук хакимиятнең "парареллель структура" гаепләве күпләрне сагайткан. "Хәрбиләр фетнә чыгаруы билгеле, әмма алар артында кем торуы аңлашылмый", - ди ул. Илшат Сәетов фетнә вакытына һәм Төркиягә хас булмаган күренешләргә игътибар иткән. "Бик сәер түнтәрелеш. Сәясәтчеләрдән беркемне дә кулга алмадылар. Никтер күперләрне яптылар, ә телевидениене түгел. Дәүләт каналын гына күпмедер вакыт контрольгә алдылар, аннан тыш бер телеканалга да тимәделәр, алар хакимият контролендә калды. Бик сәер, чын түнтәрелеш түгел. Бу хәлне ясаучылар ахмаклар яки белдексезләр, яки барысы да "сәхнәләштерелгән", - дип белдерде эксперт. Илшат Сәетов Рәдҗәп Тайип Эрдоган чыгышына игътибарны юнәлтте, Төркия Президентының бу вакыйганы "Аллаһның зур рәхимлеге" дип бәяләвен белдерде. "Бу чыгышны төрле мәгънәдә аңлап була", - дип билгеләп үтте эксперт. "Мөгаен, ниндидер генераллар җыелганнар да, түнтәрелеш ясыйбыз дип котыртканнардыр. Аннары үзләре югалганнар, ә башкаручылар калган", - дигән фаразлары белән уртаклашты ул. Илшат Сәетов бу вакыйганы әлеге төбәк өчен типик түгел дип саный. "Төркиядә түнтәрелеш алай ясалмый. Бу илдә түнтәрелешләр традициясе борынгы - 1960 ел, 1971 ел, 1980 ел, 1997 ел. Барысы да җентекләп планлаштырыла, барысы да берничә сәгатьтә эшләнелә. Һәрвакытта түнтәрелешне күперләрне ябып ясамыйлар. Ленин васыять иткәнчә, башта телеграф алалар". Түнтәрелеш ясарга омтылу, барыннан да элек Эрдоган өчен отышлы, чөнки хәрбиләр институтын халык хөрмәт итә иде дип саный Илшат Сәетов. "Эрдоган хәзергә кадәр армия структурасына җитди йогынты ясый алмады. Түнтәрелештән соң "чистарту" үткәрү өчен уңайлы мөмкинлек туды. Шулай ук Эрдоган үзе күптән планлаштырган президент системасын кертү буенча референдумны тәкъдим итә ала. Хәзер Эрдоганга каршы чыккан теләсә кемне ике секунд эчендә "фетнәче" дип атаячаклар. Эрдоган өчен бик уңайлы позиция". "Ни генә булса да, тикшерү нәтиҗәләрен көтәргә кирәк, чөнки аңа кадәр теләсә нинди анализ ул бары тик фаразлар гына", - диде галим. Түнтәрелеш омтылышы Төркия белән Россия арасын үзгәртмәячәк, чөнки соңгы вакытта Эрдоган мөнәсәбәтләрне җайламакчы була, дип саный Илшат Сәетов. "Әлбәттә, туристлар азрак булачак. Терактлар, түнтәрелешләр булганда, күпләр сәфәрдә баш тартачак", - диде ул. Рәмис ЛАТЫЙПОВ --- | 16.07.2016 (полный текст новости)

  • 2016-07-15 04:42 Интернетта яңа башваткыч: халык, бар эшен ташлап, көннәр буе телефон эзли
    14.07.2016 Җәмгыять Интернетта яңа флешмоб - башваткыч популярлык алган: кулланучыларга чәчәкле келәм белән ак урындык сурәтләнгән фотография эчендә яшеренгән телефонны эзләп табарга тәкъдим ителә . «Газета.Ru» хәбәр итүенчә, интернет кулланучылар, бар эшен ташлап, көннәр буе шушы башваткычны чишеп утыруларын яшерми икән. Перепост ясау исәбе дә меңнән артып киткән ди. Әлеге фотода сез дә телефон эзләп карагыз әле, таба алырсызмы?       Фото pp.vk.me сайтыннан.   --- --- | 14.07.2016 (полный текст новости)

  • 2016-07-15 04:42 Равил Фәйзуллин язучыларны йөздереп “Су буе Сабан туен” оештырмакчы (ФОТО)
    14.07.2016 Мәдәният Татарстанның халык шагыйре Равил Фәйзуллин каләмдәшләрен һәм дусларын янә суда йөзәргә чакыра. Шагыйрьнең йөзү марафоны быел 35нче тапкыр узачак. Бу хакта Равил Фәйзуллин үзе хәбәр итте. Равил Фәйзуллинның күпсанлы йөзешләр оештырганы бар. Шагыйрь Казансуда да, Иделдә дә, Тирән күлдә дә йөзде. Әлеге чараларга ул һәрвакыт иҗатташ дусларын, фикердәшләрен дә чакыра.   Әйтик, узган ел әдип Яшел Үзән районындагы Большие Ключи авылы күлендә йөзде. Равил Фәйзуллин белән суга сикерүчеләр арасында Фәндәс Сафиуллин, Венера Сөләйманова, Шәмсия Җиһангирова, Римзил Вәлиев, Зиннур Хөснияр, Вахит Имамов, Марат Закиров, Вакыйф Нуриев, Рашат Низами, Булат Хәсәнов кебек татарның асыл егет һәм кызлары булса да, ике чакрымнан артык араны шагыйрь үзе, җәмәгате Наилә ханым, улы Газиз һәм шагыйрә Илсөяр Ихсанова кына уза алдылар. Ул чакта әдип йөзү марафонын башкалада үткәрелгән Су спорты төрләре буенча дөнья чемпионатына һәм Әдәбият елына багышлаган иде.   Быелгы – 35нче йөзү марафоны 20 июльдә шул ук Большие Ключи авылы янындагы күлдә үткәреләчәк. Равил Фәйзуллин монысын “Су буе Сабан туе” дип атарга булган.       Радик САБИРОВ --- | 13.07.2016 (полный текст новости)

  • 2016-07-15 04:42 Ләйсән Сөнәгәтовага ире бик зур бүләк ясаган! (ФОТО)
    14.07.2016 Шоу-бизнес 5 июль көнне эстраданың талантлы җырчысы Ләйсән Сөнәгәтованың туган көне булды. Ураза гаетенә туры килгәнгә, туган көнне гаилә белән генә билгеләп үткәннәр. Ә инде 6 һәм 7 июль көнне Ләйсәнне барлык туганнары, дуслары котлаган. Иң зур бүләкне тормыш иптәше, "Эссе" төркеме солисты Айрат Ильясов ясаган: Ләйсәнгә машина бүләк иткән! – 2010 елдан бирле рульдә. Моңа кадәр Мazda 3 машинасында йөрдем. Туган көнемә Айрат Volkswagen Polo машинасын бүләк итте. Бик сөендем, шатландым. Машинаны сатканнан соң, бер атна җәяү йөрергә туры килгән иде. Балалар белән бигрәк тә кыен булды. Бер ияләнгәч, җәяүлегә күчү авыр икән. Аллага шөкер, Аллаһы Тәгалә саулыктан аермасын! – дип белдерде Intertat.ru хәбәрчесенә Ләйсән Сөнәгәтова.     Айрат белән Ләйсән ике кыз тәрбиялиләр. Ралина быел икенче сыйныфка укырга барачак, Ильвинага исә бу көннәрдә 3 яшь тулды. Эльвира ШАКИРОВА --- | 13.07.2016 (полный текст новости)

  • 2016-07-15 04:42 Җырчыларның балалары кайда һәм ничек ял итә?
    14.07.2016 Шоу-бизнес Җәйге ялларны өлкәннәрдән бигрәк балалар түземсезлек белән көтеп ала. Шулай булмыйни? Җәй иң тәмле, иң рәхәт вакыт бит инде ул! Мәктәпкә барасы юк, дәрес хәзерлисе юк. Телеңне йотарлык татлы җиләк-җимешләр ашыйсың да, рәхәтләнеп ял итәсең! Яки лагерьларга барып, яңа дуслар табасың, кайберәүләргә әле әти-әниләре белән бергә чит илләр күрергә дә насыйп була. Без исә бүген артистларның балалары җәйге ялларын кайда һәм ничек уздыра – шул турыда белештек.   Татарстанның атказанган артисты Айгөл Бариеваның балалары – 15 яшьлек Камил белән 17 яшьлек Айлинә инде бишенче ел рәттән “Сәләт” лагерында ял итә. Яшүсмерләр бу ялны бик зур түземсезлек белән көтеп алалар икән. Әниләре сүзләре буенча, анда барыр өчен ел башында ук гариза биреп куялар. “Быел гаиләбез белән Испаниядә ял иттек. Шуннан кайткач ук балалар “Сәләт Раушан” аланына китте. Биредә алар өчен иң мөһиме – аралашу, яңа танышлар-дуслар табу. Мине исә аеруча сөендергәне - аннан кайткач балалар күбесенчә татарча сөйләшә. Үзләре дә, “Сәләт”тә күбрәк туган телдә аралашкач, өйдә дә гел татарча гына сөйләшәсе килеп тора, диләр”, - диде Айгөл ханым.   Ә менә алдагы җырчының якын дусты - Татарстанның атказанган артисты Лилия Муллагалиеваның йөрәк парәләре өчен ял быел өй тирәсендә генә булган. “Бу арада мәшәкатьләр күп булды әле. Бик зурлап, матур итеп бәби чәен үткәрдек. Табын артына йөздән артык кунак җыелды. Алар арасында гаиләләребез белән якыннан аралашучы артистлар да булды. Бәйрәмне дустыбыз Зөлфәт Зиннуров алып барды. Җәйге ялларга килгәндә исә, улыбыз Ильяс бик кечкенә булу сәбәпле, быел бернинди дә чит илгә бармадык әлегә. Бәлки бераздан Кырымга барып кайтырбыз дип уйлап торабыз. Шуңа күрә олы балалар Данил (13 яшь) һәм Ильвинаның (7 яшь) җәйге яллары үзебез белән өй тирәсендә уза. Башка елларны улыбыз спорт лагерына китә иде. Быел ун көнгә генә авылга кайтып килделәр. Хәер, үзебезнең йорт (Лилия ханым белән Илсур әфәнде үз йортлары белән яши) территориясендә дә  рәхәтләнеп ял итәр өчен барлык шартлар тудырылган. Авылдан бер дә ким түгел: иркенлек, яшеллек, саф һава, якында гына суы да бар”, - диде ике ай элек кенә өченче тапкыр әни булган Лилия ханым безгә.   Танылган алып баручы, “Татар радиосы” ди-джее Булат Бәйрәмов белән җырчы Ләйсән Гыймаеваның кызлары Таңсылу (10 яшь) һәм Зифаның (7 яшь) да каникуллары кызыклы һәм файдалы уза икән. Кызларның яллары турында без Ләйсән белән сөйләштек. “Таңсылу быел беренче тапкыр Лаеш районына “Сәләт – Тел” лагерына барды. Аннан бик ошатып, яратып кайтты.     Татар, инглиз телләренә басым ясалган, шулай ук бераз француз телен дә өйрәнеп кайткан. Иртәдән кичкә кадәр ни белән булса да мәшгуль булдылар балалар. Моннан тыш, кызлар авылда да тордылар. Саф һава сулап, җиләк-җимеш ашап килделәр. Зифа кечерәк булгач, күбрәк үзебез белән. Балаларның җәйге ялларын кызыклы, күңелле итеп үткәрәсе килә, әлбәттә. Авылларга кайтмаган көннәрдә, вакыт булу белән үк гел каядыр барырга тырышабыз”, - диде ул. Берочтан без Ләйсәннән балалар лагерьларын сайлаган вакытта нәрсәгә игътибар итүен дә белештек. “Балаңны теге яки бу лагерьга җибәрергә уйлаганда, башка кешеләрнең фикерләрен тыңларга, үзен генә (танышлары, дусларыннан башка) җибәрергә ярамый. Шулай ук беренче тапкыр бик еракка да озату дөрес түгел”, - дип саный җырчы.   Чаллыда яшәүче Эльмира Сөләйманова исә без шалтыратканда: “Менә әле без Динә (9 яшь) белән Уфада ял итәбез. Аттракционнарда йөрибез, аквапаркка да керергә уйлыйбыз. Августта исә гаиләбез белән Кара диңгез буена ял итәргә барачакбыз. Моңа кадәр балалар бакчабызда ял итте”, - диде.     Зөһрә САДЫЙКОВА --- | 13.07.2016 (полный текст новости)

  • 2016-07-15 04:42 34 боксчыны нокаутка җибәргән Николай Валуев балаларны йоклатачак
    14.07.2016 Җәмгыять Дәүләт Думасы депутаты, бокс буенча дөньяның элеккеге чемпионы Николай Валуев "Спокойной ночи, малыши!"! тапшыруын алып бара башлаячак. Бу хакта Николай Валуев инстаграм аша хәбәр итте. Ә социаль челтәргә урнаштырылган фото астына: "Разве мог я в детстве мечтать, что стану ведущим своей любимой передачи? Так что спокойной ночи, малыши", – дип язып куйган. "Спокойной ночи, малыши!" тапшыруы федераль телевиденидә 1964 елдан бирле эфирга чыга. Аны үз вакытында танылган шәхесләр – Валентина Леонтьева, Татьяна Веденеева, Ангелина Вовк, Григорий Гладков алып барды.     Сүз уңаеннан: Николай Валуев үз карьерасында 34 боксчыны "йоклатканы" – нокаутка җибәргәне бар. --- --- | 14.07.2016 (полный текст новости)

  • 2016-07-15 04:42 Татарстандагы керәшен авылында тәрене кисеп аударганнар (ФОТО)
    14.07.2016 Криминал Татарстанның Лаеш районы Ташкирмән авылында бер көн элек куелган 6 метрлы тимер тәрене (поклонный крест) кисеп аударганнар. Православие традицияләре буенча тәрене Лаеш районының Ташкирмән авылына кергән урында биредә яшәүченең участогына урнаштырганнар. Изге Гурий чиркәве настоятеле иерей Виталий Беляев сүзләренчә, культ корылмасы бары бер тәүлек кенә торган - тәрене кискәннәр. Тәрене биредә яшәүчеләр белән килешеп куйганнар дип аңлатма бирде иерей Виталий Беляев. Аны урнаштыруга ризалык биреп 160 ка якын кеше имза куйган. "Бер генә кеше дә каршы чыкмады, барысы да риза иде", - дип билгеләп үтте дин әһеле.   "Башкарма комитет җитәкчесе буларак, тәре куйганнарын белмәдем. Куярга теләү турында сүз булды. Мин епархиягә халык белән килешегез, аннары аңлашырбыз дидем. Бездә төрле катлам халык яши бит. Килешкәннәр кебек иде. Никтер аны төнлә килеп куйганнар, ә бу төндә кискәннәр дә, - дип сөйләде мәгълүмат агентлыгына Ташкирмән авыл җирлеге башлыгы Виктор Кормачев. – Күңелле хәл түгел. Хәзер хокук саклау органнары вәкилләре һәлакәт урынында эшли".   "Хәзер тәрене кисү нечкәлекләре ачыклана. Тикшерү нәтиҗәләре буенча хокукый бәя биреләчәк", - дип белдерде ТР буенча Эчке эшләр министрлыгы матбугат хезмәте вәкиле Максим Костромин.   ТР мөселмананры Диния нәзарәтендә православие тәресен кисү фактын вандаллык акты дип белдерделәр.   "Бу хәлне Татарстанда яшәүчеләрнең кыйммәтләренә бернинди мөнәсәбәте булмаган вандаллык акты, дип бәяләп була. Мөгаен, бу провакация. Сез барыгыз да конфессиара татулык идеясенең милли идея дәрәҗәсенә җиткерелгәнен беләсез. Бу гамәлне татарстанлылар кылганлыгын күз алдына китерү авыр. Мондый вандаллык актларын без гаеплибез", - дип билгеләп үтте ТР мөселманнары Диния нәзарәте рәисенең беренче урынбасары Рөстәм хәзрәт Батыр.     Максим КИРИЛОВ, Гөлүзә ВАСИЛОВА --- | 13.07.2016 (полный текст новости)

  • 2016-07-15 04:42 Лаеклы ялда булып та эшләүчеләр киләчәктә пенсиядән бөтенләй колак кагарга мөмкин
    14.07.2016 Икътисад “Стратегик эшләнмәләр үзәге” фонды утырышында Россия Президенты каршындагы Дәүләт хезмәте һәм халык хуҗалыгы академиясе белгече Юрий Горлин шундый тәкъдим белән чыккан. Дөрес, бу кагыйдә елына 1 миллион сумнан артык табыш алып эшләгән пенсионерларга гына кагыла. Горлин тәкъдиме хуплау таба калса, аена 83 мең сумнан артык табыш алып эшләүче пенсионерларга пенсия тү­ләнмәскә тиеш була. Тик утырышта бу фикерне бик азлар гына хуплаган. Проект авторы исә бу тәкъдим бүген бик актуаль дигән фикердә. “Пенсия – хезмәт хакы алмый башлагач хасил булган бушлыкны тутыру чарасы. Шуңа күрә зур күләмдә табыш алып көн күрүче кайберәүләрнең шу­ңа өстәп әле пенсия дә алуы – зур гаделсезлек”, – ди ул. Горлин китергән мәгълүматлар­га ышансаң, бүген Россиядә­ге барлык пенсионерларның 10 проценты, төгәлрәк әйт­кәндә, 400-500 мең кеше аена бер миллионнан да күбрәк табыш алып эшли. “Аларга пенсия түләмәсәң, Россия Пенсия фондында елына 100 миллиард сум акча янга калачак”, – ди проект авторы.   Дөрес, мондый тәкъдим беренче тапкыр гына яң­гырамый. Узган ел Россия Хез­мәт министрлыгы “Эш­ләү­че пенсионерларга пенсия түләү үзенчәлекләре турында” закон проекты әзер­ләгән иде. Тик хөкүмәт, бу тәкъдим­нән баш тартып, эшләүче пенсионерларга түләнүче пен­сия күләмен арттырмаска дигән фи­кердә тукталды. --- --- | 13.07.2016 (полный текст новости)

  • 2016-07-15 04:42 Иваси сельдь балыгы кабат өстәлләргә кайта
    14.07.2016 Җәмгыять Халык арасында "сельдь иваси" исеме белән танылган сардина иваси 25 елдан соң россиялеләр өстәленә кайта, дип хәбәр итә "Интерфакс". РФ авыл хуҗалыгы министрының урынбасары - Россия балыкчылык буенча федераль агентлык җитәкчесе Илья Шестаков журналистларга белдергәнчә, иваси һәм скумбрия запасларын өйрәнгәннән соң, аларны "аулый" башлаячаклар. "Хәзер 18 суднодан иваси һәм скумбрия тотарга заявка алынган", - диде ул.   Аның сүзләренчә, август ахырында һәм сентябрьдә балыклар күпләр бер урынга җыела башлый. "Безнең фәнни-тикшеренү судносы балыкчыларга ярдәм итү өчен балык тоту урынына юнәләчәк. Ул бары тик фәнни тикшеренүләр генә үткәрәчәк, балыкчыларны балыклар күпләп җыелган урыннарга җибәрәчәкләр. Без сәнәгать разведкасын яңадан эшләтеп җибәрәбез", - дип белдерде Россия балыкчылык буенча федераль агентлык җитәкчесе.   Шестаков билгеләп үткәнчә, иваси - шактый катлаулы объект. Бу балыкны эшкәртү дә кыен. Аны 25 елга якын тотмаганнар, чөнки запаслар беткән.   Аның сүзләренчә, галимнәр аның күләме буенча бик сак фаразлый, биш елда 150 мең тоннага кадәр иваси һәм скумбрия тотылырга мөмкин.   Шестаков ачыклык керткәнчә, нигездә, бу балык Курил утраулары тирәсендә тотылачак. Хәзер Шикотанда "Островной" балык комбинатының яңа инвесторы белән сөйләшүләр алып барыла. Бу предприятие РФ Президенты Владимир Путин белән туры элемтәдән соң билгеле булды. Гөлүзә ВАСИЛОВА --- | 14.07.2016 (полный текст новости)

  • 2016-07-15 04:42 Зөлфәт Зиннуров икенче кызына кем дип исем кушкан?
    14.07.2016 Шоу-бизнес – Котлауларыгыз өчен рәхмәт! Кызыбыз 8 июль көнне дөньяга аваз салды. Ул көнне әле “теща”ның да туган көне, - дигән Зөлфәт “ШК” хәбәрчесенә.  - Нинди хисләр кичерәсең дип? Беренче бала туган вакыттагы кебек ялкынлы хисләр юк, аңлап, аек акыл белән кичерә торган хисләр. Җаваплылык бермә-бермә артты. Зәлия (олы кызлары)  бик сөенә әлегә, алга таба да көнләшмәс дип уйлыйм. Гөлназның хәлләре әйбәт, Аллага шөкер. Баланың авырлыгы 3570 грамм, буе 53 см. Исемен Зифа дип сайладык. --- --- | 14.07.2016 (полный текст новости)

  • 2016-07-15 04:42 Спорт журналистлары союзының элеккеге президенты Феликс Феликсон вафат
    14.07.2016 Матбугат Бүген төнлә озакка сузылган каты авырудан соң ТР атказанган мәдәният хезмәткәре, ТР Журналистлар союзы әгъзасы, республиканың Спорт журналистлары союзының элеккеге президенты, 2011 елда "Бәллүр каләм" иясе булган шәхес – Феликс Феликсон вафат булды. Феликс Феликсонга 68 яшь иде.   Ул "Комсомолец Татарии" һәм "Вечерняя Казань" газеталарында хезмәт куйган иде.   Мәрхүм белән хушлашу 15 июльдә "Динамо" спорткомплексында иртәнге сәгать 10да башлана. Феликс Феликсонны Арча зиратына җирләргә ниятлиләр.   Якыннарының тирән кайгысын уртаклашабыз...     Феликс Феликсон Минтимер Шәймиев белән (Шамил Абдюшев фотосы). --- --- | 14.07.2016 (полный текст новости)

  • 2016-07-15 04:42 Мәскәү өлкәсендә давыл вакытында бер кеше үлгән һәм 17 кеше зыян күргән
    14.07.2016 Хәвеф-хәтәр Мәскәү өлкәсе Сәламәтлек саклау министрлыгында, кичә булган давылдан соң, бер кешенең үлеме һәм 17 кешенең хастаханәдә булуы турында хәбәр иттеләр. "Руза районында яшәүче берәүнең гомере өзелгән", - дип хәбәр иткәннәр "Интерфакс"ка ведомство матбугат хезмәтендә. Барлыгы 17 кеше хастаханәгә китерелгән: аларның бишесе Можайск районыннан, 12се - Рузадан. Зыян күрүчеләр төрле җәрәхәтләр алган, авыр хәлдәгеләр юк.   Руза районы матбугат хезмәтендә район хакимияте башлыгы Максим Тархановка сылтама белән белдерүләренчә, табигать бәла-казасыннан Колюбакино бистәсе зур зыян күргән, анда 150 агач ауган, 80 тәрәзә ватылган. Районда дүшәмбегә кадәр гадәттән тыш хәл режимы кертелгән.     Элегрәк Мәскәү төбәгендә һава шартлары начарлану сәбәпле, 9 кеше зыян күргән, аларның икесен яшен суккан дип хәбәр ителгән иде. --- --- | 14.07.2016 (полный текст новости)

  • 2016-07-15 04:42 Алтайда су коенган өч баланы агым алып киткән
    14.07.2016 Фаҗига Кичә Алтай Республикасында, Катунь елгасында коенганда өч баланы агым алып китү факты уңаеннан, "Саксызлык аркасында үлемгә китерү" маддәсе билгеләре буенча җинаять эше кузгатылган, дип хәбәр итә "Российская газета". РФ Тикшерү комитетының Тикшерү идарәсе җинаять эше ачкан. Бәхетсезлек очрагында гаеплеләр ачыклана.   Тикшерү мәгълүматларына караганда, ике ун яшьлек кыз һәм тугыз яшьлек малай әбиләре белән Алтай краеннан Чемал районы Аюла авылына килгәннәр. 13 июльдә балалар өлкәннәрдән башка Аюла елгасы белән Катунь елгасы кушылган урында йөргәннәр. Аларны Катунь елгасы агымы алып киткәнен яшьтәшләре күргән.   Тикшерү комитетында Катуньда су температурасы 16 градустан артмый, коену урыны юк дип белдерделәр. --- --- | 14.07.2016 (полный текст новости)

  • 2016-07-15 04:42 Резеда Ахиярова: «Элек композиторларга бик әйбәт түлиләр иде»
    14.07.2016 Мәдәният Узган гасырның 80нче еллары башында популярлашып киткән композитор Резеда Ахиярова бүген күләмле классик әсәрләр язу белән мәшгуль. Быел үзенең алтмышынчы җәенә кергән композитор, Татарстанның халык артисты, Татарстанның һәм Россиянең атказанган сәнгать эшлеклесе, республиканың Тукай исемендәге Дәүләт бүләге иясе бүген безнең «кунак бүлмәсе»ндә. – Резеда ханым, заманында күп кенә җырларыгыз тамашачы күңеленә үтеп керде. Татар театрлары белән дә хезмәттәшлек иттегез. Соңгы вакытта опера иҗат итә башлавыгызга нәрсә этәргеч булды? – Минем спектакльләр өчен музыка язуым очраклы булмады. Аларны язып тәҗрибә тупладым. Соңгы тапкыр «Алтын Урда» балетын язудан бүленеп, Тинчурин театрына «Йосыф-Зөләйха» спектакле өчен музыка язган идем. Күләмле әсәрләр иҗат итү, катлаулы булуга карамастан, миңа бик ошый. Әмма заказ булмаса, аны язып булмый. Бервакыт консерваториянең опера студиясеннән бер актлы опера язарга тәкъдим иттеләр. Мин либреттосын язарга Ренат Хариска мөрәҗәгать иттем. Тукай темасына багышланган бу әсәребез зуррак күләмдә килеп чыкты. Шуннан соң опера һәм балет театры директоры Рәүфәл Мөхәммәтҗанов янына тәкъдим белән кердек, аңа безнең идея бик ошады. Президент Рөстәм Миңнеханов аны куярга матди яктан ярдәм итте. – Үзегез иҗат иткән операларда төп партияләргә сез күрергә теләгән артистлар куеламы? Премьераларда нинди хисләр кичерәсез? – Зәйтүнә ролен мин Венера Ганиеваны күздә тотып яздым, ә шагыйрь партиясен Илһам Вәлиев башкаруын теләгән идем. Әмма ул нишләптер бу эшкә алынырга куркып калды. Әхмәт Агади ул партияне ун ел җырлый. Шуның өчен «Алтын битлек» милли театрлар премиясен дә алды. Иң көчле, тирән хисләрне премьера вакытында түгел, репетицияләрдә кичерәм. Премьерада иҗатыңның нәтиҗәсен күреп сөенеп утырасың, әлбәттә. – Хәзерге вакытта нинди әсәр иҗат итәсез? – «Сөембикә» операсын язам. Либретто авторы – Ренат Харис. Быел төгәлләргә тиешбез.   – Сөембикә ролендә кемне күз алдында тотасыз? – Минемчә, аны Аида Гарифуллина, Гулнора Гатина, Альбина Шаһиморатова уңышлы башкарыр иде. Аллага шөкер, хәзер безнең сопрано тавышлы хатын-кыз җырчыларыбыз бар.   – Хәзерге вакытта композиторлар арасында да хатын-кызлар арта бит. – Әйе, элек без хатын-кызлардан берничә генә идек. Ирләр бу һөнәргә бик омтылмый, чөнки композиторның елга бер мәртәбә бирелә торган гонорарына гаиләне алып бару мөмкин түгел. Элек бик әйбәт түлиләр иде.   – Сез бит әле Композиторлар берлеге рәисе урынбасары да. Композиторлар берлегенә керү башка берлекләргә караганда иң авыры. Берлектә бүген ничә кеше исәпләнә? Яшьләр киләме? – Безнең берлектә 50дән артык кеше санала. Таләпләр, чыннан да, кырыс. Беренчедән, берлеккә керергә теләгән кеше консерваториянең композиция бүлеген тәмамлаган булырга, икенчедән, аның мөстәкыйль үзе генә язган әсәре булырга тиеш. Быел без, музыка белгече буларак, Айгөл Софийскаяны берлеккә кабул иттек.   Мин 1989 елдан идарә әгъзасы. Җыелып фикер алышулар еш була. Композиторлар үзләренең яңа әсәрләрен тәкъдим итәләр. Күптән түгел яшь, өметле егет Ильяс Камаловның музыкасын тыңладык, үз фикерләребезне җиткердек. – Бүгенге көндә профессиональ композиторлар хәтта җыр­ларны да заказ белән генә яза. Заказ булмаган очракта композитор ничек яши? – Хәзерге вакытта композитор булып яшәү бик авыр. Шуңа күрә кайдадыр эшләргә мәҗбүр алар. Арып кайтканнан соң кемнең иҗат белән шөгыльләнәсе килсен. Музыка язганда баш көнкүреш проблемаларыннан арынып торырга тиеш. Үзем 1989 елдан беркайда да эшләмим, кемгәдер буйсынырга яратмыйм. Күләмле әсәрләр язарга заказлар булып тора. Шуңа күрә ирекле иҗатны сайладым.   – Резеда ханым, үзешчән дип саналган композиторлар арасында да җырлары классикага әйләнгәннәре бар бит. Әйтик, Мәсгут Имашев, Фәтхерахман Әхмәдиев, Ифрат Хисамов кебек композиторлар иҗатына мөнәсәбәтегез нинди? – Мин кечкенәдән аларның җырларын тыңлап үстем. Алар үз вакытында консерваториядә укый гына алмаганнардыр, дип уйлыйм. Бик яхшы җырлары бар. Риф Гатауллин да башта үзешчән генә булып йөрде. Аннары белем алды, Композиторлар берлегенә керде.   – Беренче язган көегезне хәтерлисезме? – Әйе, миңа ул чакта җиде яшь иде. Әти командировкага киткәч, аны сагынып, «Әтиемне сагынам» дигән көй язган идем. Әти-әнигә дә ошады. Көн саен уйный торгач, үземнең дә истә калды. Ул чакта нота да белми идем әле. Мин ул көйне хәзер дә искә төшереп уйнап алам. (Резеда ханым пианино янына утырып, беренче көен уйнап та җибәрде).   – Язу өчен илһам кайчан килә? – Иртән торгач язарга яратам. Төштән соң башка эшләр белән шөгыльләнәм.   – Төшегездә күреп музыка язган очраклар юкмы? – Сирәк кенә андый хәлләр дә була. Бервакыт операга бер өзекне язарга тиеш идем. Уйланып яткангадырмы, аның яңгырашын ишетеп уянып киттем. Торып, нотага да төшердем.   – Могҗизаларга ышана­сыз­мы? – Буладыр могҗизалар да. Кайвакыт шигырьләрне укый барасың, көе шунда ук языла бара. Күп җырларым шулай язылды. Әмма мин могҗизалар көтеп утыра торган кеше түгел. Көйләремне җәфаланып та язганым юк. Андый музыка сизелә бит ул.   – Әгәр композитор булмасагыз, нинди һөнәр сайлар идегез? – Бәлки телләр белгече булып китәр идем, чөнки мәктәптән үк телләр белән мавыктым. Бәлки тегүче-дизайнер. Хәзер дә иң яраткан эшем – тегү. Элек, матур киемнәр табып булмаган чакта, кыйммәтле тукымалар алып, пәлтәләр, күлмәкләрне үзем тегә торган идем. Бәйләү белән дә шөгыльләндем. Хәтта кибеттән оекбашлар алып, шуларны сүтеп күлмәк, костюмнар бәйләдем. Матур киенергә теләсәң, булдырып була. Хәзер дә журналлардан карап киемнәрне үзем тегеп киям. Аларны кибетләрдәгеләрдән аермыйлар да. Үз эшеңне яратып, күңел биреп кенә эшләргә кирәк. Люция ХӘБИБУЛЛИНА --- | 14.07.2016 (полный текст новости)

  • 2016-07-15 04:42 Аида Гарифуллина белән Марат Сафин бәби көтә
    14.07.2016 Шоу-бизнес Опера җырчысы Аида Гарифуллинаның якынча алты айлык көмәне бар, дип яза “Реальное время”. Хәзерге вакытта ул Марат Сафин белән Франциядә романтик сәяхәттә. Күптән түгел генә алар Казанга да сәяхәт кылганнар иде.   «Телепрограмма» басмасына Аида Гарифуллина элеккеге теннисчы белән бер ел элек уртак танышлары уздырган кичәдә танышуын әйткән. --- --- | 14.07.2016 (полный текст новости)

  • 2016-07-15 04:42 Кәләпүш җене кагылган Дамир Хәйри бәйрәмнәргә ни өчен йөри?
    14.07.2016 Милләт – Нижгарга Сабантуйга барасыңдыр бит?! – дип Дамир абый Хәйри шылтыратты. Әй тынгысыз да кеше инде. 16 июльдә булачак федераль Сабантуйга җыенган икән. Шушы көннәрдә җитмеш яшен тутыра дип уйламассың да. Бер ай элек Ульян өлкә­сенең Иске Кулаткы районында булган бөтенроссия татар авыллары Сабан туена барган иде ул. Болгар җыен­нарын да калдырганы юк. Тамаша кылып, рәхәт чигеп йөрер өчен түгел, милли-дини бәйрәмнәргә килүче­ләргә түбәтәй-калфак, камзул сатарга бара ул. Кәләпүш җене ике ел элек кагылды аңа. Хәзерге вакытта ун төрле түбәтәй, калфак, яулык тегәләр. Ир-атлар, хатын-кызлар өчен өйдә намаз укыганда кия торган яулык-күлмәкләр, камзул тегә башлауларына бер ел чамасы. “Күп булмаса да, аларга да сорау бар. Гадәттә кеше бер-берсен­нән күреп кызыга. Әле менә бер агай үзенә камзул тек­тергән иде. Ошатты да туганнарына, кодаларына, дусларына тегәргә заказ бирде. Быел Сабантуйда намаз киемнәрен, тезгә сала торган тастымалларны, мил­­ли ашъяулыкларны шак­тый күп сатып алдылар”, – ди ул.   “Дамир Хәйринең хәй­рия фонды” дип моннан дистә ел элек язып чыккан идем мин әлеге “Тәкбир” ислам хәйрия фондының эшчәнлеге турында. Шул вакыттан бирле тәкбир­леләрнең эшчән­леген даими күзәтеп, яктыртып барам. Элек эшчеләр, аерым алганда, умартачылар өчен эш киемнәре текте алар.   Хәзер  мөселман кием-салы­мына ихтыяҗ артканын күреп, шул эшкә алындылар. Табигый, хәй­рияче дип аталгансың икән, хәл кадәри мохтаҗ­ларга ярдәм итү ләзем. Булышлык итү өчен керем булырга тиеш. Менә шушы те­гүчеләр хезмәтеннән һәм Тукай урамы, 5нче йорт адресында теркәлгән ике бинаны арендага бирүдән җыела алар­ның кереме. Болар – “Хәләл ризык” кибете, хәләл кафе, чәчта­рашханә тотучылар, пәрдә-чаршау сатучылар, итек-читек, өс киемнәрен ямап-җөйләп-төзәтеп би­рү­че­ләр. Төрле тәкъдим­нәр бе­лән килү­челәр булган, әм­ма ислам шәри­гатенә каршы килми торган эш белән шөгыль­ләнүчеләргә генә урын табылган. Шунысы кызык: өс киемнәрен тө­зәтүче остага килүчеләр аеруча күп икән. Инвалидларга ярты бәя­сенә төзәт­сә, мохтаҗ­лар­дан бөтенләй акча алып тормый икән оста. Монда шуны да әйтү кирәктер: җәмгыятебездә аеруча яклаучысыз саналучы сукбайлар еш мөрә­җәгать итә икән “Тәкбир”гә. Тәкбирле­ләр менә дистә елдан артык инде халыктан киелгән кием­нәр кабул итеп, аларны мохтаҗларга тарата. Мәчетләрдән, сукбайларга ярдәм итүче оешмалардан да кием сорап мөрәҗәгать итүчеләр шактый күп икән. Гаҗәп түгел: сукбайлар юып, ямап кия алмый бит. Шөкер, былтыр ТР мө­сел­маннары Диния нәза­рәтенең янәшәдә, Тукай урамы, 3нче йорт адресында урнашкан “Зәкят” оешмасы да халыктан киелгән кием җыя башлаган.   – Тегү эшен тагын да киңәйтер, алты-җиде түгел, егерме кешегә эш урыны булдырыр идек тә бит, хәзер тегүче табу бик кыен, – ди Дамир абый, киләчәктә эшне тагын да колачлырак оештырып булмыймы дип кызыксынгач. Бу хәлнең берничә сәбәбен атады ул. Беренчедән, батырып-ба­сы­лып сигез сәгать эш­ләргә теләүчеләр аз. Икен­чедән, хәзер яшь инвалидларны (биредә ишет­мәүче, сөй­ләшә алмаучы алты инвалид хатын-кыз эшли) тегү эшенә өйрәтүче училище юк икән. Әнә июнь аенда тегүчеләр 15 меңнән 34 мең сумга кадәр хезмәт хакы алган.   Кияве Ринат, дистә елдан артык ятакка бәйле булганга,  инвалидларның хә­лен бик яхшы белә Дамир абый. Эссе көндә суга чумам дип умыртка сөяген сындырган булган икән Ринат. Кая гына алып барып дәвалап карамаганнар аны. Барыбер файдасы тимәгән, табиблар аякка бастыра алмаган. Шөкер, төшенке­лек­кә бирелмәгән ул. Бер бармагы эшли башлаган. Хәзер, шуны эшкә җигеп, компьютерны үзләштергән. Башы яхшы эшләгәч, сайтлар ясап, бераз акча эшли башлаган, бабасында җитеш­терелгән тауарларны интернетта рек­ламалауга ке­решкән. “Киявем мөстә­кыйль утыра, ашый алмый. Барыбер хә­рәкәтләнергә тырыша. Хә­рәкәтләнгәч, Аллаһы Тә­галә аңа бәрәкәт бирә.   Кайбе­рәүләр яхшы гына йөреп торып та, пособие акчасына, такы-токы яшәүгә риза булып, беркая да эшкә урнашырга те­ләми”, – дип аптырый бабай кеше.   “Тәкбир”гә ярдәм сорап төрле кеше килә. Кем­неңдер дару алырга яки дәваланырга акчасы җитми. Кемдер коммуналь хезмәт күрсәткәннәре өчен айлык чыгымнарны түли алмый. Инвалидлыкны раслаучы документ, табибтан юллама  булса, чыгымнарны капларга тырыша алар. Әйтик, күптән түгел генә Свердловск өлкәсеннән Лаеш районына күчеп кайтырга теләүче милләттәшләребез мөрәҗәгать иткән. Кайтып белешүен белешкәннәр. Әмма берничә көн тоткарлангач, кайтыр юлга акчалары калмаган. Әлеге ирле-хатынлы парга алты мең сум табып биргән тәкбир­леләр. Гадәттә өч меңнән биш мең сумга кадәр ярдәм күрсәтә алар. Менә шундый гадәттән тыш хәлләр дә килеп чыга.   Акчалата гына түгел киңәш белән ярдәм итү дә мөһим бу дөньяда. “Юридик белем алган бер егет килгән иде. Эшкә урнаша алмый икән. Сораштыра торгач, бертуган апасының судта секретарь булып эшләвен белдем. Шунда курьер булып булса да эшкә урнаш, тора-бара юл ачылыр, шулай эшкә кереп китәрсең, дип киңәш иттем. Бераздан шунда үз белгечлеге буенча эшкә урнашты.  Кешегә юл күрсә­тер­гә, әз генә этәреп җибәрергә кирәк”, – дип аңлата ул. Шулай юрист белеме алып эшкә урнаша алмаучы берничә егет килгән аңа. Һәрберсенә ярдәм иткән. Әйтик, бер яшь егет янына юрист булып урнашып, ярты ел эшләгән дә, тәҗрибә туп­лагач, яхшырак, күбрәк хезмәт хакы түләүче табып, китеп барган.   – Дөньяда бер нәрсә дә очраклы түгел. Минем фамилиям генә түгел, исемем Дамир да гарәп телендә ярдәм күрсәтүче, аңлы кешене аңлата. Тәкъдиремдә шулай язылган: мин кеше­ләргә ярдәм итеп яшәргә тиеш. Дөрес, кешегә сайлау мөмкинлеге бирелгән. Кеше яманын да, яхшысын да сайлап алырга мөмкин. Һәрхәлдә кеше туры юлдан барырга, ислам кануннары кушканча яшәргә тиеш, – дип исәпли ул үзе.   Киләчәккә нинди ни­ятләр бар, дип тә сораштырдым аңардан. “Хәзер яшьләр дә мөселман өс кием­нәре кия башлады. Бәйрәмнәрдә, көнкүрештә кия торганнарын да сорыйлар. Күбрәк тә тегәр идек. Кирәкле тукымага – киндергә, бәзгә бездә кытлык. Чапан-җилән сораучылар да шактый. Төньяк Кавказ түбәтәйләрен сораучылар да бар. Эзләнергә, туктап калмаска кирәк (түбәтәй турында сүз чыккач, миңа шунысы яңалык булды: җилем ясаганда төрле хайван сөяге файдаланыла дип, кәләпүш теккәндә җи­лем кулланмыйлар икән биредә)”,– дип сөйләде Дамир әфәнде.     – Яше җитмеш, эше бетмеш, дип әйтә төрекләр. Аяк бөкләп, намазлык өс­тен­дә утырырга вакыт түгелме икән, дип тә төрт­тердем  мин аңа саубуллашыр алдыннан. “Нинди ял ди ул?! Каядыр китеп атна-ун көн ял иткәнем юк. Бүген миндә уналты кеше эшли. Дөресрәге, алар миңа, мин аларга эшлим. Бу биналарны алып төзек­лән­де­рүемә дистә еллап вакыт узды. Җитмеш яшем тулу уңа­еннан шәһәр мэры  Илсур Метшин тәбрикләү хаты юлласа да, әлеге биналар һаман минем исемгә күче­релмәгән, “Тәкбир” милке булып рәсми­ләш­терел­мәгән. Шулай булгач ничек тыныч күңел белән ял итү турында уйларга мөм­кин?!” – дип җавап бирде ул әлеге соравыма.   “Татнефть”, ТАИФ, “Таттелеком” кебек дистәләгән хәйрия ярдәме күрсәтүче атаклы оешма-ширкәтләр бар. Шундый куәтле шир­кәтләр исемлегендә халыкка аеруча якын торган, яклаучысы булмаган гади хезмәт кешесен, гарип-гораба мән­фәгатен якыннан белеп-тоеп торучы менә шундый тәк­бирлеләр дә яшәп ята. “Банклар, эре ширкәтләр безнең кебек хәйрия фондлары белән багланышта торса, гади халыкның ничек яшә­веннән яхшырак хәбәр­дар булыр иде”, –  ди Дамир Хәйретдинов. Рәшит МИНҺАҖ --- | 13.07.2016 (полный текст новости)

  • 2016-07-15 04:42 Франциянең Ницца шәһәрендә зур теракт: 77 кеше һәлак булган (ФОТО, ВИДЕО)
    15.07.2016 Фаҗига Кичә Франциядә Бастилияне алуны бәйрәм иткән вакытта, салют карарга дип җыелып торган халык өстенә зур тизлектә йөк машинасы бәреп керә. Машина йөртүче шок хәлендә калган кешеләрне коралдан ата башлый. Полиция вәкилләре җинаятьчене атып үтерергә мәҗбүр була. Аның 31 яшьлек француз икәнлеге һәм әлеге терактның алдан ук әзерләнгәнлеге билгеле.   Фаҗига нәтиҗәсендә 77 кеше, шул исәптән балалар да һәлак булган.       --- --- | 15.07.2016 (полный текст новости)

  • 2016-07-15 04:42 Татарстанда 9 яшьлек бала батып үлгән
    15.07.2016 Фаҗига Кичә Тукай районы Калинино авылы буасында су коенганда 9 яшьлек малай батып үлгән. Бу хакта малайның әнисе 13.03 сәгатьтә "112" телефонына шалтыратып хәбәр иткән. Малай, өлкәннәр күзәтүеннән башка гына, иптәшләре белән су коенган булган. "Ул урында чишмәләр бар, буаның төбендә ләм. Малай ләмгә бата һәм, каушап, чәбәләнә башлаган. Башка балалар өлкәннәрне ярдәмгә чакырырга йөгергән. Тиз арада килеп җиткән ир-атлар малайны эзләгән, ләкин буаның суын җибәргәч кенә аны таба алганнар. Әмма инде соң булган", - дип сөйләде Гадәттән тыш хәлләр һәм гражданнар оборонасы мәгълүмат үзәге хезмәткәре.    Быел Татарстанда су коены сезоны башланганнан бирле, ягъни 1 июньнән соң 16 яшькә җитмәгән 7 бала батып үлгән. --- --- | 14.07.2016 (полный текст новости)

  • 2016-07-15 04:42 Ришат Шәйхетдинов үз авылында артистларны җыйган (ФОТО)
    15.07.2016 Шоу-бизнес Чаллыда яшәүче җырчы Ришат Шәйхетдинов туган ягында моңарчы булмаган зур бәйрәм оештырган. "Күптәнге хыялымны тормышка ашырып, туган ягым Башкортстанның Стәрлебаш районы Уч-Асан авылында Сабан туе үткәреп килдек", - ди Ришат. - Бу кечкенә авылда мондый бәйрәмнең булганы юк. Авыл халкын, кайткан кунакларны рәхәтләнеп ял иттердек! Чаллыдан кайткан бер төркем артистларга чын күңелемнән бик зур рәхмәтемне белдерәм. Көне дә шәп булды, барысы да мин дигәнчә узды, Аллага шөкер, – дип сөйләде Ришат Шәйхетдинов Intertat.ru хәбәрчесенә. Артистлар арасында Татарстанның атказанган артисты Гөлдания Хәйруллина, баянчы Шәфәгать Салихов, Ринас Әхмәтов, Руслан Кираметдинов, Айдар Фәтхетдинов, Фәрит Мөхтәров, Рәмзил Сәләхетдинов булган. Бәйрәмне юмор остасы Зилә Шакирҗанова алып барган.     Ришат Шәйхетдинов Уч-Асан авылында яшәүче күп балалы өч гаиләгә зур бүләкләр тапшырган. Бәйрәмдә төрле уен-ярышлар, балалар өчен күңел ачу чаралары узган. Сабан туенда Ришатның тормыш иптәше, җырчы Айгөл Шәйхетдинова да чыгыш ясаган. Билгеле булганча, 23 майда Айгөл уллары Рәсимгә Риана исемле сеңелкәш алып кайтты.   Эльвира ШАКИРОВА --- | 15.07.2016 (полный текст новости)

  • 2016-07-15 04:42 Казан журналисты Франциядә теракт шаһиты булган
    15.07.2016 Фаҗига Казан журналисты Елена Мельник Ниццада Бастилияне алу көнен бәйрәм итү вакытында, төнге теракт нәтиҗәсендә, зыян күрмәгән. Бу хакта ММЧ вәкиле Facebook социаль челтәрендә язган. Искәртеп үтик, Ниццада Бастилияне алу көне бәйрәмендә йөк машинасы кешеләр өстенә менгән. Машина кешеләр төркемен 2 км эттереп барган, дип хәбәр иттеләр прокуратурага сылтама белән. РИА «Новости»ның соңгы мәгълүматларына караганда, 84 кешенең гомере өзелгән, алар арасында балалар да бар. Һәлак булганнар һәм зыян күрүчеләр арасында чит ил кешеләре күп, шул исәптә россиялеләр дә бар. Кешеләрне бәрдергән йөк машинасы йөртүчесе атып үтерелгән.   Франция Президенты Франсуа Олланд бу фаҗигане теракт дип атады. Татарстан Президенты Рөстәм Миңнеханов бу уңайдан кайгы уртаклашу белдерде һәм Ниццадагы терактны "кешелексез фаҗига" дип белдерде.   "Минем хәлем яхшы. Мин салюттан соң Массен мәйданыннан Гарибальди мәйданы ягына җәяү отельгә кайтып бара идем. Халык төркеме дә шушы юнәлештә хәрәкәт итте. Кинәт алда барганнар куркып артка йөгерә башлады. Барысы да тиз тынычландылар һәм янә алга бара башладылар. Атучылар булмады. Йөк машинасы халык төркеменә килеп бәрелгән диләр. 12 кеше һәлак булган. Мин отельга кайтып җиттем. Урамда сирена тавышлары", - дип язган Мельник Facebook битендә.   Мельник эшли торган sntat.ru басмасы шулай ук хәбәрчесе сүзләрен китерә: "Ничек шулай килеп чыгуы аңлашылмый. Ул кичне полиция күп иде. Барлык урамнарны яптылар. Хакимиятнең хатасы - халык яр буеннан таралмаган килеш транспорт хәрәкәтен рөхсәт итүдән гыйбарәт. Халык төркеме таралганчы бөтен җиргә блоклар куярга иде".   Хәзер Франциядә Татарстаннан тагын бер вәкил - опера җырчысы Аида Гарифуллина, ул бирегә юлдашы, элеккеге теннисчы Марат Сафин белән килгән. Гарифуллина Insragram битендә, чыгыш ясар алдыннан, репетициядән берничә фото куйган. --- --- | 15.07.2016 (полный текст новости)

  • 2016-07-15 04:42 Моңыбызны сакларга кирәк
    15.07.2016 Мәдәният “Бердәмлек”тә (март, 12нче сан) Илдус Диндаровның “Мин җырлыймын шырдыйны” дигән язмасы басылган иде. Шуны укыганнан соң, мин җавап язарга уйлаган идем дә, тик бүгенгә чаклы базмыйча йөрдем. Ә менә хәзер, соң булса да уң булсын дип, язарга алындым. Ул язмада нәрсә турында сүз барганын газета укучылары хәтерлидер, бәлки. Ахырда: “Ә сезнең фикерегез нинди? Бу турыда безгә язып җибәрә аласыз”, дип тә язылган иде бит. Мин үзем җырлы-моңлы гаиләдә туып үстем, шуның өчен дә җырның нәрсә икәнен беләм. Уемча, җыр - ул үзеңнең күңелеңдә булган матур тойгыларны ягымлы тавыш белән башкаларның да күңеленә җиткереп, аларда да якты хисләр уята торган изге бер гамәл. Минем әтием дә, әнием дә җыр-моң яратучан иде. Аларның җырлары әле дә хәтеремдә. Кичке аштан соң әтием сәкегә сузылып ята да, басынкы гына тавыш белән җыр суза башлый. Әнием: “Улама, карт бүре, улама!” - дип кисәтә иде (Ә мин сизәм, ул юри генә әйтә). Әтием аның сүзен ишетми дә, һаман җырлавын дәвам итә.   “Талмый микән аның                               беләкләре, Басма өстендә керләр                              чайкаганда. Янмый микән аның                                йөрәкләре, Мин, сөйгәне, шушылай                            җырлаганда”.   Әнием көлә дә, аның янына килеп утырып, үзе дә җырлый башлый:   “Ыргыз буйларына чыккан                                          чакта Тыңларсыңмы җырлар                               җырласам? Күзләреңне тутырып                              карарсыңмы Яр буенда яулык                                 болгасам.   Ә миңа аларның шулай җырлашулары зур шатлык иде. Эчтән генә мин дә аларга “кушыла торган идем. Аларның тагын да яратып җырлаган күп җырлары бар иде - “Ашказар”, “Буранбай”, “Гомерләр”не җырлый иделәр. Менә әле әтием яратып җырлаган бер җырның куплеты күңелемдә сакланган:   “Яңгыр ява, салкын,                             җилләр исә, Сулкылдый ла йөрәк ярасы. Бер генә дә нужа күрмәенчә, Ир булалмый адәм баласы”.   Мин дә гомерем буе мәҗлесләрдә шигырь сөйләп, җырлар җырлап йөрдем. Әлбәттә, җыр яратырга мине әтием белән әнием өйрәтте. Инде карт булсам да, әле дә мәдәният йортына концертлар карарга баргалыйм. Тик кайбер артистларның сикергәләп моңсыз такмаклар әйтүен күңелем генә түгел, ярымсаңгырау колакларым да яратмый. Шуңа аптырыйм, кем өйрәтә икән аларны шундый “һөнәр”гә?    Күп еллар элек татар-башкорт халык шагыйре Назар Нәҗми “Агыйдел” журналында “Һәрбер тамак ярып кычкыру җыр була алмый бит әле” - дигән мәкалә бастырып, хәзергедәй моңсыз такмакчыларны тәнкыйтьләгән иде. Тик аның сүзләре дә диварга борчак бәрү булып калды. Бернәрсә дә үзгәрмәде сәхнәләрдә. Заманның данлы, моңлы җырчысы Илһам Шакиров та: “Хәзер сәхнәне чүп басты”, - дип ычкындырган иде бервакыт. Уемча, бу сүзләр катырак яңгыраса да, бик дөрес әйтелгән иде бит.   Әйе, хәзер сәхнәләргә моңсыз “такмаклар” килеп керде, ә халык моңа ирек бирде. Хәтта бу кыланышларны аягүрә торып, кул чабып кабул итә башладылар. “Заман башка, моң башка”, - дия иде безнең зирәк бабайлар. Күрәсең, белем-зиһен арткан саен халыкта моң, моң заты кими барадыр. Менә безнең Таллы авылында да үзешчән артистларыбыз бар. Мәсәлән, Әминә Шәрәфетдинова, Әмирә Волкова, Әлзирә Гарифовалар. Алар хәзерге заман җырларын бик яхшы җырлыйлар төсле. Тик безгә, картларга, яраткан борынгы җырларыбызны -  “Карурман”, “Һаваларда оча ике аккош”, “Яшь имәннәр”, “Күбәләгем”, “Озату җыры”, “Рамай”, “Сарман буйлары”, “Ай урагын салып иң башыңа”, “Нурия”, “Таһир-Зөһрә” кебек моңнарыбызны да ишетәсе килә. Бу җырларны яшьләр әллә белми, әллә яратмый, әллә картлар белән санлашмый...   Хәзер Мәскәүдә дә шул ук күренеш - данлы-шанлы артистлар да кәҗәдәй сикергеләп җырлыйлар. Ә бервакыт, телевизор кабызсам, күп еллар “В мире животных” тапшыруын алып барган Николай Дроздов килеп чыкты да, сикермичә дә, йөгермичә дә, бер урында басып кына “Подмосковные вечера”ны җырлый башлады. Шундый моң агылды эфирдан, хәтта мин дә туктап аңа кушылып җырладым. Шундый күңел җыры булганда иң танылган артист та кирәкми бит. Бары тик син һәм җыр гына...    Яшь чакта җырлаган тагын бер җыр исемә килеп төште әле:   Гармун телләрен санадым, Гармун телләре унбер. Уйныйк, дуслар, көлә-көлә, Узып бара яшь гомер. Яшь гомерне уза, диләр, Узганын күрсәң иде. Узган чакта тотып алып Кирәген бирсәң иде. Яшь вакытта нәрсә кирәк? Һәркемгә дә билгеле: Хыянәтсез саф мәхәббәт Ак күбәләк шикелле. Яшьлек бит ул язгы көндәй Кыска булып тоела. Шул яшьлекнең биргән көче Җитә гомер буена.   Габделәхәт ЛАТЫЙПОВ, хезмәт ветераны, Таллы авылы, Большая Черниговка районы Габделәхәт ЛАТЫЙПОВ, Таллы авылы, Большая Черниговка районы --- | 15.07.2016 (полный текст новости)

  • 2016-07-15 04:42 Ләйсән исемле Кояш
    15.07.2016 Җәмгыять “Сәлам! Минем исемем Ләйсән. Мин гадәти кыз түгел...” Байлар Сабасындагы гап-гади гаиләдә үскән Ләйсән әнә шулай сәламли. Без чыннан да гадәти булмаган кыз белән танышырга дип килгән идек. Ә ул нәкъ безнең кебек, шул ук вакытта аерыла да. Чөнки эчке авазны ишетә, хыялына ирешер өчен табибларның йөри алмаячак, сөйләшә алмаячак кебек күп кенә фаразларын юкка чыгара. Сау-сәламәтләр исә, гап-гади ялкаулыкны да җиңә алмыйлар. Татарда өйдәгесен тышка чыгармаска дигән киртә көчле корылган. Балаң яшьтәшләреннән аерылып тора икән, аны кеше күзеннән ерактарак тотарга кирәк. Хәзер дә шулай әле ул. Ләйсәннең әнисе Рәмзия апа Зарипова әнә шулай ди һәм бу – иң төп хаталарның берсе дип саный:   – “Кояшлы” балалар (бу гаиләдә Даун синдромы дигән төшенчәне кулланмыйлар) җәмгыятькә бернинди зыян китерми бит. Алар­ның эчендә усаллык, мәкер юк. Аңа начар сүз әйтсәләр дә, ул, син яхшы, син әшәке түгел дип килеп кочак­лый ала. Ләйсәндә ярату шул­кадәр зур. Урамда йөр­гәндә дә узып баручыларны кочаклап, комплимент әйтә. Бер караганда, нәрсәсе начар инде моның? Без исә андый хәл күр­сәк, ярлык тагарга тырышабыз, дөрес хәл түгел бу, дибез. Ә бит читләшү, үзеңне башкалардан өстен итү, масаю, кемнедер гаепләү дөрес гамәл түгел, ярату исә – яшәешнең тоткасы ул.  Рәмзия – Азат Зариповлар гаи­ләсендә Ләйсән дүртенче бала булып аваз сала. Гаилә беренче сабыйларын ике яше тулыр-тулмас югалту ачысын да кичергән, төпчекне зарыгып көтеп ала. Ун айга кадәр алар Ләйсәндә әлеге чир барын белми. Ананың күңел күзе балада үсешнең булмавын алдан ук шәйләсә дә, Казан табиблары кулына килеп эләккәнче ышана, кабул итә алмый әле. Анализлар ясала, диагноз куела.   – Ун көн тоташтан еладым. Бик авыр булды. Ярый әле гаиләм төпле, ирем нык терәк. Үземне кулга алдым. Иң әүвәл үзеңне кызганудан туктарга кирәк. Бу – киләчәккә беренче адым. Икенчесе – балаңа ышанырга. Сау-сәламәт балага авыру дисәләр, әти-әнисе шуны кабул итсә, ул чиргә сабыша. Ә мин I төркем инвалид дип табылган, йөри, сөйләшә, җәмгыятькә ярак­лаша алмаячак дигән баланың йөриячәгенә дә, сөйләшәчәгенә дә, хыяллары кабынып, аларны тормышка ашырачагына да чын күңелемнән ышандым.   Бию – минем аңлашу телем   Ә бит ул вакытта бу синдром хакында мәгълүмат бик аз, булса да, авылда яшәп, нәрсәдер белешү, каядыр йөртү мөмкин булмый. Гаилә сабырлык һәм яратуга тө­реп, бәхетле бала тәрбияли алырбыз дигән ышаныч белән яши башлый. Шатлыклы мизгелләр, көтте­реп булса да, килә. Дүрт яшендә ул тәпи йөреп китә, җиде яшендә беренче сүзләрен әйтә. Нәкъ җиде яшендә Ләйсән музыкага хирысланып китә. Җырмы ул, көйме, халә­тен, эчке кичереш­лә­рен бию теле­нә күчерә башлый. Бию хәрәкәт­ләре аңа әйтеп бетерә алмаган сүзләрен аңлатырга да ярдәм итә. Белгечләр ярдәменнән башка да гаилә әнә шундый зур нәтиҗәләргә ирешә.   Рәмзия апа башка балалардан күреп кабатласа, логопедка йөрсә, нәтиҗә тагын да әйбәтрәк булыр иде дип, Ләйсәнне балалар бакчасына да урнаштырып карый. Мәк­тәпне гел “бишле”гә тәмам­лаган, югары разрядлы пешекче булып эшләгән әни, баласы хакына эшен ташлап, үзе дә бакчага урнаша.    – Мин бит аны дүрт яшенә кадәр имездем. Бүлмәләренә гел кереп, күзәтеп йөри идем. Барысы да әйбәт кебек иде...   Әйбәт көннәр нибары бер ай дәвам итә. Ай азагында балалар бакчасы мөдире аларның өйлә­ренә килеп, тәрбиячеләр балаңнан курка, алар аның белән ничек эшләргә кирәклеген белмиләр дип, китүләрен сорый. Шулай итеп әни дә, бала да урамда кала. Мәктәптә ул нибары бер көн була. Ап-ак бантиклар тагып, бәйрәмчә киенеп, парталар янәшәсендә фотога төшәләр дә өйгә кайтып китәләр. Укытучылар өч ел буе өйгә килеп йөриләр-йөрүен. Ләкин баланы укырга өйрәтә алмыйлар. Ә менә 20 яшендә Ләйсән күңеленә ачкыч яратырлык укытучы табыла. Әнисенең туганнан туган апасы Клара Хәсәнша кызы Әхмәтова белем бирергә керешә. Ләйсән бүген тырышып-тырышып Әлифба, Букварь өйрәнә. Интернетта дуслары күп, “Добрая почта” аша хатлар да шактый килә, Ләйсәннең ул хатларны үзе укыйсы килә, ди Рәмзия апа. Бию хәрәкәтләрен гаҗәеп тиз отып калгач, хәрефләрне дә шулай үзләш­терә алыр әле ул. Миңа сәхнә кирәк!   Ләйсәннең биегәндә ачылган энергиясе шулкадәр көчле, әти-әни аны дүрт стена арасында гына бикләп торып булмаячагын яхшы аңлый. Ләкин нишләргә, кайда башларга соң? Үзенчәлекле бала белән район җирлегендә кем шөгыль­ләнер? Ә бит баланың һәр хә­рә­кәте, карашы, тотышы мәгъ­нәле, хореографиясе билгеле бер кәеф­кә, фикергә буйсынган. Әнисе алар­ны камерага төшереп, интернетка элә башлый. Үзе турында яхшы фикерләр язуын күреп, Ләйсән тагын да канатлана, сәхнәдә чыгыш ясарга хыяллана. Районда ике концерт оештыралар. “Миңа чын сәхнә кирәк шул”... – ди Ләйсән. Аның үзенә зур ышаныч белән әйткән сүзләренә каршы  әнисе дә: “Булыр!” – дип әйтеп куя. Үзләрен Мәскәү, Тула, Австрия сәхнәләрен көткәнне алар ул вакытта бел­миләр әле. Ә бу вакытта Ләйсән­нең видеороликларына шагыйрә, “ВКон­такте” социаль челтәрендә Даун синдромы диагнозы куелган балалар өчен махсус төркем оештырган Захира Шетлер игътибар итә һәм хат язып җибәрә. “Ләйсән­нең талантын Захира ачты“, – ди Рәмзия апа.   Ләйсән хакында Захира Маргарита Шетлер менә ниләр яза: “Башта мин бу кызның хыяллары 200 (тиеш булган 100 урынына) процентка чынга ашар дип һич тә уйламаган идем. 2014 елда “ВКонтакте”дагы төркемдә аның видеоларын карадым. Тышкы кыя­фәте белән бала “йолдыз”га һич ох­шамаган иде. Ләкин тулы гәүдәле, кыска буйлы, зур футболка белән сыланып тора торган чалбар киеп куйган кыз, дикъкатьне артистлык энергетикасы белән яулап алды. Хәтта нинди дә булса җыр­чыга подтанцовкага куйсаң, карьера ясап булачак дип тә фаразладым. Аңа сәхнә һәм тамашачы кирәклеге көн кебек ачык иде. Бу хакта әнисенә язып җибәрдем. Ул исә: “Бу синдром белән беркем­нең дә аны өйрәтергә алынасы килми”, – дип зарланды. Без ки­ре­сенчә эш­ләргә булдык: алдан кыздан “йолдыз” ясыйбыз, аннан соң аның бе­лән шөгыльләнер өчен хореограф­лар “сугышсын”.   Бер җылы сүз кешегә таулар күчерерлек көч бирә. Рәмзия апага да Захира сүзе канат куя: ул кызына дәрес бирерлек белгеч табу өчен игълан яза. Ләйсән белән биеп карарга Казан федераль университе­тының хореография бүлеге студенты Альбина Фәтхриева теләк белдерә. Башта Альбина биеп күрсәтә, аннан Ләйсән бии. “Солнышки” дигән дуэт әнә шулай туа. Аңа кадәр исә Ләйсәнгә тагын бер бик зур киртәне үтәргә кирәк була әле.   Мине Манчестер көтә!   Көзге каршына баскан Ләйсән үз-үзенә: “Моннан ничек котылырга?” – дигән сорау бирә. 18 яшендә авырлыгы 80 килограммга җитә язган бала, сәхнәдә тышкы кыяфәт­нең бик зур роль уйнавын аңлый. Спорт белән шөгыльләнә башласа, артык авырлыктан котылыр иде дә бит, риза булучы белгечне каян табарга? Андый кеше дә табыла. Бокс һәм фитнес буенча тренер Азат Вәлиуллин кыз белән атнасына өч тапкыр икешәр сәгать шөгыльләнә башлый. Бүген Ләйсәнгә 21 яшь һәм ул сигез ай эчендә 20 килога ябыга! Тренеры да аның максатчанлыгына, яхшы мәгънәдә үҗәтлегенә шакката. “Нәтиҗәләр беренче көннәрдән үк булды. Без аның белән физик күнегүләр, туклану буенча махсус программа төзедек, башта бик аздан башладык. Чөнки Ләйсәннең, башка “кояшлы” балалар кебек үк, сәла­мәтлегендә проблемалар шактый. Бу йөрәк зәгыйфьлеге дә, башка чирләр дә”, – ди спортчы.   Ниһаять, хыял чынга аша! Ике ел элек Ләйсән Тула шәһәрендә узган “Творим добро” халыкара фестивалендә зур сәхнәдә(!) чыгыш ясый һәм гран-прига лаек була. Тагын бер елдан Мәскәүдә оештырылган “Космофест”та гран-при иясе була. Австриядән исә беренче урынны алып кайта. Хәзер “Солнышки” дуэты Манчестерда (Англия) узачак халыкара фестивальгә барырга җыена. Аңа җиңүче буларак катнашырга чакыру да килгән. Ләкин анда барыр өчен юлга акча җыярга кирәк. Ләйсән аны концертлар оештырып туплый алыр иде. Концерт программасы әзер, җырчы дуслары (Ләйсән бигрәк тә ИлГәрәй иҗатын үз итә, без аның белән игезәкләр кебек, ди) катнашырга атлыгып тора. Ләйсән исә бераз тын торганнан соң тагын бер теләген әйтә: – Казанда концерт куясым килә.   Аларга Казанда сәхнә кирәк. Ләйсән сәхнә бирергә теләк бел­дерүче мәдәният йортларыннан тәкъдимнәр көтә.  Ләйсәннең концерт турлары ни өчен кирәк?   Бу сорауга Рәмзия Зарипова: “Әниләр өчен кирәк!” – дип җавап бирә. Һәм үзләре исеменә чит илдән килгән хатны ачып күрсәтә. “Әгәр сезнең язмыш турында укымаган булсам, мин балам белән күпердән ташланган булыр идем инде...” Рәмзия апа әниләрне ялгышлардан саклап калу өчен бала табу йортларына таратырга әзер­лән­гән буклетларга үзләренең тарихын язып биргән. “Махсус УЗИ­лар ясатып шушы синдромны бил­ге­ләүне, карындагы баланы тө­шерт­терергә тәкъдим итүне кабул итә алмыйм. Алардан җәмгыятькә бернинди зыян юк бит. Киресенчә, файда китерә, үз мисалларында күп чирләрне җиңеп буласына ышан­дыра ала мондый балалар”, – ди ул.   Рәмзия Зарипова бу балаларны гаиләдә тәрбияләргә кирәкле­генә инанган. Аларга әти-әнисенең яратуы бигрәк тә кирәк. Башкача булганда, ул чиргә бирешергә, йомылырга мөмкин. Ләйсән белән ике генә баланы гаиләдә калдыруга өлеш кертә алабыз икән, бу инде җиңү, ди олы йөрәкле әни. Ә ышаныч дигәнең могҗизалар тудыруны дәвам итә. Ләйсән бүген биюче, артист кына түгел, ул әле зумба (zumba – махсус фитнес программа) инструкторы да. “Кояшлы” балалар арасында мондый белгечлек алган беренче кеше ул. Аннан дәрес алырга теләүчеләр, очрашуларга чакыручылар да шактый. Билгеле,  җиңел булмас, каршы­лык­лар да очрар, әмма Ләйсән би­решмәс: эшләр, кеше­ләргә җылы­лык, файда өләшүдән туктамас ул.    Гөлинә ГЫЙМАДОВА --- | 15.07.2016 (полный текст новости)

  • 2016-07-15 04:42 Ялларда һава торышы: плюс 42 градустан юеш карга кадәр
    15.07.2016 Экология Якындагы ялларда Россия төбәкләрендә яшәүчеләрне аномаль температура көтә, дип хәбәр итә "Российская газета". Россиядә июль уртасында температура 42 градуска кадәр күтәреләчәк, ә минималь температура 2 градус салкын тәшкил итәргә мөмкин. Бу атна ахырында Үзәк федераль округта, Көньяк һәм Төньяк-Кавказ округта температура климат нормасыннан уртача 7 градуска югары булачак, дип белдерә Россия Гидрометеорология һәм әйләнә-тирә мохитне күзәтү идарәсе баш белгече Марина Макарова.   Мәскәүдә һәм Мәскәү өлкәсендә температура 28-33 градуска кадәр күтәреләчәк. Җомга кыска вакытлы яңгыр көтелә, ә ялларда явым-төшем көтелми. Төнлә башкалада 20-22 градус җылы булса, өлкәдә - 17-22 көтелә.   Атна башыннан температура әкренләп төшә башлаячак.   Ялларда иң югары температура - Волгоград, Ростов, Әстерхан өлкәләрендә, шулай ук Калмыкиядә, ул 40-42 градус тәшкил итәчәк.   Шулай ук Кырымда да 40 градус чамасы булачак. Ә Салехардта яшәүчеләрне 30 градуска кадәр җылы булачак.   Ленинград, Псков, Новгород өлкәләренә һәм Карелиягә яшенле яңгыр циклоны киләчәк.   Якутиядә аномаль салкын һава торышы күзәтелә. Атна башында кар яуган, атна азагында минуслы температура көтелә. Төнлә температура 2 градус салкын булса, көндез 13-20 градус булачак. Бу атнада Якутия Россиянең иң салкын төбәге булды, климат нормадагыдан 4-5 градуска түбәнрәк. Якутия минималь температура буенча һәрвакыт салкын Чукотканы да уздырды. Юеш кар явуы ихтимал. Салкыннар Иркутск өлкәсенә дә кагылачак.   Калининградта диңгез суының температурасы 19 градус чамасы булачак, Евпатория, Алуш, Ялтада - 25 градуска кадәр, Геленджик, Сочи һәм Туапседа - 26 градус. --- --- | 15.07.2016 (полный текст новости)

  • 2016-07-15 04:42 Роза Әдиятуллина декретта вакытта эшен алыштырган
    15.07.2016 Шоу-бизнес Роза Әдиятуллина “Яңа гасыр” каналында “Татарлар” тапшыруын алып бара башлаган. - Бу – минем телевизион тормышымда яңа сулыш. Декрет ялым һаман дәвам итә. Эш белән бәби карауны берләштереп, чабып йөрим, - дигән ул. --- --- | 15.07.2016 (полный текст новости)

  • 2016-07-15 04:42 Татарстанда узган давыл нәтиҗәсе ФОТОларда
    15.07.2016 Хәвеф-хәтәр Синоптикларның берничә көн дәвамында һава торышының бозылуы турындагы кисәтүләре рас булып чыкты. Апас районының кайбер авылларында җәйге давыл хуҗалыкларга шактый зыян салган. Йорт түбәләрен кубарган, электр линияләренә зыян салган, бакчадагы яшелчә һәм җимеш агачларын юкка чыгарган. Машина тәрәзәсе ватылган очраклар да бар, ди.               Фото-чыганак: akcharlak.com --- --- | 15.07.2016 (полный текст новости)

  • 2016-07-15 04:42 Бубыйлар мирасы (ФОТО)
    15.07.2016 Милләт Табигатьтә искиткеч күренеш бар: күп еллар элек җыелып куйган орлыклар туфракка эләккәч, шытым бирәләр. Иж-Бубый мәдрәсәсе шәкерте, татар язучысы Габдулла Сибгатуллинның иҗат язмышы да моңа охшаш. 80 елга якын аның әсәрләрен сеңелесе Нәгыймә Сибгатуллина-Гаратуева (тулысын белән булмаса да) гражданнар сугышының буталчык-җимереклегеннән, дингә һәм гарәп язуына булган геноцид йогынтысыннан чормаларда, сандыкларда яшереп саклады. Габдулла Сибгатуллин үлгәндә, үзе иҗат иткән әсәрләрен нинди дә булса типографиягә тапшыруын васыять итеп калдырды. 1995 елда Казанда, туганнары һәм татар галимнәренең ярдәме белән “Заман” нәшриятендә аның “Татар дөньясы” җыентыгы бастырылып чыкты. 13нче июньдә Иж-Бубый авылы зиратында Габдулла Сибгатуллинга 120 ел тулу уңаеннан кабер ташы куелды.   Кем соң ул Габдулла Сибгатуллин? Онытылган тарих китабы сәхифәләрен барлыйк әле.   Габдулла Нуриәхмәт улы Сибгатуллин элеккеге Вятка губернасы Сарапул өязенә караган Иж-Бубый авылында 1896 елда игенче гаиләсендә дөньяга килгән. Аңа 8 яшь тулганда, әтисе үлеп китә. Гаиләдәге бердәнбер ир бала буларак, тормыш авырлыгы беренче нәүбәттә Габдулла җилкәсенә төшә. Ул данлык­лы Иж-Бубый мәдрәсәсенең 4 сыйныфын тәмамлагач, 1908 елда әтисенең туганы Латыйф Гыйззәтуллинга ияреп, Кизел шәһәренә китә. Анда 4 ел Хәсән хаҗи байда хезмәт итеп көн күрә.   1912 елда туган авылына кайтып яңадан укуын дәвам итә. Ләкин тормыш авырлыгыннан янә читкә китәргә мәҗбүр була. 1913 елның җәендә Каракүлдә, әтисенең икенче туганы Хәсән Гыйззәтуллинда приказчик булып эшли. Эштән бушаган вакытларында һәрчак китаплар уку белән мәшгуль була, нәкъ шул елларда үзе дә каләм тибрәтә башлый һәм берничә әдәби әсәр иҗат итә.   1917 елда Г.Сибгатуллин яңадан Иж-Бубыйга кайтып китапханәче булып эшли башлый. Һәр китапка кадерләп, зур хөрмәт белән карый, үзе төпли, тышлый. Аның ку­лы белән тышланган һәм титул битләренә шәхси мөһере сугылган китапларның хәзерге көнгәчә сакланганнарының бер өле­шен аның бертуганының улы М.В.Гаратуев Иж-Бубый авылына музейга бүләк итеп бирде. Ә калганнары, ягъни 27 данә басма китап Мәсгуд ага тарафыннан Татарстан Милли китапханәсенә тапшырылган иде. Милли китапханәдә сак­лана торганнары 1896-1917 еллар аралыгында Казан, Оренбург, Мәскәү калаларында басылып чыккан татарча әдәби, дини әсәрләр һәм дәреслекләр. Алар арасында Гобәйдулла Бубыйның 4 дәреслеге, Габдулла Тукайның “Яшен ташлары” җыентыгы, Гаяз Исхакыйның “Сәясәт галәмендә” китабы, Фатих Әмирханның “Фәтхулла хәзрәт” әсәре, шулай ук Каюм Насыйри, Ризаэтдин Фәхретдин, Фатих Кәрими, Әхмәтһади Максуди, Галимҗан Баруди һ.б.ның әсәрләре һәм хезмәтләре бар.   1918 елның көзендә Габдулланың үпкә авыруы бик нык көчәеп китә. Шулай да ул китапханәдәге эшен ташламый, китаплардан аерылмаска тырыша, үзенең әсәрләрен эшкәртеп, чистага күчереп яза. Ләкин рәхимсез авыру көчәйгәннән-көчәя һәм 1919 елның 14 апрелендә 23 яшьлек Габдулла Нуриәхмәт улының гомере өзелә.   Аны җирләгән көн кызыллар белән аклар арасында аяусыз сугышлар барган вакытка туры килгәнгә, кызганычка каршы, аның Иж-Бубый зиратындагы кабер урыны мәгълүм түгел.   Ниһаять, Габдулла Сибгатуллин-Бубыйның кулъязмалары 80 ел вакыт үткәч хәрәкәткә килделәр. Кулъязмалар автор иҗат иткән биш әсәрдән гыйбарәт. Алтынчысының исән калган берничә битеннән Европа әдәбиятыннан татарчага тәрҗемә дип фараз кылырга мөмкин. Кызганыч ки, әсәрләрнең барлык битләре дә сакланмаган. “Мәхдүм” әсәре 1915 елда, “Оҗмах” һәм “Әбүҗаһилә үги ана” — 1916 елда, “Камали ага” әсәре 1917 елда иҗат ителгәнлеге мәгълүм. Автор тарафыннан һәр әсәренең ахырында язылу еллары күрсәтелгән. Ә менә “Татар дөньясы» әсәренең соңгы битләре югалган.   Г.Сибгатуллинның иҗат җимешләре арасыннан берсе — “Татар дөньясы” дип аталганы документаль әсәргә охшый. Анда авторның татар милләтен борчыган күп кенә мәсьәләләргә кагылуы, тирәнтенрәк фикерләве күзгә ташлана. Авторның әсәрләр җыентыгын да “Татар дөньясы” дип атау максатка яраклы дип табылды. Чөнки иҗат иткән әсәрләренең һәрберсендә ул чорда татар дөньясын борчыган мәсьәләләр күтәрелә, милләт язмышы үзәккә куела.   Әсәрләрнең тема һәм сюжет ягыннан уртаклыклары күп. Нигездә искелек белән яңалык көрәше, аталар һәм балалар мөнәсәбәте үзәктә тора. Аларда татар сәүдәгәрләре, зыялылар, алдынгы фикерле муллалар, мөгаллимнәр һәм шәкертләр тасвирлана. Автор шулай ук татар тормышындагы тискәре күренешләрне рәхимсез тәнкыйтьли. Татар тормышына ХХ гасыр башында ныклап үтеп керә барган эчкечелек, фахишәлек тә аны борчый. Автор аларның сәбәпләрен, тамырларын ачыкларга омтыла. Габдулла Сибгатуллин әсәрләрендә ХХ гасыр башында татар дөньясында булып үткән реаль вакыйгалар да еш телгә алыналар. Шундыйлардан чорының танылган шәхесләреннән мәгърифәтче Исмәгыйль Гаспринский, танылган татар әдибе һәм җәмәгать эшлек­лесе Гаяз Исхакый, татар халык шагыйре Габдулла Тукай исемнәре, Бубый мәдрәсәсенең аяныч язмышы да бу әсәрләрдә чагылыш тапканнар.   Габдулла Сибгатуллинның ишаннарга карашы да бик тискәре. Монда да шул ук кадимче ишаннар һәм муллалар күздә тотыла. Аның остазы — Бубый мәдрәсәсенең җитәкчесе, дин галиме, педагог Габдулла Нигъмәтуллин-Бубый да үзенең күп кенә хезмәтләрендә искелек тарафдарларын “утка тота”. Бер хезмәтендә ул шундыйларны “… милләтебезнең агачын ашый торган, тубал кадәрле чалма эченә йодрык кадәрле башларын тыккан, коры суфыйлык саткан вә Бохараи шәриф мәчеләре кеби тыштан куй вә эчтән ерт­кыч бүре булып йөргән ишаннар” дип атый. Г.Сибгатуллин әсәрләрендә дә шул ук фикер ярылып ята. Әлбәттә, Бубый мәдрәсәсендә белем алуы да, аның иҗатына остазының йогынтысы да зур булган. Бубый мәдрәсәсендә белем алып чыккан күпчелек шәкертләргә хас булганча, үзенең туган авылында хөр фикер тараткан, чын мәгънәсендә милләтпәрвәрләр әзерләгән данлыклы мәдрәсәсе Г.Сибгатуллинның дөньяга карашлары формалашуда төп этәргеч булганлыгы көн кебек ачык.   Әгәр дә Габдулла Нуриәхмәт улы Сибгатуллин фәнни дөньядан бик яшьли, 23 яшендә китмәгән булса, өстәвенә җәмгыятьтә бу кадәр кискен, коточкыч борылышлар булмый калса, ул татар әдәбиятына тагын да кызыграк әсәрләр бүләк иткән булыр иде.   Бубый мәдрәсе ХХ гасыр башында Урта Россиядә танылган, абруйлы, көчле татар мәдәни учагы булып саналган. Габдулла Сибгатуллин — ул учак чаткыларының берсе иде. Җәмгыятьтәге кискен борылышлар шул учакның күпме якты чаткыларын пыс­кып кына янарга яисә бөтенләй сүнәргә мәҗбүр итте микән? Кем дә булса санап чыгара алды микән?!.   Тарихи мәгълүматлар Раиф Мәрдановның китапларыннан алынды.     Редакциядән: Изге Рамазан аенда Нәгыймә әбиләренең васыятен үтәгәннәре өчен ТИҮнең беренче президенты Мәсгуд Гаратуев улы Моратка һәм кияве Рафаэль Хөсәеновка зур рәхмәтен белдерә.       Морат ГАРАТУЕВ, Ижау шәһәре --- | 15.07.2016 (полный текст новости)

  • 2016-07-15 04:42 Шенталы районындагы Сабантуйда батырга сарык белән 300 мең сум биргәннәр (ФОТО)
    15.07.2016 Бәйрәм 9 июльдә Шенталы районы Татар Әбдекие авылы янындагы болын гөрләп торды. Анда II өлкә авыллары Сабан туе узды. Күк йөзен кара болытлар каплаган булса да, табигатьнең иң матур кочагына урнашкан мәйданда иртән-иртүк бәйрәм рухы хөкем сөрде. Матур итеп бизәлгән сәхнә, мактаулы кунаклар өчен куелган махсус трибуна әллә кайдан күренеп тора, тирә-якка татар көйләре яңгырый. Ә мәйданнан аз гына читтәрәк сату рәтләре тезелеп киткән. Анда нинди генә әйберләр юк! Күзләр камаша! Каен тузыннан ясалган савыт-саба да, ислам атрибутикасы да, кием-салым да, бизәнү әйберләре дә... Шуларны карап йөргән вакытта яңгыр ява башламасынмы!  Бер сатучы целлофан плащлар тәкъдим итә башлады. Менә кем отты бүген! Аңа шунда ук чират тезелде. Хәер, яңгыр озакка сузылмады, аз гына чылатты да, дөбер-шатыр килеп, китеп барды.    Ә халык кайнар чәй эчеп җылыну өчен азык-төлек сатучы чатырларга таба ашыкты. Анда инде  шашлык, пылау  да әзер, тәмле исләр борынны кытыклый. Сатучылар, аларның уйларын укыгандай: “Чәй генә булса да эчеп чыгыгыз, хуш исле үләннәр салып пешердем”, “Шашлыкны үземнең рецепт буенча манчыдым, кабып карагыз инде”, - дип, елмаеп, үз чатырларына чакырып торалар. Ничек авыз итмичә, үтеп китәсең инде? Сабан туе күчтәнәче дип, туганнарына бавырсак, кош телләре, чәкчәк һәм башка милли ризыклар сатып алучылар да байтак булды. Милли йортларда мөхтәрәм кунакларны каршы алырга соңгы әзерлекләр бара. Берәүләр авыл осталары ясаган кабык арба, җил тегермәне макетын урнаштыра, икенчеләр бирнә сандыгы өстенә өйгән мамык түшәкләргә - чиккән сөлгеләр, өстәлгә ашъяулыклар җәеп, татар өенең эчке күренешен күрсәтергә җыена. Аллы-гөлле чиккән алъяпкычларын кигән хатын-кызлар өстәлләргә тәм-том тезә.   Шул арада мактаулы кунаклар да килеп җитте. Губерна Думасы депутаты Владимир Субботинны, өлкә мөселманнарының региональ Диния нәзарәте рәисе, мөфти Талип хәзрәт Яруллинны, урман хуҗалыгы министры Александр Ларионовны, өлкә губернаторы администрациясе аппаратының милли һәм конфессиональ сәясәт департаментында җә¬мәгать фикерен өйрәнү идарәсе җитәкчесе Надежда Осипованы, милли оешмалар җитәкчеләрен, Камышлы, Кләүле, Похвистнево, Челно-Вершины, Исаклы районнары  башлыкларын Шенталы районы башлыгы Александр Лямаев каршы алып, милли йортлар белән танышып чыгарга чакырды. Кунаклар арасында чит төбәкләрдән килүчеләр - Чуваш Республикасының Канаш районы башлыгы Владимир Степанов,  Татарстан Республикасының төзелеш, архитектура һәм торак-коммуналь хуҗалык министры урынбасары Марат Сәйфетдинов һәм Нурлат шәһәре башлыгы Равил Кузюров та бар иде. Аларга Самара өлкәсе татарларының көнкүреше белән танышу аеруча кызыклы булды.   Кунакларны хуҗалар җыр-бию, бавырсак белән каршы алдылар. Һәр йортта мул табын әзерләнгән, өстәлләр кабартма, кош телләре, пәрәмәчләр, җир җиләге һәм башка сый-хөрмәтләрдән сыгылып тора иде.    Мәйдан тирәли утырган халык та игътибарсыз калмады -  милли киемнәргә киенгән ике мөлаем туташ барысына да  бавырсак  өләшеп чыкты. “Кара әле безне дә  ничек зурлыйлар”, - дип рәхмәтләр әйтә-әйтә, барысы да бу ризыкны авыз итте.   Сабан туе әләмен күтәргәннән соң, бәйрәм рәсми рәвештә ачык дип игълан ителде һәм Александр Лямаев әбдекилеләрне, килгән кунакларны бәйрәм белән тәбрикләде.    - Районыбызның күпмилләтле халкы бергәләп җиң сызганып эшли дә, күңелле ял да итә белә. Бүгенге бәйрәм сезгә онытылмаслык хисләр бүләк итәр һәм яңа уңышларга этәрер, дип ышанасы килә, - диде ул.   Район башлыгы авыл хезмәтчәннәренә, алдынгы хуҗалыклар һәм оешмалар хезмәткәрләренә тырыш хезмәтләре өчен рәхмәт белдерде, районның Бөек Ватан сугышы ветераннарына “Куйбышев - запас башкала” күкрәк билгеләрен тапшырды. Александр Лямаев Татар Әбдекиендә туып үскән, бүген читтә яшәсәләр дә, туган авылларына даими ярдәм итеп торучы Хәбил Бикташевның, Хәмзә Мингуловның һәм Рәшит Нурмөхәммәтовның  “Шенталы районының Мактаулы гражданнары”  исеменә лаек булуларын да белдерде.   Сабан туеның мөхтәрәм кунаклары да бер-бер артлы сәхнәгә күтәрелеп, халыкны сәләмләде. Александр Ларионов өлкә губернаторы Николай Меркушкинның тәбрикләү хатын укыды, ә Владимир Субботин гореф-гадәтләребезне, ана телен саклап калуга зур өлеш кертүче берничә милләттәшебезгә губерна Думасының Рәхмәт хатларын тапшырды.    Тантанада Чуваш Республикасының Канаш һәм Самара өлкәсенең Шенталы районнары арасында мәдәният һәм икъдисад өлкәсендә хезмәттәшлек итү турында килешү төзелүен дә халык куанып, алкышларга күмеп каршы алды.   Сабан туен ачу тантанасы тәмамлануга җыр-биюләр, бәйгеләр, ярышлар башланып китте. Мәйданның бер башында көрәш барса, икенче башында милли уеннар оештырылган иде. Катыктан тәңкә эзләү, чүлмәк вату, аркан тартышу кебек уеннарда балалар да өлкәннәр дә бик теләп катнашты. “Чиләкләреңне тот, суың түгелеп бетә...”, “Чүлмәк нәкъ синең алда, сук әйдә!” – дип куәт биреп торучылар да җитәрлек иде. Аякларга капчык киеп йөгерүдә балалар аеруча актив булды. Берсенә капчык җитмәгәч, елап ук җибәрде! Сабан туе бала күңелендә тискәре хисләр калдырмасын диптер инде, оештыручылар аңа шунда ук капчык табып китерделәр. Күрсәгез иде  кызчыкның шатлануын! Финишка беренче килеп, бүләк алган диярсең! Хәер, уеннарда катнашканнарның берсе дә бу көнне бүләксез калмады.   Ә мәйданның икенче ягында Сабан туеның йөзек кашы - милли көрәш кызганнан-кыза барды. Чараны оештыручыларның берсе, дзюдо буенча СССР һәм Европа чемпионы Хәбил Бикташев алдан ук: “Егетләргә баллар бирелми, “чистага” бил алышалар”, - дип игълан итте. Гадәттәгечә, иң элек малайлар, аннан - яшүсмерләр, ә соңыннан шактый тәҗрибәле ир-атлар көрәште. Пәһлеваннарның әле берсе, әле икенчесе сырты белән чирәмгә килеп төшкән саен хатын-кызлар үзләре дә сизмәстән “Аһ!” дип куя, ә ир-атлар: “Сырты тидеме-юкмы?” - дип хөкемдарга карый, көрәш алымнары турында үзара бәхәсләшә.  Нәтиҗәдә, II өлкә авыллары Сабан туеның абсолют батыры исеменә  Татарстан Республиксының Әлмәт шәһәреннән килгән Айвар Билалов һәм Ильяс Галимов көрәште һәм соңгысы бу исемгә лаек булды. 2015 елда көрәш буенча дөнья чемпионы исеменә лаек булган көрәшче төп бүләкне – сарык тәкәсен иңенә салып Сабан туе мәйданын әйләнде. Хәбил Бикташев аңа 300 мең сум акча да тапшырды.   Ат чабышларында да беренче һәм өченче урыннарны татарстанлылар яулады. 12 чабышкы арасыннан беренче булып Пегас кушаматлы атында әлмәтле Марат Нәфыйков килде. Икенче урында – Челно–Вершины егете Данил Ермолаев (Цыган), ә Дунайга атланган Хәлил Латыйпов (Лениногрск районы) өченче урынга лаек булды. Ат чабышында бары бер генә җирле чабышкы катнашты һәм аның хуҗасына  - Денис авылы егете Ринат Ризвановка “Шенталы якташлыгы” оешмасы махсус бүләк тапшырды.    Сабан туе җыр-бию белән үрелеп барды. Сәхнәдә татар авылларының үзешчән артистлары чыгыш ясады. Татар Әбдекие авылының “Сердәш” төркеме, Елховка районының “Авылдашлар” ансамбле һәм башкалар үз тамашачыларын тапты.  Ә Камышлы районы Иске Ярмәк авылыннан килгән “Ак каен” халык ансамбле танылган “Ярмәк вагы”на биегәндә халык тыныч кына карап тора алмады. Ярмәкләрчә булдыра алмаса да, кем урынында гына, ә кемдер мәйданга чыгып бии башлады. Кләүле районының “Натукай” керәшен татарлары фольклор ансамбле чыгышы да үзенчәлекле булды. Алар танылган “Буран әбиләре”нә охшатып, “Бәйрәм барысы өчен дә” дип аталган шаян җыр башкардылар.    Самараның “Ялкынлы яшьлек” җыр, бию һәм шигърият ансамбле дә иң шәп җырлары, биюләре белән тамашачыларның күңелен яулады. Сабан туена  Казаннан да күп артистлар чакырылган иде. Сәхнәдә Хәния Фәрхи, Зәйнәп Фәрхетдинова, Зөфәр Билалов, Раяз Фасыйхов, Илназ Бах, Бәширә Насыйрова, Резедә Шәрәфиева кебек танылган артистлар чыгыш ясады.    Халык көне буе шулай рәхәтләнеп бәйрәм итте. Сабан туе күптән күрешмәгән туганнарны, дусларны очраштырды. Читтән килгән кунаклар: “Мондый матур Сабан туен күргәнебез юк иде, бик яхшы оештырылган”, - диделәр. Җирле халык та бик канәгать калды. Дөрес, искәрмә ясаучылар да булды. Мәсәлән әбдекиле Минзәки Гыйләҗев:  “Шундый матур чараны Коръән сүрәләре укып башлаган булсак, тагын да яхшырак булыр иде”, - дип әйтеп куйды.    - Сабан туен район күләмендә үткәргәндә шулай итәбез дә, - дип җавап бирде Александр Лямаев. - Бүген исә без кунакка башка милләт халыкларын да чакырып, аны милләтара бәйрәм буларак уздырабыз. Районыбызда татарлар, чуашлар, мордвалар һәм башка халыклар тату яши һәм моның белән горурланабыз.   Форсаттан файдаланып, бәйрәмне оештыруда һәм үткәрүдә ярдәм итүчеләргә чын күңелдән рәхмәтемне белдерәм. Чара бик матур узды һәм  Сабан туе кубогы Челно-Вершины районына тапшырылды. Икенче елга аларга да бу чараны үткәрүдә уңышлар телим.             Хәмзә МОРТАЗИН фотосурәтләре. Хәмзә МОРТАЗИН, Алия АРСЛАНОВА --- | 15.07.2016 (полный текст новости)

  • 2016-07-15 04:42 Ниццада һәлак булган кыз РФ Хөкүмәте каршындагы Финанс университеты студенты булган (ФОТО)
    15.07.2016 Фаҗига Ниццада террорчылык акты нәтиҗәсендә һәлак булган россияле РФ Хөкүмәте каршындагы Финанс университеты студенты булган, дип хәбәр итә "Интерфакс". " Финанс университеты менеджмент факультетының 4 курс студенты Виктория Савченко Ниццада терактта авыр җәрәхәтләр алудан һәлак булган. Аның дус кызы Полина Серебрянникова да безнең студент, ул да зыян күргән, хәзер хастаханәдә", - дип хәбәр ителә вуз сайтында. Элегрәк Россия туриндустрия берлеге матбугат секретаре Ирина Тюрина хәбәр иткәнчә, Ниццада терактта һәлак булган һәм зыян күргән студентлар индивидуаль туристлар булганнар.   Виктория Савченконың иптәш кызы Полина Серебрянникова үзләренең Ниццага каникулларга барулары хакында хәбәр иткән. Алар яр буенда йөргәндә, халык өстенә һөҗүм иткән йөк машинасы астында калганнар. Авыр тән җәрәхәтләре алган Савченко шунда ук үлгән. Серебрянникова җиңелчә яралар алып, исән калган. Викториянең әти-әниләре ашыгыч рәвештә Франциягә очканнар.    Франция ММЧ Ниццада теракт кылган йөк машинасы йөртүчесенең исеме билгеле булды. Якынча мәгълүматларга караганда, кичә шәһәрдә терактны Мөхәммәд Лахуайедж Бухлель (Mohamed Lahouaiej Bouhlel) кылган, дип хәбәр итә Коммерсант.ru Nice-Matin газетасына сылтама белән. Бүген иртән теракт ясаучының чыгышы белән Тунистан булган Франция гражданины булуы хәбәр ителгән иде.   Бу кешенең өендә тентү узган. Терактка кадәр ул махсус хезмәтләрнең күзәтүе астында булмаган, әмма урлашу һәм агрессивлык күрсәтү сәбәпле, полициядә исәптә булган.    Кичә кич Ниццада яр буенда Бастилияне алу көне бәйрәмендә йөк машина халык өстенә менгән. Нәтиҗәдә 84 кеше үлгән. Төрле мәгълүматлар буенча зыян күрүчеләр саны 60 тан алып 200 кеше тәшкил итә. РФ Тышкы эшләр министрлыгында бер россияленең үлүен һәм тагын берсенең яралануын расладылар. Йөк машинасы йөртүчесен полиция хезмәткәрләре атып үтергән. Якынча мәгълүматлар буенча, машинада Туниста туган 31 яшьлек ир-атның документлары табылган, ул Ниццада яшәгән.       Гөлүзә ВАСИЛОВА --- | 15.07.2016 (полный текст новости)

  • 2016-07-15 04:42 Ләйсән Мәхмүтова романтик ирен кая озаткан?
    15.07.2016 Шоу-бизнес «Зө-Ләй-Лә» төркеме солисты Ләйсән Мәхмүтовада аулак өй икән! Ул балаларын – Сөләйман (13 яшь) белән Йосыфны (5 яшь) әтиләре белән диңгезгә озаткан. «Кичә генә балаларымны әтиләренә ышанып, ерак сәфәргә озаттым. Туганнары Краснодарда да, Волгоградта да бар. Иптәшем Руслан бик романтик кеше. Шуңа күрә аларның кайларга тукталасын, төгәл ничә көнгә киткәннәрен әйтә дә алмыйм. Кая күзе төшә – шунда ял итәрләр дип уйлыйм. Машинада бару балаларны ардырыр, әлбәттә. Туеп, арып кайтырлар микән – белмим. Ләкин үзләре бик көтеп, теләп киттеләр. Юлга күптән кузгалырга тиешләр иде дә, килеп чыкмады. Ерак сәфәрләргә Сөләйманның аңа кадәр дә барганы бар иде. Ә менә Йосыф белән декрет ялының ахырына кадәр өйдә үзем булгач, анысы күбесенчә әни малае.   Шәхсән үземә бөркү, дымлы һава килешми. Дөресен әйткәндә, кайтырга авылыбыз булса, шунда гына кайтарыр идек тә малайларны. Юк шул! Барыбер авыл һавасына җитми инде! Аннан соң шәһәр балалары авыл эшенең дә ни икәнен күреп-белеп килерләр иде», – дигән Ләйсән ханым. --- --- | 15.07.2016 (полный текст новости)

  • 2016-07-15 04:42 Ницца аэропортында шикле сумка табылган, бер терминалны хәрбиләр чолгап алган
    15.07.2016 Хәвеф-хәтәр Ницца аэропортында пассажирларны эвакуацияләү бара, дип хәбәр итә "РИА-Новости" Ассошиэйтед Пресc агентлыгының вакыйга урынында булган хәбәрчесенә сылтама белән. "Пассажирларны Ницца аэропортыннан чыгарга кушылды", - дип белдергән хәбәрче. Шулай ук, аның мәгълүматлары буенча, терминалларны хәрбиләр чолгап алган. Fox телеканалы журналисты хәбәр иткәнчә, эвакуациянең сәбәбе шикле сумка табылу булган.   Искәртеп узабыз: кичә кич Ниццада яр буенда Бастилияне алу көне бәйрәмендә йөк машина халык өстенә менгән. Нәтиҗәдә 84 кеше үлгән. Төрле мәгълүматлар буенча, зыян күрүчеләр саны 60 тан алып 200 кеше тәшкил итә. РФ Тышкы эшләр министрлыгында бер россияленең үлүен һәм тагын берсенең яралануын расладылар. Йөк машинасы йөртүчесен полиция хезмәткәрләре атып үтергән. Якынча мәгълүматлар буенча, машинада Туниста туган 31 яшьлек ир-атның документлары табылган, ул Ниццада яшәгән. Гөлүзә ВАСИЛОВА --- | 15.07.2016 (полный текст новости)

  • 2016-07-13 08:05 Марс Макаров. Кайтаваз
    12.07.2016 ЯҢА КИТАПЛАР Әлеге җыентыкка композитор, виртуоз баянчы, ТАССРның атказанган сәнгать эшлеклесе М. Макаровның (1939–2016) халкыбыз күңеленә кереп калган җырлары, соңгы елларда иҗат иткән шигырьләре, истәлек-хатирәләре туплап бирелде.           --- --- | 12.07.2016 (полный текст новости)

  • 2016-07-13 08:05 Ләбиб Лерон. Әкиятче малай
    12.07.2016 ЯҢА КИТАПЛАР Мәктәпкәчә яшьтәге балалар өчен шигырьләр / Стихи для детей дошкольного возраста.           --- --- | 12.07.2016 (полный текст новости)

  • 2016-07-13 08:05 Татарстанда торак йортта шартлау факты буенча җинаять эше кузгатылган
    12.07.2016 Хәвеф-хәтәр Чаллыда торак йортларның берсендә шартлау һәм янгын факты буенча җинаять эше кузгатылган. Бу хакта "Татар-информ" агентлыгы хәбәрчесенә Россия Гадәттән тыш хәлләр министрлыгының ТР буенча Баш идарәсе матбугат хезмәте җитәкчесе Андрей Родыгин хәбәр итте. "Җинаять эше Чаллы буенча күзәтчелек эшчәнлеге һәм профилактика эшләре бүлеге тарафыннан РФ ҖК 168 маддәсе ("Саксызлык аркасында милекне юкка чыгару яки зыян китерү") билгеләре буенча билгесез затка карата кузгатылган", - дип ачыклык кертте ул.   "Тикшерү эшләре бара, әлегә тоткарланучылар юк", - дип тә өстәде Андрей Родыгин.   Искәртеп үтик, кичә 12.24 сәгатьтә автошәһәрдә 53 нче комплекста торак йортларның берсендә янгын чыгу турында хәбәр килде. Янгында хатын-кыз һәм бала зыян күргән.   Шулай итеп, янгын 6 фатирга зыян салган. Йорттан 104 кеше эвакуацияләнгән. Югары катлардан көчле төтенләнгән зонадан алты кеше коткарылган. Йөри алмый торган инвалид кызны янгын сүндерүчеләр күтәреп алып чыккан, тагын җиде кеше янгын баскычы ярдәмендә коткарылган.   «Камазжилбыт» ҖЧҖ кунакханәсенә вакытлыча яшәү өчен 81 кеше, шул исәптә 25 бала урнаштырылган. Эмма СИТДЫЙКОВА, Гөлүзә ВАСИЛОВА --- | 11.07.2016 (полный текст новости)

  • 2016-07-13 08:05 Авыл хуҗалыгы исәпкә алу кампаниясенә кагылышлы “Кайнар элемтә” эшли
    12.07.2016 Авыл Россиядә быелның 1 июленнән авыл хуҗалыгы исәпкә алу кампаниясе башланды, ул 15 августка кадәр бара. Әлеге чара Казанда да үткәрелә. “Эшлекле дүшәмбе” киңәшмәсендә бу хакта Казан шәһәре дәүләт статистикасы бүлеге җитәкчесе Роман Әмирханов белдерде. Җир кишәрлеге мәйданы, җимеш бирүче агачлар һәм куаклар, җиләклек, виноград, күпьеллык культуралар, эре терлек саны, кош-корт, куяннар, мехлы җәнлек, умарта корты оясы исәпкә алына. - Авыл хуҗалыгы исәпкә алу кампанмиясе ул Россия икътисадының аграр тармагындагы хәлләрне үзенә күрә фотога төшереп алу сыман чара. Шәхси хуҗалыклардан алынган мәгълүмат киң җәмәгатьчелеккә белгертелми, массакүләм таратылмый. Белешмә илнең аграр секторындагы хәлгә нәтиҗә чыгару өчен кирәк,-диде Роман Әмирханов.   Казанда 8662 шәхси хуҗалык һәм 209 бакчачылык ширкәте авыл хуҗалыгы исәпкә алуы исемлегенә керә. Ләкин, исәпкә алу шәһәрнең 20 процент өлешендә генә оештырылачак. Дүрт сотыйдан да ким булмаган шәхси хуҗалык һәм бакча кишәрлеге ирекле рәвештә сайлап алыначак.   Исәпкә алучыларның таныклыгы, “Росстат” язулы зәңгәр сумкасы, җилеты була, баш киеменә “ВСХП” дип язылган. Авыл хуҗалыгы исәпкә алу кампаниясенә кагылышлы “Кайнар элемтә” телефоны: 292-86-02; 8-987-271-68-32. --- --- | 12.07.2016 (полный текст новости)

  • 2016-07-13 08:05 "Бишле"гә укып, Татарстанда татар әдәбиятыннан БДИ тапшырган бердәнбер укучы Флүзәне Казанда көтмәгәннәр
    12.07.2016 Мәгариф Кызганыч, быел Татарстанда татар әдәбияты буенча имтихан тапшырган бердәнбер укучы Мөслим кызы Флүзә Гиздуллина татар теле укытучысы белгечлеген үзләштерә алмаячак. Югыйсә, татар телен – 92, әдәбиятны 72 баллга тапшырган. 20 хуҗалыклы авылда яшәүче кыз рус телен дә (БДИдан 91 балл җыйган) яхшы белә, математикасы да “5” лелек. Аның хыялын нинди сәбәпләр җимергән соң? Моннан ике ел элек Сикия тугызъеллык мәктәбен башлангычка калдырганнар. Быел мәктәпне бөтен­ләй япканнар. Авылда мәк­тәп мәсьләсе шундыйрак. Флүзә (рәсемдә уң якта) исә 10 нчы сыйныфта үзләреннән 40-45 чакрым ераклыктагы Мөслим урта мәктәбендә белем алган. “Кечкенә мәктәптә укыгач, башта зур коллективка ияләшә алмам дип борчылган идем. Ләкин сыйныф җитәкчесе Гөлшан апа, сыйныфташларым белән уртак телне бик тиз таптым", – ди ул.   “Флүзә озын чәчле, тыйнак, гади авыл кызы. Аның үзенә дә, белеменә дә соклана идек. Ул татар теле укытучысы булырга хыялланды. Ләкин анда бару өчен җәмгыять белеменнән имтихан бирү кирәк. Ә ул аны сайламаган. Элек вузда өстәмә сынауларны биреп булса, ул хәзер бетерелгән”, – ди укытучысы Гөлшан Мәүлиева.   Флүзә вузга кирәкле сынаулар белән дә кызыксынган. Әмма төгәл ачыклап бетермәгән. “БДИ бирәсе укучылар, интернетка яки кеше сүзенә генә ышанып, ялгыша күрмәсен иде. Ки­рәкле мәгълүматны вузның үзенә барып, белешсеннәр. Бу эштә әти-әниләр дә читтә булмасын иде. Югыйсә, минем хәлдә калачаклар”, – дип киңәш итә Флүзә.   КФУдан башын иеп кайтып китәргә туры килсә дә, ул тукталып калырга җыен­мый. Әлегә Минзәлә педагогия көллиятендә укырга булган. Анда башлангыч сыйныф укытучысын татар телендә үзләштерәчәк. Аны тәмамлагач, КФУга үзе те­ләген ашырырга китәчәк. Флүзәнең хыяллары шундый.   Соңгы вакытта укучыларны татар әдәбияты сынавы бөтенләй кызыксындырмый. Аны берән-сәрән укучы гына бирә. Моннан берничә ел элек Сарман егете Раушан Заманов турында язып чыккан идек. Ул китапны көнбагыш урынына чиртәм, китап укырга яратам дигән иде. Флүзә исә туган телемне, әдә­биятны бик яратам, ди. “Татар теле сынавында бер­ничә укучы бар иде әле. Ә татар әдәбиятын берүзем бер бүлмәдә бирдем. Бөте­несе дә БДИдагыча, тик һәр җирдә тынлык. Өч сәгать ярым эчендә язып бетердем. Тынычлап, ашыкмыйча эшләдем. Әмирхан Ени­кинең “Әйтелмәгән васыять” әсәренә анализ ясадым. Биремнәр шактый катлаулы иде. Татар теленнән кагыйдәләрне яхшы беләм, шуңа күрә бернинди авырлыгын да сизмәдем”, – ди ул.   Флүзәгә дә китап җене кагылган. Әллә моның өчен 20 хуҗалыклы авылда яшәргә кирәкме икән? “Авылда бернинди кызык та юк. Анда кайтуга ямансулый башлыйм. Менә шул чакта китап укып юанам. “Бу эшкә көн саен 4 сәгать вакытымны бүләм. Көне буе да укый алам. Кызык өчен генә бер утырып санамакчы идем, укыган әсәрләрнең очына чыга алмадым. Чит ил, рус әдәбиятын да яратам. Интернеттан китап уку дигән нәрсәне аңламый. Китапның бөтен тәме китапны – кулга тотып укуда. Әмирхан Еники, Фоат Садриев, Фатыйх Кәрим, Хәсән Туфан, Һади Такташ иҗатларына гашыйкмын, – ди ул. – Мөслимдә фатирда әбием, энем белән яшәдек. Ул вакытта да китап укудан бизмәдем. Иптәш кызлар белән бергәләп укыган әсәрләрен анализлый идек. Миңа китап җене кагылган, бугай".   Татар теле укытучысы була дип атлыгып торган кызга ничек тә булса, ярдәм итеп буламы? Әлеге сорау белән КФУның Л.Толстой исемендәге Филология һәм мәдәниятара багланышлар институты директоры Рә­диф Җамалетдиновка мө­рә­җәгать иттек. “Хәзер вузларның БДИга бернинди дә катнашы юк. Әле шушы көннәрдә генә Балтачтан бер кыз килгән иде, ул да җәмгыять белеменннән сынауны бирмәгән. Укырга керү өчен татар әдәбия­тыннан имтихан кирәкми. Ә татар теленнән үзебез өс­тәмә имтихан алабыз. Без­нең институт ел дәвамында “Ачык ишекләр” көне уздыра. Райондагы мәгариф бү­лекләренә дә керү тәртибе турында да мәгълүмат таратабыз. Мондый хәлләр булмасын өчен, укучылар нинди имтихан бирәсен алдан хәл итсен иде”, – ди ул. Сәрия МИФТАХОВА --- | 12.07.2016 (полный текст новости)

  • 2016-07-13 08:05 Рәшит Ваһапов һәм Хәйдәр Бигичевларның бюст-һәйкәлләре Уразавылга кайтарылды
    12.07.2016 Милләт 16 июльдә Түбән Новгородта Федераль сабан туе үткәрелә. Ә аңа кадәр, 15 июльдә, нижгар татарлары үзәге булган Уразавылда бөек җырчыларыбыз Рәшит Ваһапов белән Хайдәр Бигичевка һәйкәл ачу тантанасы була. Бу хакта мемориал проектны тормышка ашыруга зур көч куйган Нижгар татарлары конгрессы рәисе Гаяр Хәсәнов “Туган як” газетасына әңгәмәсендә шушы хакта сөйләде. Һәйкәлләр – Татарстан Президенты бүләге   - Гаяр Абдрахманович, бу изге эшнең чишмә башында кем торды? - Милләтебезнең йөзек кашы булган, нижгар татарларын бөтен дөньяга таныткан бөек җырчыларыбызга һәйкәлләр кую фикере белән Казаннан Рәшит Ваһапов фонды рәисе Рифат Фәттахов чыкты, безне дә шуңа күндерде. 2015 елның 28 январендә өлкә татарлары конгрессы советы чираттагы утырышында бу проектны гамәлгә куярга карар кылды. Безнең эшебезне Кызыл Октябрь районы администрациясе башлыгы Халит Сөләйманов та хуплады һәм барча эштә ярдәм итте. Әлбәттә, акчасыз эш башларга авыр иде, шуңа да карамастан, Алла ярдәмен бирде һәм менә проект финишка җитешә. Сөенеп шуны хәбәр итәм: шушы көннәрдә Рәшит Ваһапов һәм Хәйдәр Бигичев бюст-һәйкәлләре, Аллага шөкер, Уразавылга кайтарылды һәм постаментларга урнаштырылды.   - Оештыру эшләре конгресс, Рәшит Ваһапов фонды һәм район администрациясе өстенә ятты, ә финанс ярдәмен кем күрсәтте?  - Һәйкәлләрне Татарстан Республикасы Президенты Рөстәм Миңнеханов буләк итте. Милли республика башлыгы белән элемтә булдыруны Рифат Әхмәт улы үз өстенә алды һәм намус белән башкарды, ә мемориал комплекс территориясен төзекләндерү өчен Губернаторыбыз Валерий Шанцев акча бүлеп бирде. Шул исәптән парк янында урнашкан биналар да тиешле сыйфатка китерелде.   - Бу мөһим чарага кемнәрнең килүе көтелә? - Рөстәм Миңнеханов, Валерий Шанцев килүләрен расладылар, тантанада мөфти шәех Равил Гайнетдин да катнашыр дип көтелә. Югары түрәләр белән бергә без, әлбәттә, килгән кунакларга да бик шат булырбыз. Чөнки бу проект нижгар татарлары мирасы. Рәшит белән Хайдәр әфәнделәр дә үз иҗатларын барлык татар халкына юллый иделәр бит. “Татар халкы бөек уллары белән горурланырга тиеш” - Бу проектны тормышка ашыру нинди максатлар күздә тота? - Монументаль комплекс, минемчә, күбрәк тәрбияви әһәмияткә ия. Татар халкы, аеруча яшь буын милләтебезнең бөек уллары белән горурланырга тиеш. Шушы изге чара аркасында Уразавыл үзәге дә төзекләндерелә – бу да бит уңай күренеш.    - Сезнең өчен бу яңа эш, нинди кыенлыкларны хәл итәргә туры килде? - Әйе, бөек якташларыбызга монументлар куюга җәмгыятьнең фикере төрле иде: каршы килүчеләр да булмады түгел, яклаучылар бар иде. Шатлыгыбызга, соңгылары күбрәк. Татар мәдәниятен чын күңелдән яраткан милләтпәрвәр якташларыбыз ярдәме дә бар бу проектта.  - Нижгар татарлары арасында күренекле шәхесләр байтак. Аларга бу комплекста игътибар булырмы? - Берсүзсез, булыр. Күренекле якташларыбызга багышлап Дан аллеясы булдырырга планнар бар. Хәзер анда Советлар Союзы, Социалистик Хезмәт геройлары почмагы булдырыла. Атаклы спортчыларыбызны да онытмабыз дип уйлым. Әлбәттә, сүз Кызыл Октябрь районы шәхесләре турында гына түгел, ә гомумән нижгар татарлары турында бара. Чөнки, Кызыл Октябрь районының бердәнбер татар районы буларак, нижгар татарлары үзәге булырга тулы хокукы бар.   “Тарихын белгән милләтнең киләчәге бар”   - Бу комплексның ачылуы Сездә нинди хисләр уята? - Иң татлысын – горурлык хисен. “Тарихын белгән милләтнең киләчәге бар”, – дигән классик. Моңа, мәдәниятен, гореф-гадәтләрен саклый алган милләтне үсеш көтә, диеп кенә өстисе килә.   Форсаттан файдаланып, яратып укыган “Туган як” газетасы битләре аша Валерий Шанцевка, Рөстәм Миңнихановка, Рифат Фаттаховка, Халит Сөләймановка һәм Нижгар татарлары конгрессы советы әгъзаларына зур рәхмәтемне белдерәм һәм барча якташ-милләттәшләремне 15 июльдә Уразавылга көтеп калам. Бәйрәмнең мәдәни-музыкаль программасы да бик бай. Анда Казаннан килгән артистлар да, үзебезнең якташ җырчыларыбыз да, үзешчән сәнгать вәкилләре дә катнаша. Олы җырчылар хөрмәтенә олы бәйрәмгә рәхим итегез!  Ринат СӨННӘТОВ, Рәмис ЛАТЫЙПОВ --- | 09.07.2016 (полный текст новости)

  • 2016-07-13 08:05 Казанда әти-әнисе хастаханәдә дәвалануын теләмәгән үсмер үлгән
    12.07.2016 Фаҗига Вакыйгаларның башы апрель аена барып тоташа. Баланың үпкәсендә яман шеш булуы ачыклана. Әти-әнисе дәвалануга каршы булганлыктан, Республика балалар клиник хастаханәсе Совет районы прокуратурасына мөрәҗәгать итә. Әлеге малайның әти-әнисе озак вакыт баланы хастаханәгә салуга каршы килгән.  Тиешле органнар авыруның әти-әнисе белән даими рәвештә очраша, дәвалануның мөһимлеген аңлатырга тырыша. Күпмедер вакыт узгач аларны күндереп була. Әмма эш узган була инде – баланың гомерен саклап кала алмыйлар. Чыганак: sntat.ru --- --- | 12.07.2016 (полный текст новости)

  • 2016-07-13 08:05 Кама буе тавында җиләк җыючы балаларны машина таптаткан
    12.07.2016 Хәвеф-хәтәр Күңелсез хәл Кама буенда текә урында була. "Datsun" автомобиле хуҗасы машинасын кул тормозына куярга онытып, ярга перпендикуляр хәлдә калдырган. Нәтиҗәдә машина аска тәгәрәп, ВАЗ-2114 машинасын эләктерә һәм әти-әниләре белән җиләк җыючы ике баланы таптата. Сабыйларны хастаханәгә алып китәләр. Кыз белән малай авыр тән җәрәхәтләре алган.   Тулырак: С крутого склона берега Камы скатился автомобиль и задавил двух детей, собиравших ягоды --- --- | 12.07.2016 (полный текст новости)

  • 2016-07-13 08:05 «Мәхәббәтең юк икән – никахлашма»
    12.07.2016 Ир белән хатын Кайберәүләр: «Чүбек чәйнәп май чык­мас», – дисәләр дә, интернет халкы газета-журналларны кулларына алып, халкыбызның хәл-әхвәле белән кызыксынмасалар да, җанымны әрнеткән, бәгыремне телгәләгән уй-фикерләрем белән бүлешергә булдым. Президентыбыз Рөстәм Миңнеханов­ка да тынгылык бирмәгән, аны да ихластан борчылырга мәҗбүр итеп, гамәли чаралар күрергә этәргән мәсьә­лә – ул да булса – яңа өйләнешкән гаиләләрнең таркалуы. Мәхәббәтнең таҗы саналган тойгы-хиссиятле мөнәсәбәтләрнең сүрелүе, кешелекнең бәхет чыганагы саналган никахлы-туйлы гаиләләрнең таркалуы тормышның какшавына китерә. Моның шулай икәнен меңләгән мисаллар белән дәлилләргә була. Ә бит 1917 елгы революциягә кадәрге татар гаиләләрендә аерылышу сирәк булган. Ул хурлык саналган. Егет-кызның әти-әнисенә, нәсел-нәсәбенә генә түгел, ә бөтен авыл халкына да кара тап булып ягылган. Алар тирә-якның ышанычын югалткан. Димчеләр дә булачак кода-кодагыйларның, егет-кызның нәсел-нәсәпләрен белешеп, холык-фигыль­ләренең бер-берләренә килү-килмәүләрен дә истә тотып, аерылышуларны булдырмаска тырышканнар.   Кая киткән соң безнең бу асыл сыйфатларыбыз? Аларны бүгенге тормышыбызга кире кайтарып буламы? Әлбәттә, була! Моның өчен тик Аллаһы Тәгаләнең изге китабы – Коръән кушканча яшәргә генә кирәк. Ә Коръән исә никахта булганнарның үзара тату мөнәсәбәттә булуларын тели. Ир белән хатын ачуланышып киткән исәптә дә: «Әгәр ир белән хатын төзәлеп, тормышларын бергә дәвам итәргә теләсәләр, Аллаһы аларга тәүфыйк биреп, араларына мәхәббәт салыр», – диелгән «Хатыннар» сүрәсенең 35нче аятендә. «Никахыгызда булган хатын белән яхшы мөгамәләдә булыгыз», – диелгән шул ук сүрәнең 19нчы аятендә.   Гаиләләрнең булу-булмавын, аларның тормышка яраклыгын әдәп-әхлак, милли гореф-гадәт, дини-рухи сыйфатларның булу-булмавы һәм үтәлеше хәл итә. Изге китабыбыз Коръәннең Маидә сүрәсенең 27, 28, 29нчы аятьләрендә Адәм галиәссәламнең уллары Һабил белән Кабилнең үзара мөнәсәбәтләре сурәтләнгән. Тәкәббер Кабил бертуганы Һабилне үтереп, Әкълимә исемле сеңлесен үзенеке итә. Шулай итеп, әхлак кануннары бозыла, кан коюга юл ачыла. Шушы гыйбрәт түгелмени?   Милли тәрбиянең нигезен күркәм әхлаклы, тәрбияле-әдәпле, әби-баба­ларыбызның иманлы-исламлы гореф-гадәтләре, дини йолалары тәшкил итә. Шушы игелекле сыйфатларга ия милли гаиләләр Аллаһының рәхмәтенә ирешеп, тату яши, бәхетле гомер кичерә. Хәмер эчү, хәрәм ризыклар белән тукланып, гөнаһлы гамәлләр кылу – бәндәләрне аяныч хәлләргә дучар итә. Кызганыч ки, нәкъ менә шушындый әшәке гадәтләр бүгенге гаиләләрне тарката, балаларны ятим итә. Бу аяныч хәлләр бигрәк тә катнаш никахтагы гаиләләрдә кабатланып тора. Һәр милләтнең буыннан буынга күчеп килгән гореф-гадәтләре, дини йолалары бар. Мәхәббәт сылтавы белән корылган бу иш гаиләләрдә хис-тойгылар тиз сүнә булыр. Катнаш гаиләдәге ир белән хатынның карашлары тәңгәл килми. Күбесе Аллаһы Тәгаләгә дә, Богка да ышанмый. Ә бит француз халкының бөек мәгърифәтче-философы Вольтер: «Әгәр Аллаһы Тәгалә булмаса, Аны уйлап табарга кирәк булыр иде», – дигән.   Әлбәттә, иксез-чиксез галәмнәрнең бер хуҗасы булган Аллаһы Тәгаләне эзләүнең хаҗәте юк. Ул бар. Үзенең тиңдәшсез илаһи кодрәте белән бар җан ияләренә, барча тереклеккә игелеген күрсәтеп, рәхмәтен ирештереп тора.   Вольтер Аллаһы Тәгаләне: «Тормыш чыганагы», – дип атаган. Димәк, адәм заты Аллаһы Тәгаләнең рәхмәт-шәфкатеннән башка бәхетле, игелекле тормыш кора алмый.   Күрәбез ки, дин – безнең тормышыбыз нигезе. Ул Аллаһы Тәгаләнең барлыгына, берлегенә иман китереп, тормыш итәргә мөмкинлек бирә. Ләкин шушы мең еллар кешелек дөньясы тарафыннан исбат ителгән, пәйгамбәрләр аша дәлилләнгән хакыйкатьне аңларга теләмәүче бәндәләрне аңлап та, башкаларга аңлатуы да кыен. Югыйсә бит, Аллаһы Тәгалә үзенең Илаһи кодрәтен иксез-чиксез галәмнәр киңлегендәге тормыш аша аңлатып, җирдәге табигать күренешләре аша һәрдаим күрсәтеп тора. Кире беткән халыкка тагы ни кирәк?   Халыкның ашау-эчүе мулдан. Берничә машиналары бар, зиннәтле коттеджларда яшиләр. Тагы нәрсә җитми? Мәхәббәтме? Бу илаһи хисне булдыру кешенең үзеннән тора. Мәхәббәтең юк икән – никахлашма. Минем әтием белән әнием яшьтән өйләнешеп, тормышларын ташландык кара мунчада сыңар кашык, сыңар чынаяк белән башлап җибәргәннәр. Бер-берләренә мәхәббәтләре булгач, йорт та салганнар, биш бала да үстергәннәр. Аларны тик сугыш кына аерган.   Безнең бүгенге тормышыбызда да гыйбрәт алырлык мисаллар хәттин ашкан. Күрә белергә генә кирәк. Ә күрә белү өчен Аллаһы Тәгалә бүләк иткән акыл-зиһен нигъмәтләрен эшләтеп, файдалану бик мөһим. Чөнки Ул үзенең илаһи кодрәте белән әледән-әле, төрледән-төрле гыйбрәтләрен биреп, кавемнәрен сыный. Рухи халәтләре нык, холык-фигыльләре күркәм, әдәп-әхлак­лары зәвыклы, гамәлләре игелекле, гореф-гадәтләре изге кавемнәр генә матур тормышка лаектыр шул. Эчке рухи-әхлакый куәтләрен юк-барга исраф иткән, эчкечелек, фахишәлек, бозыклык сазлыгына батканнар әкренләп юкка чыга бара. Рәис САФИН, Казан --- | 10.07.2016 (полный текст новости)

  • 2016-07-13 08:05 Сириядә һәлак булган Рәфәгать Хәбибуллинны Ульяновск өлкәсендә мөселманча җирләделәр (ФОТО)
    12.07.2016 Фаҗига Сириядә һәлак булган полковник Рәфәгать Хәбибуллин бүген туган ягында – Ульяновск өлкәсе Иске Кулаткы районы Вязовый Гай авылында мөселман кануннары буенча җирләнде. Очучы белән хушлашырга меңнән артык кеше килгән. Искәртәбез: 8 июль көнне россияле хәрби очучы-инструкторлар Рәфәгать Хәбибуллин һәм Евгений Долгин Сириянең Хомс провинциясендә сирияле Ми-25 вертолетында очканда “Ислам дәүләте” (ДАИШ, Россиядә тыелган) террорчылык төркеме һөҗүменә дучар булалар. Вертолет бәреп төшерелә. Ми-25 экипажы – очучы инструкторлар Рәфәгать Хәбибуллин һәм Евгений Долгин һәлак була.     Иске Кулаткы районының “Күмәк көч” газетасы редакторы Майзә Мосеева әйтүенчә, Рәфәгать Хәбибуллинның гәүдәсен авылга ике вертолет белән китергәннәр, алар авыл өстендә ике тапкыр әйләнеп, очучының белән саубуллашканнар. “Бу аның соңгы очуының символы кебек булды”, - диде Майзә Мосеева.   Рәфәгать Хәбибуллинның туган нигезендә ислам дине кануннары буенча җеназа намазы укылган.   “Әнисе бер сүз дә әйтә алмады, улының табутына ятып елады. Хатынының яше каткан иде, ахырысы, ул елый да алмады, дәшмәде дә. Рәфәгатьнең уллары әбиләрен тынычландырдылар. Авыл мулласы Мияссәр Бәширов җеназа укыды. Авыл картлары тәһлил әйттеләр”, - дип сөйләде Майзә Мосеева.   Өлкәнең Хезмәт, мәшгульлек һәм социаль иминият буенча Төп идарәсе җитәкчесе Екатерина Сморода очучының әнисе Гөлҗиһан Хәбибуллинага губернатор исеменнән “За веру и добродеятельность” Дан билгесен тапшырган.   Җеназадан соң, очучының гәүдәсен күтәреп, авылның үзәгенә – Бөек Ватан сугышында һәлак булганнар истәлегенә куелган һәйкәл янына барганнар. Шунда очучы белән бәхилләшү митингы узган. Анда очучының дуслары, туганнары, шул исәптән командиры – Хәрби һава көчләре генерал-лейтенанты Андрей Юдин да чыгыш ясаган һәм Рәфәгать Хәбибуллин мин белгән авиация армияләре полклары командирлары арасында иң яхшысы иде дип белдергән.   Ульяновск өлкәсе Закон чыгару Җыены рәисе Анатолий Бакаев чыгыш ясап, очучының якыннарының кайгысын уртаклашкан, әнисенә түземлек һәм сабырлык теләгән һәм батыр ул үстергән өчен рәхмәт әйткән. РФ Президентының Идел буе федераль округындагы вәкаләтле вәкиле аппаратының баш федераль инспекторы Владимир Козин Рәфәгать Хәбибуллинга Россиянең иң югары бүләге бирү тәкъдиме барлыгын белдергән.   Матәм җыенында чыгыш ясаган дусты Рәфәгать Хәбибуллинның күп тапкырлар кунакка чакыруын сөйләгән. “Мин бүген аның янына килдем, әмма ул юк”, - дигән дусты. Иске Кулаткы районы башлыгы Эдуард Ганиев Вязовый Гай авылында очучы хөрмәтенә һәйкәл урнаштыру тәкъдиме белән чыккан. Шулай ук авылдагы урамга һәм мәктәпкә Рәфәгать Хәбибуллин исемен бирү тәкъдимнәре дә булган.    Очучының әнисенең бертуган энесе – хәрби хезмәттә булган Яхъя Аипов үзенең Рәфәгать Хәбибуллин өчен остаз булуын, энесенә гел киңәшләр биреп торуын, аралашып яшәүләрен сөйләгән. Матәм җыенында шулай ук Ульяновск өлкәсенең Диния нәзарәте рәисе Илдар Сафиуллин да катнашкан.   Матәмнән соң очучы Вязовый Гай авылындагы мөселман зиратында күмелгән. Хәбибуллинны хәрбиләрне күмгәндәгечә тәртип белән, Сызрань хәрби авиация училищесыннан килгән хәрби оркестр белән һәм салют атып җирләгәннәр.       “Күмәк көч” газетасы редакторы Майзә Мосеева фотолары.   Рәмис ЛАТЫЙПОВ --- | 12.07.2016 (полный текст новости)

  • 2016-07-13 08:05 Татарстанда тиңе булмаган ял зонасы ачыла (ФОТО)
    12.07.2016 Җәмгыять Иртәгә, 13 июльдә, Әлмәт шәһәр күлендә яңартылган пляж ачыла. Тантаналы чара 13:30 сәгатьтә башлана. Татарстан Парклары дирекциясендә әйтүләренчә, пляж республикада тиңе булмаган үзгә ял зонасы булачак. Пляж биләмәсендә яңа объект һәм ял зоналары барлыкка килгән. Әйтик, вейк-парк, су чаңгысында шөгыльләнү өчен ике трасса, гаилә белән актив рәвештә ял итү өчен махсус зоналар – скалодром, спорт тренажерлары, волейбол мәйданчыгы... Моннан тыш биредә ачык һавада бассейны, саунасы, балалар су мәйданчыгы булган спрей-парк та пәйда булган. Пляж ак ком белән түшәлгән.   Шунысы игътибарга лаек: ял итәргә керү бушлай. Шулай да аерым зоналар түләүле һәм түләүсезгә бүленә.       Фото:info.tatcenter.ru --- --- | 12.07.2016 (полный текст новости)

  • 2016-07-13 08:05 Әти икенче хатын янында чуала
    12.07.2016 Киңәш-табыш «Бер ел элек әниебез вафат булды. Алар әти белән бер-берсен яратышып, кырык ел бик тату яшәделәр. Хәзер менә әти әле бер, әле икенче хатын янында чуала, салгалап та кайткалый. Ни өчен ир-ат гомер иткән хатынына хыянәт итә икән? Әгәр әни ялгызы калган булса, ышанам, ул әтигә тугрылыклы калыр иде. Луиза. Яр Чаллы.» — Әйе, беренче карашка, Луиза, сезне аңларга була. Чыннан да, әтиегезгә гаҗәпләнергә дә, үпкәләргә дә мөмкин. Сез гомер буе әти-әниегезнең гаилә учагы җылысында хозурланып яшәгәнсез. Инде шул учакның очкыннары сүнеп бара. Ә сез, Луиза, әтиегездәге шул кискен үзгәрешләрне кичерә алмыйсыз.   Дөрес, әхлакый күзлектән чыгып караганда, аның бүгенге үз-үзен тотышы аңлашылмый. Шул җирлектә нидер дәрәҗәдә гаеп тә ташларга мөмкин.   Психологик кичерешләрдән чыгып караганда исә катгыйлык үзен аклап та бетерми. Күз алдына китер әле, аның гомер буе парлашып очкан канаты сынган. Ул хәзер оча алмый. Шул ук вакытта ялгыз канат ничек яшәргә икәнен дә аңлап-белеп бетерми.   Берәү, әйтик, язмышын кабул итәр, елап гомер кичерер иде. Икенчесе — башкага өйләнер иде. Өченче берәү — онытылыр өчен нинди дә булса шөгыль табып, эш мәшәкатенә җигелер иде. ә сезнең әтиегезне, күрәсең, боларның берсе дә канәгатьләндерми. Вакытлыча гына булса да, үз-үзен юатырга тели. Ялгызлык бик яман халәт. Шуңа күрә бәргәләнә…   Сер түгел, тормышта кешенең әхлакый һәм психологик халәте еш кына бер-берсе белән килешми. Безнең исә беребезнең дә кемнедер хөкем итәргә хакыбыз юк. Бу Ходай вазифасы, ул —  хөкемче.   Луиза, сезгә киңәшем шул, әтиегезне аңларга тырышыгыз. Моның өчен аның урынына үзегезне куеп карагыз. Әтиегез белән кара-каршы утырып аңлашу да файдалы булыр. Уртак тел тапкан очракта үпкәләрегез дә, рәнҗүләрегез дә узар. --- --- | 18.04.2016 (полный текст новости)

  • 2016-07-13 08:05 Татарстанда 1 яшьлек бала сулы чиләккә төшеп үлгән
    12.07.2016 Фаҗига Спас районы Ким совхозы бистәсендәге фаҗига 10 июльдә булган. Россия Тикшерү комитетының Татарстан буенча тикшерү идарәсе тарафынанн җинаять эше кузгатылган. Беренчел мәгълүматлар буенча, әлеге гаиләдә 9 кеше – 8 баласы белән әни кеше яшәгән. Иң өлкән балага – 17, кечесенә 1 яшь булган. Бу көнне әни кеше дүрт баласын ияртеп кибеткә киткән. Өйдә 7 яшьлек энесе һәм 2013, 2015 елгы сеңлеләре белән өлкән улы калган. Балалар урамга чыга һәм шул арада кечкенә сеңелләре юкка чыга. Өйгә керсәләр, аны аш бүлмәсендәге 40 литрлы сулы чиләктә ятуын күреп алалар. Чиләктә кәрәзле телефон да була. Бала үлеме буенча кузгатылган җинаять эшен тикшерү дәвам итә. Хәсрәт килгән гаиләнең тирән кайгысын уртаклашабыз... --- --- | 12.07.2016 (полный текст новости)

1   2   (Всего 2)

RSSportal.RU - крупнейший каталог русскоязычных новостных лент в формате RSS по различным тематикам, от бизнеса и образования до медицины и литературы. Новости в лентах обновляются несколько раз в сутки.

Яндекс.RSS
Бизнес
Автомобили
Hi-Tech
Кино
Здоровье
Мода
Новости
Музыка
Путешествия
Игры
Семья
Спорт
Шоу-бизнес
Культура
Политика
Экономика
Недвижимость
Юмор
Главные новости
Кулинария
Наука
На проверку
Другие ленты

Обратная связь Яндекс.Метрика